abd'de anayasal düzen işliyor. 20 ocak'ta 5 kasım'da oy ve delege çoğunluğunu kazanan cumhuriyetçi başkan trump yemin töreniyle göreve başladı. seçim süresince ve seçim sonuçlarıyla her sözünü 20 ocak'la yaşanan gerçeklik olacağını varsayanlar iki kümede toplanıyorlar. çoğunluktaki birinci kümede olanlar trump'ın her sözüyle umutlanıyorlar ve iyimserler. karşı kümedeki seçimde yenilenler ise korkulu değilseler de kuşkulu ve karamsarlar. kısacası, iyimser trump çoğunluğuna karşı karamsar ve seçimde gereken çoğunluğa erişememiş çokluk var.
abd'de genel iktisadi işleyiş niceliksel göstergelere göre durgunlukta değil ve gelişme öngörüleri iyimser. bunun yanında gelir bölüşümündeki ayrım ise çok küçük bir azınlık yararına ve çoğunluğa göre artıyor. gelir ayrımının kapanması trump yönetiminde ve trump yönetimi süresince iyileşme yaşar beklentisi yok. gelir ayrımının artması değil de, en alttaki gelir katmanlarında göreceli artmaması toplumsal barışı zorlar mı? o konuda da bir beklenti ve öngörü yoktur. trump yönetimi düşük gelirlilerin çoğunluğunun oylarıyla kazandı. trump yönetimi en düşük gelir katmanlarında iyileştirmeye yönelik olarak dış ticarette abd yararına artış tasarımlarıyla üst düzeyden sözler veriyor. verdiği sözleri tutmaz demek yanıltıcı olur ve tutamaz demek de önyargılı karamsarlıktır.
abd'de iç pazarında değişim beklemek yanlıştır. abd'de iktisadi iyileşme beklentisi dış pazar ilişkilerine yöneliktir. dış ticarette ulusal sınırlar ve ulusal çıkarlar küreselle uyumluluktan abd yararına göre düzenlemelerle yaşanacak sözleri ne denli geçerli ya da yaşanan gerçeklik olur? kısacası, trump'ı seçimlerde çoğunlukla seçmiş olanların iyimserliği korunabilir mi, sürdürülebilir mi? bu sorunun yanıtlarının olumlu olmasından çok olumsuz yaşanması abd içinde nasıl karşılanır? abd seçmenlerinin iyimserlikleriyle trump çoğunluğu sorunsuz yürür mü?
abd'nin 2024 seçimlerinde yenik ve azlık olanlarının karamsarlıklarını değiştireceklerini düşünmek yanlış olur. kısacası, 20 ocak'la başlayan trump yönetiminin iyimserleri kötü günlerde kolay dağılmazlarken, trump yönetimine karşıt olanların kuşkularını giderici iyileştirmelerle de iyimserlerin yanına kopanlar olmaz. abd içindeki kutuplaşma abd içindeki pazar koşullarının artı ya da eksi yönünde değişmesiyle kolayca sonlanmaz.
abd için sorun abd'nin küreseldeki yerinin nasıl oluşacağıdır. abd'nin trump yönetimiyle dış ilişkilerdeki seçmelerinin abd içinden çok abd dışındaki etkileri önemli olacaktır. trump'ın abd yurttaşlarına söz verdiği yönde abd'ye küreselde etkinliği artacak ve saygınlığı yükselecektir hedefi abd dışında korkuya neden olmamıştır. sonuçta abd dışında abd'nin çıkarlarına ve güvenliğine sorun çıkarma yanlısı ülkeler değil kendi çıkarlarını ve güvenliğini korumaya çalışma egemendir. abd'nin trump yönetimiyle abd çıkarları ve güvenliği öncelikli sözleri değil eylemleri, etkinlikleri abd dışında da her ülkenin kendi çıkarları ve gövenlikleri doğrultusunda belirecektir.
abd'nin trump'ı da, küreselin trump'ı da yaşanacak dört yıllık yeni dönemde, sanıldığı, söylendiği, beklendiği gibi büyük değişimler göstermeyecektir. abd içinde ve küreselde yaşanacak kabarışlar geçmiş dönemlerden özel ve beklenmedik sözde kalacaktır. gelen dört yılda abd'nin büyümesi değil yerinde durması abd için yeterli olacaktır.
24 ocak 2025, college station, texas.
