akp'nin tarihi yazıldığında nice dönemeçler ve seçimler yer alacaktır. 2007'yi başlangıç alanlar olacaktır. çokları 2010'u başlangıç sayacaktır. 2013'ü büyük dönemeç sayanlar olacaktır. 7 haziran 2015'le başlayan ya da dönüşen akp çok daha önemlidir. akp-mhp birlikteliği 7 haziran seçimlerinin sayım sonuçları alınmadan gerçeklendi.
7 haziran'da ortaya çıkan ve günümüze değin süren akp-mhp birlikteliğinin nasıl başladığı konusunda bilgimiz az. şunu ya da şunları biliyoruz: 7 haziran sonrasında akp mhp'siz olmadı, olamadı. ayrıca, akp-mhp birlikteliği, neredeyse, akp'nin kendi başına olduğu 2002-2015 süresine yaklaştı: 2015-2025. bugün soru şudur: türkiye'nin geleceğinde mhp'siz akp olur mu ya da akp-mhp birlikteliği akp'nin mhp'li süresi mhp'siz süresini bulur mu; geçer mi?
akp tarihi yazıldığında dönemeçler, dönüşümler önemlidir de akp'nin en belirgin ve çarpıcı özelliği ne olacaktır? bu soruya ve benzerlerine yanıtlar, çok açıktır ki, değişiklikler gösterebilir. şunu görecek ve gösterecek çok siyasi tarihçi olacaktır: siyasi birliktelikler oluşturmak ve oluşturduğu birlikteliklerden kopuşlar, eksilmeler. onca kopuş ve eksilmelere karşın akp diye siyasi varlık süregitmiştir.
en başa dönersek neyi görürüz ya da buluruz akp'nin tarihinde? 1920 ile başlayan cumhuriyet oluşumu, 1923 ile başlayan cumhuriyet tarihinde nice dönemeçler ve evrimler yaşandı. 1925 ilk büyük dönemeçti: "takrir-i sükûn yasası"nın çıkışı 1925'teki "şeyh sait isyanı"na tepki olarak cumhuriyet'i "sarsıntısız" ya da "huzur" içinde sürdürmek amaçlıydı. cumhuriyet bu önemli yasayla üç toplumsal gücü cumhuriyet karşıtı gördü: kürtçüler, islâmcılar ve komünistler.
bu üçlü toplumsallıklar birbirlerine de karşıt olarak birliktelik yaşamadan cumhuriyet'in gücü ve güçlerince tek başına iktidara erişmeden baskı altında kalmışlardır. en zayıf güç komüstler idi. en güçlüsü de başlangıçta kürtçüler ve zamanla da islâmcılar oldu.
özellikle 1945'le başlayan demokrasi evresinde, demokrasinin durdurulmasında, bu üçlü güç ayrı ayrı baskıdan öteye tırpanlandı. bu tırpan 2002'de yön değiştirdi. 2002'de akp, açıktan olmasa da cumhuriyet karşıtlığında birbirlerinden bağımsız olsalar da akp'nin siyasi varlığında doğal birliktelik yaşadılar.
akp'nin kurduğu bu doğal birliktelikte zaman içinde kopuşlar oldu: önce komünistlerin "liberal" ve "demokrat" öncüleri 2013'le akp'den koptular ve akp karşıtı oldular. 7 haziran 2015 seçimleri yolunda da kürtçüler, açıkça, akp karşıtı oldular. liberal ve demokrat komünistlerin türkiye'nin siyasallığında yerleri olsa da, toplumsallıklar hiçe yakındır. kürtçüler daha kitlesel görünseler de, tek başına iktidar gücünde değillerdi. 2013 gezi günlerinde de kürtçüler başlangıçta akp karşıtı olmadılar. yine de, 2013'ün ilk sonuçlarından biri kürtçülerin akp'den, bir daha birlikte olmamacasına kopmaları oldu.
7 haziran seçimlerinin sonucunda tarihsel olarak ilk kez mhp, o gün hdp olarak seçime katılan kürtçülerin partisine eşit milletvekili sayısına geriledi. bir önceki seçime göre akp de, chp de oy ve milletvekili yitirmişlerdi. mhp ise toplam oy niceliğinde hdp'den yüksek oy alsa da tbmm'de temsil gücünde eşit olmuşlardı. hdp'nin aldığı oylardaki artış liberal ve komünstlerin hdp'nin akp karşıtlığında birleşmelerinden sonuçlanmıştı. akp'den kopanlar ise oylarını chp'ye vermemişler ve mhp'de toplamışlardı.
7 haziran 2015 akşamı sayım sürerken akp'nin üst yönetimi mi mhp'yi birlikteliğe çağırdı; yoksa, mhp üst yönetimi mi, akp'nin tek başınalığını yitirmesi zayıflığına gidermek üzere birliktelik önerdi? bu bilinmiyor.
akp-mhp birlikteliği başladığından bu yana neler yaşadık türkiye'deki yurttaşların belleklerindedir. en önemlisi nedir? akp-mhp birlikteliği artan bir güç değil, giderek azalan ve zayıflayan iktidar gücü oldu. akp'nin içinden akp-mhp birlikteliğinden ayrılanlar, görünürde, az olsalar ve kendi başlarına önemli bir siyasi güç olamasalar da akp için hep sorun olarak yaşandı. benzeri biçimde mhp de sürekli içinden azalmalar ve kopuşlar yaşadı. akp'den kopanlardan daha etkili olan siyasi önderler ve siyasilikler olarak etkin oldular.
akp-mhp birlikteliği olarak türkiye'de tek başlarına çoğunluk olamayanların karşısındaki akp-mhp karşıtlığı çoğunluğu günümüzün gerçekliğidir. günümüzde ve yakın gelecekte iki siyasi karşıtlık için temel sorular açıktır: 1. akp-mhp birlikteliği mi önce dağılır; 2. akp-mhp karşıtlığı birliktelik oluşabilir mi? bu soruların yanıtları türkiye'nin yakın geleceğinin tanımlayıcısıdır ya da belirleyicisidir.
22 ağustos 2025, college station, texas.
