akp siyasetçiliği deyince akla gelen gösterişçilik ve ilkesizliktir diyebiliriz. sözde ümmetçidirler ve ulus devleti de ulusallığa karşıtlıktan önemsemez görünürler. doğal ki, günümüzde bin yıldır ümmetten ulusa evrilme geriye döndürülemez. olmayana dayanmak ve olanı yoksaymak akp'nin temel siyasiliğidir. 2002'de seçim ve yönetim hakkı kazandıkları türkiye cumhuriyeti türk ulusuna dayalı ulus devlettir. ulus devlet olandır ve ümmet devleti olmayandır. olmayana dayandığını sanıp olanı yoksaymakla yoketmek olmuyor. olmadı da.
akp karşıtları başından ulus devlet yerine ümmet devleti korkusuyla yaşıyorlar. olan ortadadır. ümmet birliği tarihte sonlanmıştır. akp neden olmayanı olur görüyor? ulus dar çerçeve oluyor akp toplum ve devlet anlayışında. uluslardan ötesi ümmet düşü daha büyük hedef sayılıyor. akp siyasetlerinin temeli gösterişçilikdir dediğimizde olan akp'yi değerlendiriyoruz. olmayacak akp'yi değil. "ümmet" dediklerinin toplumu ve devleti çoktan parçalanmış olması onlar için tarihsel evrim değildir. akp için ulusallık evrim değil ümmetin yıkımıdır. ümmet yıkılmış değildir; ulusa evrilmiştir. bu salt türkiye'nin değil tarihselliğin toplumlardaki evrimi sonucudur.
ümmet evresinde yaşanmış ve "altın asır" sayılan cemevi ve abbasi saltanatlarının yaşanmışlığı ve gününün ileriliği sürdürülebilir olmamıştır. kaldı ki: ümmet devrinde de mekke'si ayrı, şam'ı, bağdat'ı, ısfahan'ı, kahire'si ayrıydı ve çokça birbirleriyle kıyasıya karşıtlaşıyordu. haçlı saldırılarına karşı da, orta asya'dan kopup gelenlere karşı da ümmet birliği oluşturmakta zorluklar yaşanıyordu. günümüz gerçekliğinde düşler ülkesi ve toplumu da değildir ümmet. ırak'la suriye ya da bağdat'la şam ve kahire kısa süreli birliktelikler yaşasalar da iran illerinin, anadolu ellerinin, semerkand ve buhara'nın hep birlikte olmuşlukları yoktur. ne silâh yoluyla ve ne de barışçıl birliktelikleri yoktur. ümmet soyuttur ve somuta dönüştürülemez. tarih hep ileriye gitmez ve toplumsal evrim doğrusal gelişmez ama, aşılanın, geride kalanın yenidenliği boşunadır.
türkiye'nin geçmişinde yaşanmış anadolu selçuklu devleti de, osmanlı hanedanı da sonlanmıştır. o tarihlerin kazanımlarını yoksaymak da, yeniden o günleri özlemek de gerçeklikle bağdaşık değildir. soyut hedeflerin çekiciliği yanılsamadır. nedeni de açıktır: türkiye'de riyad'tan, kahire'den, tahran'dan gelecek bir devlet gücünün egemen olması düşünülemez. benzeri de doğrusudur: türkiye şam'da, bağdat'ta, kahire'de egemen olamaz. müslüman ülkeler birlikteliği de, ticari, savunma birliktelikleri de olabilir ama birleşik devletler olmaz. geçici uzlaşımlar olur. ulusal çıkarlar çatışması kaçınılmaz değildir ama, yaşanan gerçekliktir.
akp'nin dış siyaseti gösteriş ve ilkeden yoksundur derken neyi anlamalıyız? türkiye'yi abd'yle uzlaştık gösterip iran'ı, ırak'ı ve mısır'ı abd'nin saldırılarını önleyici kalkan olamazsın. karşıtı da doğrudur: türkiye, bağdat'la, şam'la, kahire'yle, tahran'la birlikte olup da abd'ye dur diyemez. aracı olmak iyidir, güzeldir ve doğrusudur ama, belirleyici olmak değildir. hele ankara'da toplantı olunca türkiye küreselin egemeni olmaz; değildir.
abd'yle olup rusya'dan yana olmanın ilkesi yoktur; uzlaştırıcı da, yansız da olamazsın. gösteriş yaparsın; ümmet özlemcilerine güç gösterirsin. ulusal gerçekler dayatınca sessizce uyarlanırsın.
nato doruğu türkiye'de toplanınca avrupa'yı yönetiyorum sanırsın ama, gösterişten ötesi değildir. nato üyeliği akp'nin üyeliği değildir. türkiye'nin üyeliğidir. türkiye'de nato'yu güç görenler olduğunca, türkiye'nin ulusal çıkarlarıyla çelişir olduğunu söyleyenler de vardır; olacaktır. karşılıklı sesleri susturduğunu sanınca gösteriş yaparsın ama ilkeli sayılmazsın.
3 temmuz 2026, college station, texas.
