türkiye'de 2023 seçimleri de, öncekilerin benzeri "tarih" oldu. seçimlerden öncesinde vurguladığımız gibi tarihteki 1957 ve 1977 seçimlerine çok benzerlikleri vardı. nedir ya da neydi benzerlikler: chp seçimi "kesinkes" kazanacak beklentisi ve umudu egemendi. 1957'de ve 1977'de de istenen ve beklenen yaşanmamıştı. 1957'de inönü seçimlerden, kendi tarihinde, en yüksek oyla çıkmıştı ama kazanan dp ve menderes olmuştu. 1977'de "umudumuz ecevit"ti ve ecevit de, kendi tarihinde, en yüksek oyuna erişse de tek başına iktidar gücünü bulamadı. 1957'de inönü'ye, chp'ye karşı kazanan vardı; 1977'de ise ecevit'in ve chp'nin önünde olan siyasilik yoktu ama, "milliyetçi cephe" önlenemedi.
1957 seçimleri sonrası da, 1977 seçimleri sonrası da çok gerilimli yaşandı ve askeri "müdâhale"lerin dayanağı oldu. 2023 sonrasında chp istediği sonucu almakta başarısız oldu ve akp-mhp birlikteliği kazandı. 1957 sonrası 26 mayıs 1960 akşamına değin 1957'de kazanan menderes gerilimi dindirmek yerine çoğalttı. doğal olarak inönü ve chp de tepkide geri kalmadı, esnemedi. türkiye için özlenen bir dönem olmadı 1957 seçimleri sonrası. 1977'de seçimleri kazanan ecevit ve chp değil, yüzde ellinin üstünü sağlayan "milliyetçi cephe" de yatıştırıcı olmaktan uzak kaldı. ecevit ve chp gerilimi tırmandıran değillerdi ama, gerilimin dindiricisi de olamadılar. kısacası, 1957 sonrası gibi, 1977 sonrası da özlenir bir evresi değldir türkiye'nin.
2023 sonrasında yasamada ve yürütmede tek başına iktidar olmayı başaran erdoğan ile bahçeli ve akp-mhp birlikteliği var. karşılarında güçsüz sayılmayacak bir chp, iyip ve güçleri yetersiz dört küçük siyasilik var. akp-mhp için gerilimi artırıcı olmak yararsızdır derken: olmayacaktır değil, olmaması istenendir diye alınmalıdır. akp-mhp gerilimi sürdüren ve tırmandıran olursa chp, iyip değil türkiye de yıpranan olur. erdoğan'ın seçim sonrasında, öncesine benzemez görünen "seksenbeş milyon"un temsilciyiz ya da "kazanan tüm türkiye'dir" yarım ağızla, başlangıç sözleri gelir geçerliliği midir; kısa zamanda, unutulur gider midir? seçimlerle türkiye kazandı abartılı bir değerlendirmedir ama, akp-mhp'nin uyumu, yumuşamayı gözardı edecek gerilimi tırmandırıcı söylem ve eylemleri türkiye için olumlu gelişmez.
akp-mhp birlikteliği olmayacak biçimde gelişti ve sürüyor. akp-mhp birlikteliğinden akp'nin kazandıklarını görüyoruz, biliyoruz ama, bahçeli ve mhp'nin ne kazandığı gizemlidir. bunun sorgulamasını yapacak olanlar bahçeli değilse de, mhp'dir ama o yandan iktidardan pay isteme ya da paylaşım isteği olmuyor. 7 haziran 2015 akşamından bu yana akp'nin mhp olmadan yasama ve yürütmede olmayacağını biliyoruz. akp-mhp birlikteliğinda mhp önemli bir payanda oluyor. akp küçülse de iktidarını sürdürüyor ve mhp iktidarın paydaşı da, siyasi olarak artanı da olmuyor. bugüne değin konu olmayan mhp neden payandadır ya da ne güne değin sürer bu destek bir gün anlaşılır olacaktır. bunca uzun süreli ve karşılıksız görünen bu tek yenlı destek bugün de yürürlüktedir. bu birlktelik akp'yi yükseltmiyor ama, yerinde durmasına yetiyor.
chp seçimden seçime kazanan olmasa da, ne yönetenleri düşüyor, ne de chp düşen oluyor. 2023 seçimleri sonrası da bu görünüm ve gerçeklik sürecek midir? burasını gelen altı ay ve bir yıl gösterecektir. kılıçdaroğlu'nun chp başkanlığı 2010'dan bu yana en zorlu günlerindedir. chp arınarak mı aşacaktır kılıçdaroğlu tartışmasını; yoksa, chp'den arınmasız bir sıçrama yaşanacak mıdır?
türkiye'de 2023 seçimleriyle ortaya çıkan nice gerçekliklerin başında erdoğan, bahçeli ve kılıçdaroğlu'nun gelecek seçimlerde olmayacağı da güvenle söylenecek gerçekliktir.
9 haziran 2023, college station, texas.
