demokrasilerin en temel kuralıdır çoğunluğun yönetim hakkı. toplumların da en değişmezi çoğulluğudur. ülkelerin barış ve gönençli olmaları çoğunlukla çoğulluğun uyumluluğudur. çoğunluk çoğulluğu gözardı edince barış sarsılır ve karşıtlıklar, ayrılıklar çatışır. çoğulluğun parçası olan azlıklar egemen çoğulluğa isyan edince de barış sarsılır ve çatışmalar sıradanlaşır.
bu genel kabul görmüş toplumsallıkları siyaset olarak değerlendirdiğimizde söyleyeceklerimiz zenginlik gösterir.
türkiye'nin son yirmi yılına yoğunlaştığımızda, geldiğimiz noktada, karşıtlıkları ve çatışmaları değerlendirmekte neler görüyoruz; nasıl açıklayabiliriz?
türkiye'nin son yirmi yılını aşkın süresini değerlendirirken çoğunluk egemenliğinin evriminde ilk durum ya da sonuç açıktır: çoğunluk değişmedi. akp çoğunluğu toplumun çoğulluğuna erişemedi. çoğunluk nicelik olarak seçimlerde korunsa da, 2002 iyimserliği de, 2007'yle kazanılan güç de 2010'la, 2011'le çoğulluğu kapsayıcı gelişmedi. 2011 seçimleri sonrasında akp'li türkiye barış içindedir demek zordur. 2002 ve 2007 sonrası kazanılan akp çoğunluğu, türkiye'nin çoğulluğuyla çatışmaktan bir gün uzak durmadı; duramadı. akp türkiye'nin çoğulluğundan çok çoğunluğunun içindeki ayrıcalıkları daraltıcı ve daha güçlü kılmayı birincil kıldı.
2002 sonrası yaşanan "sermayenin yer değişimleri" ve yeni "sermayedar" oluşumlarının yoğunlaşması 2015'te büyük tepki olarak yaşandı. türkiye'nin çoğulculuğu 2007 seçimlerinde chp'nin yetersizliğinden güç yitirse de, 2013'teki patlama beklenmedik anda ve konuda kendini güçlü gösterdi. 2013 sonrası akp içinden 2013'le sarsılan, ürken, korkan öğeler kitlesel olmasa da uzaklaştılar. 2013'te "gezi olayları" akp'nin hiç beklemediği tepkiydi. akp "gezi olayları"nı içselleştireceğine, yokedici ve baskıcı oldu.
akp türkiye'nin çoğulluğunu benimsemediğinden öteye çoğunluk benim; güç benimdir ve bana uyacaksınız siyaset anlayışına dönüştü. akp'nin içinde, o güne değin hiç olmayan, içinden sorgulama açığa çıkmadı. bu durum akp'yi de, türkiye'yi de gerilimden gerilimlere sürükledi; sürüklüyor. akp'nin içinde çoğunluk olan yönetim ve yöneticiler akp içini hızla ve kolayca arıttılar. akp içi kazanılan baskıcı çoğunluk benzeri siyasi davranışı türkiye'ye de yaydı.
en son 1960'un nisan mayıs günelerinde, türkiye bugünkü tıkanıklıktaydı. o günlerin geçerli tepkisi ve değerlendirmesi açıktı: "çoğunluk diktası" niteleyici ve tanımlayıcıydı. sonrasında, 12 eylül 1980'den, 1983 ekim seçimlerine değin yaşananları da, 1982 anayasa halkoylamasını saymazsak, "azınlık diktası" olarak saymalıyız.
7 haziran 2015 seçimleri sonuçlarıyla akp'nin "gezi olayları" benzeri, beklemediği çoğulcu tepkiye tepkisi akpyi de, türkiye'yi de yıkıcı oldu. akp önce seçim sonuçlarını yokedici saydı ve ard arda "anayasa değişimleriyle" çoğunluk gücünü baskıcı olarak yaşamayı ve yaşatmayı sıradanlaştırdı.
2019 yerel seçimleri akp'ye çoğulun direnmekten öteye değiştirici olacağını yaşattı. 2023 seçimlerinde de, türkiye çoğulluğu, akp'ye 2007-2011 günlerine dönülmezliği, 2015'le ortaya çıkan ve süregiden akp-mhp birlikteliğine de gösterdi. 2024 yerel seçimlerinde türkiye'nin çoğulluğunun gücü, 2019'un tepkiden öteye kalıcı çoğunluğa evrilebileceğinin gösterisiydi.
akp çoğunluğu türkiye'de nicelik güç olarak yaşadı sürdü ama, türkiye'ye yaygın ve kapsayıcı çoğulcu güç olamadı. akp nitelik değişimi yaşamadı ve türkiye'de nitelik dönüşümü gerçekleyecek güç olamadan baskı gücü olarak kaldı. akp-mhp birlikteliği, baskıyla da, gelen seçimlerde çoğunluğunu sürdüremez. türkiye'nin çoğulluğu, akp-mhp birlikteliğinin çoğunluğunu aşacak çoğunluk güce erişecektir.
20 şubat 2026, college station, texas.
