türkiye'de 2023'te seimler yaşanacak. seçimler olmayacaktır beklentisinde olmayanlar vardır. ayrıca, seçimler olmasın isteyenler ve uğraşanların da olabileceği düşünülebilir. çok açıktır ki: türkiye'de 2023'te seçimler yaşanacaktır.
türkiye'de seçimleri etkileyecek etmenler değişik açılardan ve önemlerine göre değişik sıralamalarla yapılabilir. birinci etmen olarak türkiye'de yaşanan pazar sorunları ve bunun getirdiği yaşama, geçinme, beslenme ve barınma sorunları düşünülmektedir. bu türkiye'nin her seçiminin değişmez belirleyenidir. 2023'e özgü yeni nedir: türkiye'nin iktisatının ve üretim yeteneğinin yokolduğu varsayımı bir yanda, cumhuriyet tarihinde yaşanmış en güçlü kalkınma varsayımı karşıt yandadır.
türkiye'nin siyaseti üçlü parçalanma durumundadır: akp-mhp birlikteliği ve altılı masa karşıtlığı en büyük iki parçadır ve uzlaşmaz karşıtlık yaşanan gerçekliktir. bir de: "birinciler hiç değil, ikinciler de değil" karşıtlığındaki "üçüncüler" diyeceğimiz karşıtlık vardır.
türkiye'de seçimleri etkileyecek "pazar" ve "yaşama" koşulları deyince: akp-mhp birlikteliği pazar/yaşama koşullarının ağırlığının geçiciliğine ve 2023'le düzeleceğine vurgu yapmaktadırlar. 2023 seçimleri akp-mhp için, neredeyse uzun süredir, ilk kez sorunlar olduğunu kabullenme seçim olmaktadır. altılı masa ise, türkiye'de pazar ve yaşama koşullarının tümden yıkık ve batık olduğu varsayımında ve değerlendirmesindedirler. altılı masa türkiye'de iktisatın bozulmuşluğunu, öncelikle, yolsuzluklarla gereksiz dış borçlanma olarak görmekte ve göstermektedirler. öyle görünüyor ki: türkiye'de pazar ve yaşama koşulları seçimin bir belirleyenidir.
akp-mhp'nin beklediği yönde türkiye'de iktisatın düzelmesi ve iyileşmesi olanaksızdır. akp-mhp boş umutlarla yanılsamadadır. bu durumda: seçimlerde bu etmen akp-mhp için kazandırıcı olmayacaktır. doğaldır ki: türkiye'de pazar ve yaşama koşulları seçimlerde ve seçmelerde önemli olsa da akp-mhp'yi iktidardan uzaklaştırıcı etmen olmaz.
akp-mhp türkiye'nin gücünü küreselde temsilde büyük başarılar sağladığı inancındadır. akp-mhp seçmenlerine bu etmeni öncelikle yansıtmaktan uzak durmamaktadır. altılı masa ise gerçekliğin o yönde olmadığı tepkisindedir. altılı masa'ya göre: türkiye dış ilişkilerinde küreselde yalıtılmış ve akp-mhp başkanlarının boş ve anlamsız "böbürlenmeleri" gerçeği yansıtmamaktadır. akp-mhp, ırak ve suriye yönündeki türkiye'nin güvenliği gereği sınırötesinde olmasını daha güvenli ve kalıcı yapacak yeni eylemlerin ve etkinlikleri gündemde tutmaktadır. bir yandan yalıtılmış suriye yönetimi ve mısır yönetimiyle yeniden diplomatik ilişkiler aranırken, öte yandan da geçmişte yapılan suriye ve mısır içişlerine karışmalar unutulur varsayılmaktadır.
türkiye'nin güvenliği gereği ırak'ta ve suriye'de olması akp-mhp seçmesi değildir. türkiye'nin ezici çoğunluğunun seçmesidir. türkiye'nin ırak ve suriye yönündeki askeri ilerlemeleri etkinlikleri akp-mhp istediğinden değildir. türkiye'nin güvenliği gereğidir ve akp-mhp karşıtları altılı masa için de seçme ve eylem yönü odur. sınırötesine karşı duran ve türkiye'de yalıtılmış üçüncüler ise sınırötesi askeri eylemliliğe karşı durarak türkiye'nin genelinden oy istemede yalıtılmışlardır.
sıralanan iki etmenin dışında bir de "anayasa" yazımı, değişimi, yeniden yapımı, düzenlenmesi ya da ne denirse densin "anayasa" tartışması vardır. akp-mhp, 2017'den bu yana yürürlükteki anayasal değişimlerin arındırılması ve kalıcı biçimde güçlendirilmesi yönününde "yenilenmeler" isterken, altılı masa ise, 2017 sonrasının tümden kaldırılması yönünde "anayasa" değişimi öngörmektedir.
bu üçleme dışında her seçimde yeniden öngörülen "yeni" ve "genç" seçmenler katkısı ile değişim öngörüsü de seçimler için etmen sayılmaktadır.
bu etmenlerin dışında iktidarın özgürlük kısıtlayıcı uygulamalarıyla söylemleri de değişmez etmenlerdendir.
sonunda seçmenler bu etmenlerin sıralamasını ve önemlerini kendi çıkarlarıyla uzlaştırarak oyunu kullanacaktır. etmenlerin birisi değil tümünün karmaşasından varılacak seçme oy olarak seçmenin yol göstericiliği olacaktır.
2 aralık 2022, college station, texas.
