siyasette kararlılık sürdürülebilir değildir. an gelir siyaset karmaşıklaşır. siyasette karmaşanın nedenleri bir ve benzer değildir. güçlü iktidarlar güçsüzleşince ortaya çıkan karmaşa olur ya da güçlü iktidarlar, en güçlü anlarında, güçlerini süreklileştirmek yolunda karmaşık yollara yönelirler.
türkiye'de 2023 ve 2024 yıllarında genel ve yerel seçimlerin götürdükleri yeterince açık değildir. benzeri biçimde getiriler de kapalıdır. yine de: 2023 ve 2024 seçimleri ne getirdi ya da giden bişey yok demek yanıltıcıdır. 2023 ve 2024 seçimlerinin pek çok değişimlerin başlangıcı olduğunu/olacağını öngörebiliriz.
akp de, akp-mhp birlikteliği de seçim sonuçlarıyla parçalanmadı. şunu da yaşadık: akp-mhp birlikteliğinin sürdürülmesi akp iktidarını ilerletici ve yükseltici değildir. akp açısından bakınca mhp'nin yerini alacak siyasi birliktelik bulmak dayatıcıdır. mhp açısından bakınca da akp'yle olmadan yaşayacak mhp'yi sürdürmek zorlanmıştır.
akp-mhp birilikteliği korunarak akp'nin yeni toplumsallıklar, yeni siyasi oluşumlarla birlikteliğini genişletmesinın sonlarına gelindiği 2023-2024 öncesinden açıktaydı. sorun şudur: akp'den kopanların yeniden akp'ye dönüşlerinin olacağını öngörenler yanılıyorlar. akp kopanları, ayrılanları, uzağa kaçanları geriye ister ve bekler ama, onların geriye dönüşleri akp'de kalanların kopmasını getirir. siyasette iki artı bir üç olmaz. iki arı bir derken ikiden bir eksilme de çokça olabilirdir. akp'nin açmazı ve tıkanıklığı budur. akp 2002'den 2024'e birlikteliklerle geldi. kimi bileşenler eksildikçe yeni birliktelikler kurabildi. 7 haziran 2015'le gidenler gitsin, kalanlar bizimdir siyaseti sonlandı. bunun nedeni de mhp'yle birlikteliktir. gidenler gitmişti ve kalanlardan da eğretiler olduğu açıktır.
mhp, 7 haziran 2015'le üçüncü parti konumunu yitirmedi ama, o günün hdp'si ile tbmm'de eşit sayıda temsil edilir oldu. ayrıca türkiye'nin o günkü geleceğinde mhp'nin birinci parti olmayacağı çok açık ortaya çıktı. yenilenen 1 kasım seçimleriyle oy oranında üçüncü parti olmasına karşın tbmm'de temsilde dördüncü parti konumunda kaldı mhp.
2023 seçimlerinin en çarpıcı sonuçlarından biri de: mhp'den kopanların partisi olmanın ötesine varmayan iyip mhp'ye yakın oy oranına erişti. şu sonucu çıkaramayız: mhp+iyip birleşik olarak da aldıkları oylar bir artı bir iki olurdu. mhp ve iyip için de sorun açıktır: kendi başlarına da, ikisinin birlikteliğinin de iktidar olma, birinci parti olması düşünülemez.
benzeri biçimde türkiye'nin mhp benzeri hdp sorunu da vardır. 2015'te en yüksek oy oranına erişen hdp, daha sonra kendi başına yerelden öteye türkiye genelinde kurduğu birlikteliklerle oyları artan değil eksilen parti olmuştur.
chp'nin durumu da karmaşıktır: chp akp ile olamaz; chp dem'le de olamaz. akp mhp'yle uzun dönemde birlikteliği koruyamayacağı gibi, chp de iyip' ile kısa dönem birlikteliğinden kolayca kopmuştur ve yenilenmesi inandırıcı olmaz.
akp-chp neden olmaz? akp ile chp'nin birlikteliği akp'yi sarsar; chp'yi daha çok sarsar. ayrıca, o birliktelik "tek parti" iktidarı olur. oysa türkiye o birlikteliği 1946 ile parçalamıştır. 1960 sonrası, 1961 seçimleriyle chp birinci parti olunca, yasaklı dp iki parçalı olunca dp'nin ana parçası ap ile chp birlikteliği geçiş olarak 1961-1965 arasında zorlu ve zorla yaşanmıştır. 1973 seçimleriyle de, 1977 seçimleriyle de chp-ap birlikteliği olmamıştır. benzeri 1990'larda da yaşanmıştır.
türkiye'de bundan sonrasında siyasette ne/ler olur? akp artı chp olmaz. chp artı dem olmaz. akp'den kopanlar akp ile olmaz. akp ile chp dışındakilerin toplamı olmaz. olacak açıktır: akp'nin, chp'nin parçalanmasıyla oluşacak yeni partiye akp'den daha önce kopanlara mhp ve mhp'den kopanların birleşikliği olur. kim/ler yapar, nasıl yaparlar gelen üç yılın siyaset karmaşasıdır.
14 haziran 2024, college station, texas.
