seçimlerle tüm partiler sarsıldı. görünürde, en az sarsılanı akp diyebiliriz. akp, onca zorlu koşullarda, bu ileri konumunu koruma gücünde midir?
türkiye'nin değişmez gündemi: 2002'den bu yana değişmez görünen akp iktidarı ya da gerilemeyen akp ile iktidar olmasını başaramayan ve güven vermeyen chp "muhalefeti"dir.
akp, 7 haziran 2015'te gerilemişti. siyasi gelenekleri zorlayan ve seçim sonuçlarını yoksayan akp mhp'nin desteğiyle yinelenen 1 kasım seçimleriyle iktidarını sürdürdü. 7 haziran seçimlerini ve sonuçlarını gününde yeterince değerlendirmiştik. yeniden 7 haziran 2015'i sonrasındaki sekiz yıla göre de değerlendirmemiz gerekir.
7 haziran 2015 seçimlerini 2013 açılımının kapanması olarak değerlendirmek en geçerlisidir. kısaca anımsarsak: 7 haziran seçimlerinde siyaset dört parçalı bir düğümlenmişti. akp en büyük parça iktidarı temsil ediyordu; chp de ikinci büyük parti konumunda geleneksel olarak tek başına iktidar olamayacak görünümdeydi. mhp ve hdp birbirlerinin karşıtı olarak birbirlerine yakın oy oranı ve milletvekili gücündeydi. 7 haziran 2015 seçimlerinden sonrasında akp-mhp birlikteliği tartışmasız sürdü. "tartışmasız" derken, akp ve mhp üst düzey parti yöneticileri katında demek daha doğrusudur. 7 haziran 2015 seçimlerine giderken chp yönetimi mhp yönetimine yakın duruyordu. chp-hdp birlikteliği yoktu.
özellikle 7 haziran 2015'e göre 1 kasım 2015'te akp-mhp birlikteliği perçinlenmişti. chp-hdp birlikteliği yine yoktu. 2023 seçimlerine gelinceye tek değişim mhp'den kopmalar ve ayrı partileşmelerle akp'den kopanların ayrı partileşemeleri oldu. chp'den kopan tek parça muharrem ince ayrılığının etkisi ve önemi olmadı.
seçimlerin sonuçları incelendiğinde akp'nin oy oranı da, milletvekili sayısı da 7 haziran 2015 düzeyinin altındadır. akp yükselen ve ilerleyen parti değildir. akp mhp birlikteliği olmadan iktidarını sürdüremez. akp'ninin gerilemesinin iktidarı yitirmeye varmaması akp'nin "kazanımı" görüntüsünü getirmiştir. özellikle chp'nin "altılı masa" birlikteliğine seçmenlerini inandırıcı olmaması da akp'nin iktidarının değişmeyeceği algısını getirmiştir.
"altılı masa" diye anılan birlikteliğe en az inananlar chp seçmenleriydi ve seçimlerin sonuçlarıyla o birliktelikten ilk kopanlar da chp seçmenleri oldu. kılıçdaroğlu o birlikteliğin yenebilirliğine göre oluşmuş kurgunun yenilgiyle dağılabilirliğini varsaymamış. chp'de "değişim" chp seçmenlerine birlikteliğe inandırıcı olabilir mi? seçimler sonrası akp'nin iktidarda kalmasının ve iktidarı sürdürmesinin tek dayanağı chp'nin birliktelik oluşturabilmesidir.
akp yanından bakınca akp'nin iktidarını sürdürmeyeceği tek durum da akp içinde ayrılık/lar çıkmasıdır.
akp'nin içindeki tartışmalar ayrılıklar getirmediği sürece, chp'nin birliktelikler kurucu ve sürdürücü yönetim oluşturamadığı sürece, türkiye'de siyasi karşıtlık düğümlenmiştir. kısacası, akp içinden vurgun yer mi? chp, akp-mhp karşıtı birliktelik oluşturacak kararlılıkla seçmenlerini inandırıcı bir yönetim oluşturabilir mi? akp'nin ve türkiye'deki siyasetin en canalıcı soruları içiçe bunlardır. gerisi türkiye'de iktidar değişimi getirmez.
4 ağustos 2023, college station, texas.
