görünürde siyasi bahar yaşanıyor ya da yaşanacak umudu yansıyor. biliyoruz ki: karşılıklı suçlamalar ve "onlarla birlikte olmaz" yargısı.
chp başkanı özgür özel akp genel başkanı'yla akp genel merkezi'nde bir araya geldi. toplantıyı kimin istediği ya da neden bu bir araya gelişe gerek duyulduğu gizemliliğini koruyor. toplantı konusunda chp başkanı da, akp başkanı da iyimser açıklamalar yaptılar. ne konuşuldu, neden konuşuldu ve bu konuşmalar sürer mi bilemeyiz. oysa şunu biliyoruz: akp seçmenlerinden de, chp seçmenlerinden de akp'nin bileşeni mhp üst yönetiminden de olumlu bir tepki gösterilmediğini biliyoruz.
görünürde akp'nin dayatmak istediği gündem şudur: anayasa değişikliği. doğal olarak chp de anayasa değişikliği istiyor. ayrıca dem de geçerli anayasanın değiştirilmesinden yana görünüyor. bu durumda siyasi ortamda yumuşama var ve uzlaşım olacaktır beklentisi de, öngörüsü de görülmüyor.
anayasa değişir mi? anayasa değişmeli ortak düşüncedir ve çoğunluğun istemidir. burası açık. soru ya da sorun nedir? anayasa değişikliği "genel" bir istemdir; özelde üç ayrı anayasa beklentisi vardır. akp'nin, chp'nin ve dem'in anayasa değişimleri ayrı ayrıdır. ayrıca, akp'nin tamamlayıcısı, destekleyicisi ve olmazsa olmazı mhp ise anayasa değişimine soğuk yaklaşmaktadır.
siyasetin tümünü ve türkiye'nin tamamına yakının istediği anayasa değişimi neden gerçeklenemez? özel'le erdoğan yaklaşımı yeterli değil midir? değildir. nedeni de açıktır. akp'nin anayasa değişiminde parti olarak dağılacaklarını ya da akp yönetimini sorgulayacaklarını düşünmek olmayacak beklentidir. chp'de ise, chp'nin özlediği ve 2023 genel seçimleri öncesinde ortak metin diye uzlaştıklarını duyurdukları metini temel alırsak ondan geriye düşeceklerini düşünmek de olmayacak beklentidir. dem'in istekleri ya da uzlaşacağı anayasa akp ile chp'nin uzlaşacağı olmaz.
nasıl olur da anaya değişimi bekleyebiliriz? türkiye'de çoğunluğun özlediği anayasa değişimidir de, ortak ve uzlaşmacı anayasa değişimi değildir. akpliler de, chpliler de, demliler de "kendi anayasalarının" öteki partilerce onaylanmasının ardındadırlar. bu durumda ilk çıkarımımız şudur: anayasa değişimi istemi vardır ama, uzlaşılacak ortak anayasa yoktur.
bu durumda: akp neden anayasa değişimi gündemindedir? doğal ki: akp'nin yaptıkları ya da yapmak için zorladıkları geçerli anayasa ile uyumlu değildir. akp, başından anayasa ile uyumlu olmak değil, yaptıklarının/yapacaklarının anayasa olması yanlısıdır. her siyasilik bunu özler, ister ve gerçeklemeye uğraşır. oysa, akp, bugün toplumda yüzde ellinin altındadır. akp uzlaşmadan anayasa değişimi gerçekleştiremez. akp uzlaşım için de esneklik göstermez. hep biliyoruz ki: "uzlaşım" karşılıklı ödünleşmedir. akp'nin siyasi yaşamında hiç yapmadığı da "ödünleşmek" gereğine uymak anlayışıdır.
chp uzlaşıma açıktır ve açık kalacaktır ya da ödün vermeye elverişlidir. chp'nin vereceği ödün ne olabilir? "partili" cumhurbaşkanlığına evet diyebilir chp. karşılığında tbmm'nin başkanlığı dengeleyen ve sorgulama gücüne eriştiği güvenceleri ister. akp uzlaşık görünmek gereğini duyar mı? bilemeyiz. bildiğimiz açıktır: akp içinden de başkanlığı ve denetleyecek yasama ve yargı erklerinin anayasa ile güvence alınmasını isteyenler vardır. akp'de mhp gibi geçerli anayasayı ya da başkanın yasama ve yargının üstündeki konumunu korumakta kararlı olanlar da çoktur.
anayasa tartışması diye boşuna parti ziyaretleri ve çalışmaları mı yaşanacaktır? öyle görünüyor. öyle değilse: akp-mhp birlikteliğinin sonuna geldik diyebiliriz.
3 mayıs 2024, college station, texas.
