akp neden anayasa değişikliği yinelemesinde? 2002 kasım'ından bu yana "yeni anayasa" diyerek iktidar olmasının önünü açmış anayasanın değişimini yeniden zorluyor. akp pek çok anayasa değişimini zorladı ve özünden değişimlerle geçerli anayasaya vardık. 2002 ile 2017 arasında yaşanan değişimlerin en belirgin olanları 12 eylül 2010 ve 16 nisan 2017 halkoylamasıyla gerçeklenenlerdir.
öyle görünüyor ki: anayasa'yı değiştirmek yeterli olmadı ve anayasayı baştan yazımını zorlamaya gelindi. önceki anayasa değişimlerinde akp'nin önünü açmakla akp'yi süreklileştirmek istenendi. akp anayasa değişimleriyle istenenleri bşarmadı demek zordur. 2002 sonrası ve 2017'de son değişimler olmasaydı akp bugün türkiye'nin iktidar gücü olabilir miydi? bu boşuna bir sorudur. akp iktidarı 2002'den bugünleri buldu ve anayasa değişimlerini günün geçerli anayasa ve yasalarıyla sağladı. 16 nisan 2017 en zorlu olanıydı. en kolay değişim de 12 eylül 2010'da yaşanandı.
en tartışmalı ve geçerliliği kuşkulu olan değişim de 16 nisan 2017 halkoylamasıyla gerçeklenendir.
2010 ve 2017'de akp'yle birliktelikte olanların bugün akp'yle olmadığını 2023 seçimleri de, 2024 seçimleri de gösterdi. 2023'te tbmm'de ve halkoyuyla seçilen cumhurbaşkanlığı seçimlerinde gereken çoğunluk ve akp'nin birinci parti konumu zorla da olsa gerçeklendi. oysa, 2024 yerel seçimleriyle akp'nin birlikte olabileceği siyasiliklerin kalmadığını gördük. akp, toplumdaki çoğunluğunu, 7 haziran 2015'ten bu yana mhp birlikteliğiyle yürüttü.
akp-mhp birlikteliğnin yetmediğini ve yetemeyeceğini bilerek anayasanın yeniden yazımını neden zorlanmaktadır? ortaya sürülmüş ve açıkta anayasa metini olmadan "anayasa" temelinde tartışma yapmak boşunadır. akp ve akp-mhp birlikteliği çoğalan güç değildir; azalan, gerileyen siyasiliklerdir. bunu akıldan uzak tutamayız.
anayasanın baştan yazımında halkoyundan önce tbmm'de tartışma ve olabilse "uzlaşım" gereklidir. akp, tbmm'de çoğunluktur ama, akp-mhp birlikteliği tbmm'de yeni birliktelikler sağlayıcı gücü bulamaz. akp'nin güvendiği ve birliktelik umduğu siyasilikler chp ve dem değildir. akp'nin, chp ve dem dışındaki siyasilikleri yanına çekmek isteyeceği açıktır. 2023 seçimleriyle chp'den dayanak bularak tbmm'ye erişmiş deva, gelecek ve iyi parti oyları, sanıldığı ve beklendiği gibi, akp-mhp'nin çekim alanındadır denemez.
toplumda gerilemiş ve gerilemekte olan akp ve akp-mhp birlikteliği, tbmm'de de istenen siyasi güce erişemez.
ortada gücünü ve etkisini, toplumsallıkta, çoktan yitirmiş "darbe anayasası"nı kaldırıp "sivil anayasa" yapmak akp'yi yükselten değil azaltan etkide olacaktır. türkiye'nin gündemi akp'yi, akp-mhp birlikteliğini süreklileştirmek değildir. akp, 2010 yılında en güçlü olduğu konumda anayasayı yeniden yazamamış da "değişim"le yetinmiştir. günümüz türkiye'sinde yeniden yazmayı bırakalım, değişim de olanaksızdır öngörüsü geçerlisidir.
akp'nin yeni anayasa yazımı yeniden güç yükselmesi olur ama, yazamamasıysa yıkımı olacaktır. akp yükselen siyasi güç değildir.
31 mayıs 2024, bridgehampton, new york.
