türkiye'de seçimlerle ne çözülür? türkiye'nin sorunları çözülmez ya da çözümsüzdür diyen karamsarlar vardır. türkiye'de seçimlerle ne çözülür sorusuna karşı soru sormak da sıradandır: türkiye'de sorun[/lar] nedir ya da nelerdir? türkiye'de seçimleri sorun sayanlar da çoktur. neredeyse, 14 mayıs 1950'den bu yana seçimlerle değişim az yaşanmıştır varsayılır.
türkiye'de, 7 haziran 2015'te, yaşayan seçimlerle ne çözülmüştür? unutmayalım, o seçimler, "dört parçalı" siyasetin sonlanması olmuştur. daha da önemlisi: 7 haziran 2015 akp'nin tek başına seçim kazanmadığının da ilk seçimidir.
7 haziran 2015'ten sonraki tüm seçimlerde ve halkoylamalarında akp mhp ile birliktelik kurmuş, korumuş ve sürdürmüştür. gelen seçimlerde bu birlikten varlığını sürdürecek görünüyor. siyasette birliktelikler bir artı bir ikidir denemez. kimi zaman üçüncüleri çağırır, çeker; birinden biri ya da her ikisi de küçülür akp artı mhp birlikteliğinden, görünürde, akp kazandı diyebilir miyiz? yanıtı evet diyemeyiz. akp'ye bir türlü çekilemeyen saadet partisi iyice uzaktır akp-mhp birlikteliğine. babacan ve davutoğlu partilerinin akp'nin başı ve akp'nin başıyla olanlara karşı temel karşıtlıkları akp-mhp birlikteliğidir. akp dışına çıkmayan akp içinden de mhp ile olmayı sorgulayanların varolduğunu düşünmeliyiz. akp-mhp birlikteliğinden ençok yitiren de mhp olmuştur. iyi parti ayrılığı ve kopuşunun temel savı açıktır: mhp akp'ye yanaşmıştır ve akp'nin dayanağıdır.
akp mhp ile birliktelik yapmak zorunda kaldığından bu yana düşüştedir. çoğunluğu mhp kaynaklı ya da mhp'yle birlikteliğe tepkili akpliler deva ve gelecek diye siyasete başlamışlar ve sürdürmekte kararlılar. hdp'nin kuruluşundan bu yana akp'yle hdp karşıtlaşması akp-hdp birlikteliğini günümüzün olanaksızlığına getirmiştir. akp'nin mhp'ye karşın iyi parti'yi akp-mhp birlikteliğine çağırması bir artı bir umudu ve iyimserliğidir. iyi parti'nin başkan ve yönetim katının hayır diye olumsuz yaklaşacağı o çağrıya neden gerek duyuldu? iyi parti'nin üst yönetiminden değil ama, iyi parti seçmenlerinden beklentileri olduğu açıktır. akp-mhp yanlarına iyi parti'yi katabilir mi? iyi parti'nin akp-mhp için gerekli ve çekici bir parça olduğu açıktır. akp-mhp için ikili kazanç olur akp-mhp artı iyi parti ama, gerçeklenmesi zordur. benzeri biçimde hdp ve hdp seçmenlerini akp-mhp'ye çekme ve katma da zordur.
türkiye'de seçimlerle değişimlerden biri de akp-mhp birlikteliğinin değişimi olacaktır. bu durum özellikle seçimlerde yenilgi almış akp için de, mhp için de önlenemez bir çözülüştür, çözümdür.
seçimlerin ikinci büyük kümesi altılı masa birlikteliğidir. seçimler yolunda çok parçalılık sürer mi? bugünden sonra altılı masa bileşiminde değişim ayrılan/lar için de, kalanlar için de zordur, sorunlu olur. altılı masa parçalılığı seçim sonrası değişebilir. seçimlerden kazançlı çıkabilecek altılı masa birbirine daha yakınlaşabilirler ama bu yakınlaşma perçinlenme ya da birleşme olarak yaşanmaz. kaldı ki, seçimlerden yenik çıkmış altılı masa "un ufak" olmasa da darmadağınık olur. sonuçta, altılı masa seçimlerle değişim gösterecektir.
"üçüncüler" diyeceğimiz "o değil, o da değil" yaklaşımıyla ortaya çıkan üçüncüler de hdp değildir salt anlamda. hdp'yle birliktelik kurmuş, kuramayan dağınık üçüncüler de çok parçalıdırlar.
7 haziran 2015'le "dört parçalı" karşıtlaşma dağılmıştır. 2023 seçimleriyle de iki cepheli karşıtlaşma ve iki cephenin de karşısında çoklu üçüncüler değişecektir. 2023 seçimlerinin ötesine bugünkü üçlü düğümlenme sürmeyecektir. türkiye'de seçimlerle çok parçalı üçlü karşıtlaşma nitelik ve nicelik değişimine uğrayacaktır. türkiye'de seçimlerle çözüm ve değişim yaşanacaktır. sonrası yeniden ve değişik bir türkiye biçimlenmesi olacaktır.
18 kasım 2022, bethesda, maryland.
