4-5 kasım günlerinde chp yenilenecek mi değil, yenilenebilir mi? türkiye cumhuriyeti'nin yaşıtı chp nice değişimlerle bugüne evrildi. chp'nin bugünkü yeri nedir ya da chp nerededir sorusuna yanıt tek değildir. chp türkiye'nin çoğulluğunun yansıması çoğuldur. tek chp tek parti evresinde de çoğuldu; çok partili evrede hep çoğul kaldı. chp'nin uzun süreli yaşamasının açkısı da budur.
chp'nin kısıtlı sayıdaki etkin, yetkin ve seçkin üyeleri sayılan delegeler chp'nin nerede olduğunun tartışmasından çok nereye yönlenmesinin seçmesini yapacaklar. chp başkanlığı seçimi, yetkili kurulların belirlenmesi ve geleneksel tüzük değişiklikleri sonunda belirecek chp çoğalan bir parti olur mu? 4-5 kasım kurultay sonuçlarıyla chp'de tıkanma ve giderek tükeniş mi hızlanır? kurultay yaşanmadan söylenecekler önyargılı değerlendirmelerdir.
görünürde 14-28 mayıs seçimlerinin sonuçlarının isteneni getirmediği varsayımındaki özgür özel ile, 14-28 mayıs seçimleri sonuçlarıyla chp küçülmeyen partidir direncindeki kemal kılıçdaroğlu delegelerin önündeki seçmedir.
türkiye cumhuriyeti tarihinde chp nice kurultaylar yaşadı. yaşanan kurultaylar seçim sonrası ve seçime hazırlayıcı olarak iki yanlı düşünülmelidir. 1950 seçimlerinde büyük yenilgiyle iktidardan uzakl chp'yiaşan chp, 14 mayıs 1950 yenilgisini tartışan ilk kurultay çok gerilerde kaldı. büyük seçim yenilgisine karşın genel başkan ismet inönü ayrılmadı ve chp'yi yönetmekte direnç gösterdi. ismet inönü'ye o güne değin chp içinde yaşayan güçlü karşıtlık chp'de egemen olamadı. ismet inönü, 1954 ve 1957 seçimlerinden yenik çıkan ve değişmeyen başkan olarak kaldı, sürdürdü.
1966 yılının kurultayı ile chp'de ismet inönü'ye denk güç genel sekreterlik görevini kazanan bülent ecevit ismet inönü'ye karşın ve çokça da karşıt olarak chp'ye egemen oldu. bülent ecevit'le chp ikili bir görünümdeydi: turhan feyzioğlu chp dışına taşmayı seçti ama, chp'den güçlü bir siyasiliğe erişemedi. feyzioğlu ile olabilecek kemal satır ve nihat erim parti içinde geride kalmayı yeğlediler. bülent ecevit chp'yi çoğaltan etmen oldu. chp'den ayrılanların ya da ayrılmadan ecevit karşıtlığında chp'de yaşayanların siyasi yaşamı azalan yönde gerçeklendi.
1972'de bülent ecevit ismet inönü'yü de aştı kurultay sonucunda. ismet inönü ve ardından kemal satır chp'den ayrıldılar. kemal satır ve 1971'de ayrılmış nihat erim chp dışında etkisiz kaldılar. turhan feyzioğlu da 1966 sonrasında 1980'e değin siyasetin içinde ama etkili olamadı.
2010'da beklenmedik biçimde deniz baykal'ın chp genel başkanlığı'ndan ayrılması sonucunda siyasette baykal'la birlikte kısa süreli yaşamış kemal kılıçdaroğlu başkanlığı kendini ve chp'yi baykal etkisinden arındırmalarla yaşandı.
kemal kılıçdaroğlu kabullenmese de, dayanıklı ve dirençli chp seçmenleri için kılıçdaroğlu'nun siyasi geleceği chp içinde olsa da sonlanmıştır. kurultay'da kılıçdaroğlu chp genel başkanlığını yeniden kazansa da bırakalım türkiye seçmenlerini, chp seçmenleri için de umutsuzluk ve karamsarlık yaşanacaktır.
özgür özel'in chp başkanlığı bilinmeyendir. özel chp başkanı olunca kılıçdaroğlu'ndan değişik ne olur? 14-28 mayıs'a değin kılıçdaroğlu ile birlikte yaşamış özel, kılıçdaroğlu'nun baykal etkilerine benzer chp'de bu kez de kılıçdaroğlu etkilerini arındırmadan ötesi ne yapabilir? chp'yi ecevit benzeri artıran bir etmen mi olur; yoksa kılıçdaroğlu benzeri yerinde tutan bir chp mi olur? bilen yoktur; beklenti de yoktur.
14-28 mayıs seçimleriyle türkiye'nin tıkanmışlığı üstüne, 4-5 kasım chp kurultay sonuçlarıyla chp de tıkanmışlığı, chp içinde ve türkiye'de nasıl aşar? chp delegelerinin seçmesini bekliyoruz.
3 kasım 2023, college station, texas.
