gizemli sözcük demokrasi sonlanıyor mu ya da demokrasi nereye? yakın geçmişe gidersek demokrasi büyük hedefti. demokrasi istenen ve kazanılası bir uğraştı. yaşadığımız günlerde demokrasi konusunda kuşkular giderek çoğalıyor. gidiş demokrasilerin yayılmasından gerilemesine midir?
demokrasi deyince bir yığın çok bilmişler ya da bilgiçlikte önde gidenler "eski yunan"da diye başlarlar. bir tür geçmişe ağıt değil de, geçmişte "altın çağ" özlemcileri için geçerlidir o tür yaklaşımlar.
"soğuk savaş" günlerini bilenler giderek azalıyor. soğuk savaş günlerinde "sosyalizm" özlemcileri de, kapitalizmi insancıllaştırma yanlıları da "demokrasi" büyüsünün çekiciliğindeydiler. örneğin, sosyalizmin geleceği kesindi de, oraya nasıl varılacağı tartışmaları demokrasi ve devrim oluşumlarında düğümlenirdi. demokrasi ile "sosyalizm" ve "demokrasi" ile sosyalizm içinden çıkılmaz kargaşa ya da karmaşıklıktı.
devrimle gelen sosyalizm "gerçekten demokrasi" getirecekti ya da olacaktı. kimileri devrimin oluşumunu zorlama olarak görürler ve "gerçekten demokrasi" ile sosyalizmin olabilirliğinden kuşkusuzdular. yine soğuk savaş'ın uzlaşmaz çelişenleri abd kapitalizmi "demokrasi" idi ama, sosyalizm değildi, devrim olamazdı. benzeri biçimde 1917'de büyük devrimini yaşamış sscb "sosyalist" idi ama, demokrasi değildi, olamazdı da ve olmadı da. kısacası, demokrasi ile sosyalizm birbirlerini izleyen, izleyecek siyasilikler olarak yaşanmadı.
şu soruyu sorabilir miyiz: demokrasi mi yozlaştı, sosyalizm olmayacak düş müydü? nice "sosyalizmler" yaşandı yirminci yüzyıl'da ve o sosyalizmler "demokrasi" ile oluşmadı. nice "demokrasiler" de sosyalizme evrilmedi ya da sosyalist devrime öncülü olmadı.
eski yunan'ı, ondokuzuncu yüzyılı, yirminci yüzyıl'daki gelişimleri demokrasi tanımlarında kullananlar geldiler, geçtiler. o günlerden kalanlar ya da o günlere özenenler günümüzde de "demokrasi" ve "sosyalizm" öngörülerinde/beklentilerinde kısır döngüde yaşamlarını sürdürüyorlar. olmayan ve olmayacak demokrasi ve sosyalizmin sonlanacağını söylemek yanıltıcı görünebilir. yarın ne olur, yarınlarda neler olur? bu büyük sorular için düşünülmüş ya da düşlenmiş demokrasi, sosyalizm hedefleri günümüz gerçeklikleri değildir. yarınlarda geriye gelirler mi, yarınlar neler getirir çoktan geride kalmıştır. yarın düşünceleri de, yarınlar düşleri de yaşanan gerçeklikler değildir. bu durum yeni de değildir. uzun süredir de öyledir/böyledir.
avrupa birliği diye bir gerçeklik var. ikinci dünya savaşı sonrası avrupa'nın geride kalan yıkımından hızla çıkması için düşünülmüş kömür-demir ticareti anlaşmalarının evriminde varılan bir siyasi oluşumdur avrupa birliği. zorlu ve karmaşık oluşumun günümüzde sosyalizmden çok demokrasi olduğu açıktır. beş yılda bir yinelenen "avrupa parlamentosu" seçimleri 6-9 haziran 2024 günlerinde yaşandı.
avrupa parlamentosu seçimlerinin sonuçlarının çözümlemesini yapanları sözkonusu etmek yerinde olacaktır. iki büyük veri ve gerçeklik var: 1. seçimlere katılım düşük ve 2. "tutucu" partilerin oyların ve oranlarında artış.
avrupa parlamentosu seçimlerinin demokrasi olarak yaşanmadığını söylemek saçmalık olur. demokrasi ile sosyalist düşlerin gerçekliğine yaklaşıldığını söylemek hem yanlış, hem de yanıltıcı olur. 5 kasım 2024 abd'de de seçimler gerçeklenecek. abd'de demokrasi olmadığını seçimlerin demokrasi gerçekliği olmadığını söylemek boşuna bilmişlik ya da bilgiçlik olur. abd seçimlerinin demokrasiyi durdurucu ya da geriletici sonuçları olacağını öngörmek de çok bilmişlik ya da bilgiçlik sayılmalıdır.
demokrasi nereye sorusunu sorup, yanıtlar öngörebiliriz. şunu söylemek yanlış ve yanıltıcıdır: demokrasi ile olmuyor; olmayacak da. olmayan, olmayacak yanılsamasını düşünmenin zamanı değil midir?
21 haziran 2024, college station, texas.
