tarihin bu anında birden çok seçim çakıştı. 15-17 mart rusya seçimleri küreselde etki yapmadan geldi geçti. sonrasında birbiri ardından güney afrika, hindistan ve meksika seçimlerinin de ülkelerin özelinden küresele etkileri çok oldu diyemeyiz.
28 haziran ile 7 temmuz arasında yaşanacak seçimlerin etkileri olur mu? avrupa parlamentosu seçimleri sonuçlarından beklediğini bulamayan fransa anında erken seçin kararı aldı. avrupa parlamentosu seçimlerinin sonuçları almanya'da iktidardaki parti için de beklenen sonuçları getirmediyse de, almanya, seçime yönelmedi. fransa'nın erken seçim kararından öncesinde birleşik krallık da erken seçim kararı almıştı. bu arada iran'da devlet başkanının beklenmedik kaza sonucunda ölümü sonrası başkanlık seçimi de öne alındı.
28 haziran'da iran'da seçimin ilk aşaması yaşandı. yüzde elliyi aşan aday olmazsa ikinci aşama 5 temmuz cuma günü oylanacak. görünen ve beklenen odur ki: seçimlerin ikinci aşamaya kalacağıdır. yine de şu iki nokta önemlidir: 1. ilk aşamada en çok oyu alacak aday "düzeni" sürdürücü adaylardan bir mi olacaktır; yoksa, 2009'da doruğuna varan "iyileştirici" ya da düzen içinden "sorgulayıcı aday mı; 2. 2009'un bastırılmasına tepki olarak süren seçimlere karşıtlıkla katılım yine düşük mü kalacaktır? iran seçimleri sonuçlandıktan sonra katılım ve sorgulama oranlarını değerlendirmek gerçekçi olacaktır.
birleşik krallık seçimleri 4 temmuz günü yaşanacaktır. görünen ve beklenen odur ki: "işçi partisi" yeniden iktidar çoğunluğunu kazanacaktır. daha da ötesi beklenti şudur: "muhafazakâr parti" kurulduğu 1834'ten bu yana en düşük oy ve katılım oranında kalacağıdır. bu sonucun bir getirisi ya da tamamlayıcısının da şu olacağı beklenmektedir: birleşik krallık yeniden avrupa birliği'ne yakınlaşacak ve katılacaktır. bunlar olur mu, olacak mıdır? 4 temmuz seçimlerinin sonuçları küreselde bu yılın önemli seçimlerinden olacaktır.
fransa'da seçimler çok partili ve çoğulculuğun gereği yine iki aşamalı yaşanması doğladır. 30 haziran seçimleri partilerin güncel güçlerinin belirlenmesi ve sayılmasını getirirken, 7 temmuz seçimleri sonuçlandırıcı olacaktır. fransa'da da iktidar partisinin gerileyeceği beklenen ve öngörülendir. 7 temmuz seçimleri fransa'da iktidar değişimini getirir mi? getirir demek için erkendir ama, getirmesi beklenmedik değildir.
kısacası, 28 haziran cuma ile 7 temmuz pazar günleri arasında yerellerin/ülkelerin ötesinde etkili olacak seçimler yaşanacaktır.
5 kasım 2024 günü abd seçimleri yaşanacaktır. demokratlar yasamada yeniden iktidar partisi olmak uğraşında yürütme gücü başkanlığı da korumak için çalışmaktadırlar. yasama ve yürütmede iktidar olmanın ilk ve önemli getirisi demokratlar'ın yitirdikleri "yargı"daki dengeyi düzeltmek beklentisidir. temsilciler meclisi ve üçte bir yenilenecek senato seçimleri başkanlık seçimi düzeyinde önemlidir.
5 kasım seçimlerinde demokrat aday joe biden ile cumhuriyetçi aday donald trump konusunda en belirgin tartışma ve ilgi odağı iki adayın da ileri yaşlarda olmaları ve düşünme yetilerindeki gerileme sürecinin etkileri olmaktadır ve olacaktır.
abd'de iki parti de adaylarını benimsemiş görünmüyorlar. iki partinin de kararlı ve değişmez oylarında değişiklik beklemek yanlış olur. her seçimde yerlerini yeniden konumlandıran seçmenlerin neleri önemseyeceğini ve seçeceğini öngörmek için erkendir. önyargılı değerlendirmelerle yönlendirmeler çoktan etkinliklerini sürdürüyorlar. bir yanda demokratlar için "trump korkusu" ve öte yandan "biden kuşkusu" arasında belirleyici olanın ne olacağını kestirmek için gelen günler yoğun yaşanacaktır. cumhuriyetçiler için kendi adayları "trump kuşkusu" varsa da, demokratlar düzeyinde etkin değildir. cumhuriyetçiler için denetlenemez "vergi yükleri"nin getirdiklerini iyileştirmekle "fiyat artışlarının" önlenmesinde "devlet aygıtının" denetlenemezliğini durdurmakla, abd'ye yığılan sığınmacılar ve göçmenler sorunları ve ukrayna'dan sonra israil'in gazze'deki savaş yükünü azaltmak hedeflerinde demokratlar'ı zorlayacakları açıktır.
28 haziran 2024, college station, texas.
