suriye şam'dan yönetilir. şam odaklı olmayan ya da şam'la eşit çevre ayrılıklarının geleceği olmaz. şöyle de öngörebiliriz: şam merkezli olmayan siyasi birlikteliklerin suriye'ye getirisi barışın tümden uzaklaştırılmasıdır.
önce ırak'ta 1990'lar boyunca uğraşıldı ırak'tan parçalar oluşturulmak. yaşananları biliyoruz: savaş durumunun sürekliliği. iran ve türkiye'de de bitmeyen iç savaş durumunun dayanakları da içselden çok dışsaldır.
sonunda suriye'de de parçalanmayı zorlamada dıştan desteklerin nereye varacağını öngörebiliriz: savaş durumunun sürdürülmesidir.
ülkelerin sınırlarını ve çevrelerini güvencede tutmakla korumak birincildir. suriye'de odaklanırsak ne görüyoruz? israil'in suriye'deki yönetim değişiminden yararlanmacı suriye'de parçaları egemen kılma uğraşı açıktan yaşanıyor. israil'in suriye'deki zayıflığı değişmez: israil'in suriye'de yakınlık kurduklarının israil'le tarihsellikleri yoktur. ayrıca, israil'in suriye'de dayanaklarının coğrafya bitişikliği de yok. açıkçasi? israil, suriye'de zor oyunun içindedir ve kazanması zordur. ayrıca, israil'in birliktelik aradıklarıı ya da bulduklarının da benzerlikleri yoktur. suriye'de kürt nüfus da, dürzi nüfus da suriye'nin tümünü belirleyici olamazlar, birliktelikleri de sürekliliğe erişmez.
suriye'nin tarihsel olarak da, bugün gelinen noktada da belirleyeni ve belirleyecek olanı arap nüfustur. suriye'nin çoğunluğu olan arap müslümanlarının suriye'nin egemenliğini belirlemesini önlemek önlemek isteyenlere de barış getirmez.
parçalara güvence vermek özürüyle parçalı suriye egemen de, bağımsız da olamaz. suriye'den türkiye'yi de, iran'ı da uzak tutamaz. iran coğrafya olarak suriye'ye yakın olmasa da, ırak'la birlkteliğinden israil'den daha yakındır ve içindedir suriye'nin. türkiye'nin suriye'deki varlığını tartışmak da, yoketmek de israil gücünü aşar.
suriye'nin temel gerçekliklerini israil bilmez diyemeyiz. israil gazze batağından çıkamadan suriye'de belirleyen olmak tutkusundan ne kazanıyor? suriye'deki barışın olmazlığını ya da savaş durumunun uzamasını sağlıyor israil'in suriye'de belirleyici olmak uğraşı.
uzun süredir suriye'nin arap nüfusunu yoksayan ya da "ışid" diye korkunçlaştırma da yürümedi; yürümüyor. türkiye'nin suriye'deki varlığını ışid desteği saymak da türkiye'deki kimi çevrelerin yanılgısı oluyor. kimlikçi ya da kimlik budalası çevreler, kendi barış tanımlarının suriye'deki geçersizliğini anlamakta zorlanıyorlar. o çevrelerin barış dediklerinin israil'in istemleriyle kesişimini görmeden, çözümlemeden barışseverlik düşsel de değildir; büyük yanılgıdır ve savaş durumunun uzamasına katkı oluyor.
29 ağustos 2025, college station, texas.
