yerel seçimlerin belirleyiciliği genel seçimlere uymaz. 2019'da bu durumu yaşamıştık. akp, istanbul ve ankara'da yerel yönetimlerin başkanlıklarını yitirmişti ama, sonrasındaki ilk genel seçimden önde çıktı. 2023 genel seçimleri sonrasındaki ilk yerel seçimlerden 2019'da yitirdiklerini geriye alabilmeye yetecek midir genele seçimlerdeki seçim başarısı? önyargılı evet yanlış olur.
yerel yönetimler yerelde yaşanır ve yerelden kazanılır/yitirilir. akp'nin onca seçim başarısının başlangıcı hep1994'teki "milli görüş" kabarışıyla kazanılan ve 2019'a değin yitirilmeyen istanbul ve ankara belediye başkanlığıyla yönetimlerini kazanması ile açıklanır. 1994'teki o günün refah partisi istanbul'u %25 ile kazandı. refah partisi karşıtlarında dört bir araya gelemezin sonucundadır o sonuç. 2019'da ise yinelemeli iki seçimi de yitiren 1994'ün kazanmışı tayyip erdoğan ve akp oldu. 2024 yerel seçimleri, doğal olarak 2023 genel seçimlerindeki birlikteliklerin korunması-dağılması karşıtlığıyla akp'nin aday belirleme uyumluluğuyla uyumsuzluğundan belirlenecektir. sanıldığı gibi, akp'nin istanbul'u yeniden kazanması ne kaçınılmazdır, ne de olacaktır öngörüsü yanıltıcıdır.
akp yerel seçimlerde istanbul'u kazanırsa, akp için büyük kazanım olur. bu yüzden istanbul'u kazanmak akp'nin varoluşsaldır. nedeni de açıktır: istanbul'u kazanamayan akp, sonraki genel seçimler için yine güçsüzleşme yaşayıp karşıtlarını biraraya gelmeye elverişli olacaktır. akp'nin istanbul'u kazanması bir sonraki genel seçimleri de kazandırıcı olmaz ama, akp'nin istanbul'u yitirmesi, bir sonraki genel seçimleri akp'nin kazanmasını gölgeli duruma dönüştürür. bugünden akp karşıtlarının dağınıklığı ya da akp'nin ve akp-mhp birlikteliğinin dağılmazlığı görünümü yanıltıcıdır.
istanbul dışındaki tüm yerellikler için de benzeri düşünceler benzeri biçimde yaşanacaktır. akp, tarihi boyunca, izmir ve diyarbakır yerelinde kazanamadı. bugünden bakıldığında 2023 seçimleri sonrasındaki dağılmaların en az etkin olacağı iki yerellik de izmir ve diyarbakır olacaktır akp ve akp-mhp birlikteliği için. akp-mhp'nin izmir'i ya da diyarbakır'ı kazanması yitirmesinden önemli olur sonraki genel seçimler için.
yerel seçimlerin altı aydan öncesinden akp'nin, mhp'nin öteki partilerden çok çalışması ve yerel seçimlere odaklılığının açıklanması ve değerlendirmesi zor değildir. akp-mhp'nin yerel seçimlerden kazanacakları da, yitirecekleri de yerel seçimler öncesinde değilse de, yerel seçimler sonuçlarıyla sonraki genel seçimleri 14-28 mayıs seçimlerinden daha etkili olacaktır. yenilen akp-mhp daha çok birlikte olmaya yanaşacaklar ve yenen akp-mhp güç patlamasıyla içlerindeki tartışmaları açıktan yapar olacaklardır. kısacası, 14-28 mayıs genel seçim sonuçlarının mart 2024 yerel seçimlere etkisi olacaktır ama, mart 2024 yerel seçimlerinin sonuçlarının bir sonraki genel seçimlere etkisi düzeyinde olmayacaktır.
yerel seçimlerde yerellikler ve yerelden güç alan/alacak adayların ortaya çıkması seçimlerin belirleyicisi olacaktır. bu durum chp'den çok akp için önemli olacaktır. akp'nin de, mhp'nin de yerel seçimler sonrasında başkanlarının sonrasındaki birleşmeler ve parçalanmalar için başta istanbul olmak üzere yerelde kazanılanlar, yitirilenler önemli olacaktır. nasıl ki, 2019 seçimleri sonucunda ekrem imamoğlu başarısıyla chp'ye başkanlık öngörenler/yakıştıranlar olmuşsa, istanbul'da olası akp yerel seçim kazananı da, erdoğan sonrasının başkanı varsayılacaktır.
akp için önemli olan, önce ekim'de yaşanacak kurultay gösterisidir. o gösteride istanbul'a başkan adayını öne çıkarırlar mı; saklamayı mı yeğlerler akp'nin iç tartışmasıdır, seçimidir mi? öyledir ama, istanbul adayı önce akp'nin, ardından akp-mhp birlikteliğinin ve sonunda türkiye'nin bir sonraki siyasiliğinin ilk gösterisi ve göstergesi olacaktır.
11 ağustos 2023, college station, texas.
