küreselde gazze ve ukrayna savaş durumları eskimeye yönelmişken abd'nin iran'a saldırganlığının getirdiği savaş durumu yıkımı artarak süregidiyor. abd ateşkes istiyoru sürdürürken, iran hedeflediklerini vurmaktan geri durmuyor. şimdilik abd ateşkes isteyen görünümünde, iran yaşadığı yıkımın ödenmesi güvencesi olmadan olmaz direncini koruyor.
bilinenler az. küreselde sürekli, rusya kazanıyor, çin kazanıyor değerlendirmeleri eksilmeden yayılıyor. iran'ın direnme gücü iran kazanıyor diye alınıyor; abd'nin saldırı gücünü arttırması abd'nin hedef yükselterek iran'ı ateşkese zorlaması algısını yükseltiyor.
bilinenler az. küreselde iran'ın dört bir yanında ve özellikle tahran ve çevresinde üzerine ateş yağan insan görüntüleri, neredeyse, hiç yok.
bilinenler az. bilirmiş, bildiğini anlamış görünenler, önyargılarına göre, savaş durumundan beklediği sonuca erişilmesi yönünde yanılsamalarla yanıltıcı değerlendirmeler yapıyorlar.
bilinenler az. küreselde trump kişiliğiyle alay egemen. iran'a saldırı trump yönetiminin sorumluluğundadır ama, "abd meclisleri" yetki kullanmaktan uzakta. abd'nin iran'la savaş durumu trump'ın kişisel zayıflıklarının, yönetim güçsüzlüklerinin dışavurumu sanısı abd'de ve küreselde değişmez görünüyor. doğal ki, iran'a saldıran trump değil abd'dir. şu yanılgı da yaygınlıkta: trump ve abd, netanyahu ile israil'in aracı, kalkanı sayılıyor. ortadoğu ülkelerinin "ortak bildirisi" karşılık bulmadan unutuldu gitti.
ne olur sorusu saldırganlık ve savaş durumlarının kazanan-yenilen değerlendirmeleri benzeri en sık yinelenenidir.
bir de şöyleleri var: sonunda, trump gitsin, netanyahu gitsin, iran'da yönetim yenilensin, düzen değişsin beklentisinde olanlar. ya da, bitecek ve benim dediğim gibi oldu beklentisiyle savaş durumlarını kaygusuzca, ilgisizmişçe izleyenler var.
savaş durumu uzadıkça duruşlarda, söylemlerde ve değerlendirmelerde değişimler olur mu? olmaz mı? beklediği olmayanlar ya da beklediğinin karşıtı gelişenler ortalığı doldurur. bu olmasaydı, şunlar yapılsaydı beklediği olacaktı sanıları çoğalır. nasıl ki, abd yenildik demezse, iran da yenilmedik demekten uzak durmayacaktır. hep biliyoruz ki: değişenler ve değişiklikler olacaktır. bugünde öngörülmeyen ve hızla gelişimlere uyarlanılacaktır. yaşanmış insanlık acıları zamanla, geçmişin yürek burkucu gerçekleri olarak bilinecektir. bugünden söylenecek açıktır: bilinenler az.
bilinenler çoğaldıkça değişen ne olur? yaşayarak göreceğiz; bileceğiz.
türkiye yaşananları nasıl izliyor ya da beklentiler nelerdir? akp-mhp birlikteliği, küreseldeki her konuda olduğu gibi, "böbürlenme" öncelikle gelişimlerin ve olası değişimlerin önünde ve doğru yarinde oldukları gösterisindeler. türkiye için değişmez sorun açıktır: türkiye'nin, yok yerden, iran'la çatışır konuma varması. bir de, an gelip, abd ile rusya'nın birliktelikte uzlaşık olmaları. şimdilik, bu iki sorun noktasından da uzaktayız.
körfez ülkeleriyle çok içli dışlılık görüntüsüyle "ortak bildiri"eyleminin getirisi olmayacağı ama, götürülerinin olabileceği tartışmasızdır. etkin katılımdan uzak gidilecek yolun güvenliğinden sapmadan gitmek türkiye'nin değişmezi olmalıdır. türkiye'de akp-mhp karşıtlarıysa açıklıktan uzak iktidar, ne yaparsa yanlıştır kavrayış ve anlayışından öteye türkiye'nin seçmeleri konusunda bilgisiz ve ilgisizdirler.
3 nisan 2026, college station, texas.
