ukrayna, gazze ve sonunda iran saldırganlıkları sonrasında küresel dengelerde neler oldu; neler olabilir?
avrupa birliği ile birleşik krallık abd'nin saldırganlıklarını onaylamadı görüntüleri anlık mıdır? savaş durumları uzadıkça bugünkü görünüm nereye evrilir? rusya'nın ve çin'in abd'nin saldırganlıklarını desteklemedikleri açık olsa da, karşı duruşlarındaki etkinlikten uzaklıkları nasıl değerlendirilmelidir?
rusya'nın ukrayna saldırganlığı sonrasında da yaşamıştık: kim kazandı ya da rusya kazandı kazanmadı tartışmalarını. kazanan yoktur ya da yitirdim diyen olmayacaktır. rusya'yı ukrayna'dan söküp atmak olanaksızdır. ab'nin etkisiz çabaları da, abd'nin dışarıdan destekleri de savaş durumunu uzatmaktan öteye etkisi kısıtlıdır.
gazze saldırganlığında da dinmeyen tepki açıktır: gazze'nin direnişi israil'in yenilgisi sayılmakla kazanan yitiren tartışmaları yitirilenleri geride bıraktı. rusya ile çin, uzaktan, etkisi olmayan tepkilerden ötesini açığa vurmadı. islam ülkeleri ya da türkiye, iran ve mısır etkili ya da. önleyici olabildirler mi? ab'yi gazze konusunda nerede duruyoru biliyor muyuz? biliyoruz; sürekli durun, ateşkesi egemen kılın gösterilerinin ötesinde ne gördük?
şimdi de iran. görünürde, ab abd'ye karşı ama karşıtlaşma diyebilir miyiz? yarın ateşkes olduğunda abd ab'yle uzlaşmazlık mı yaşayacak? iran'da ölenler ölsün ya da öldüler anlayışından yola çıkıp, ab nato'yu kaldıralım, abd'yle ilişkilerimizi yeniden kurgulayalım mı diyecekler?
ab kendi başına geçmişindeki afrika ve asya sömürgecilik günlerindeki suçlarından arınıp da abd'yi suçlar mı olacak? konu edeni, gündem oluşturanı olmayacaktır. yeniden, iran saldırganlıkları, gazze saldırganlıkları ve ukrayna saldırganlıkları hiç olmamışçasına kaldıkları bile değil, durdukları yerden yürüyeceklerdir.
rusya ve çin sana yaradı, ben zarar gördüm diye birbirleriyle çatışma mı yaşayacaklar ateşkesler sağlansa? birleşmiş milletler'de, son saldırganlıklarda, abd, rusya, birleşik krallık ve fransa olarak yetemedik araştırması yaparak yeniden birleşmiş milletler örgütlenmesini mi tartışmaya açacaklar? hayır.
iran saldırganlığı en sonuncusudur ve yarın duracağını bekleyemeyiz. rusya kazandı, çin zorda demek kolaycı açıklamadır. rusya ve çin "brics" içinde abd'ye durun, iran'ı yakıyorsunuz, yıkıyorsunuz diyecek güçte değiller. bunu bilerek gelecek tasarımlarımızı kurgulamalıyız. öteki türlüsü barış koşullarının "kendi çalar, kendi söyler" geçersizliğidir.
kısaca söylersek: avrupa abd'ye katılmamakla abd'yi durduramıyor. ab de etkisizlikten yok düzeyine iniyor. rusya ve çin abd karşıtlığında etkin olamamaktan öteye küçücük değerine geriliyorlar. abd de vururum, ya yanımdasınız ya da karşımda yoksunuz sayımında iran'a saldırganlığından gerilemeyeceğini göstermeyi sürdürüyor. iran'ın çilekeş insanları da direnmekle yarın yeniden baştan kurarız çözümsüzlüğünde direncini onur diye yaşıyor.
iran'a saldırganlıkta durmayan abd kendi içinde ve küreselde de yıkımlara neden olmanın hesabının sorulmayacağının sorumsuzluğunda savaş durumunu sürdürüyor.
20 mart 2026, college station, texas.
