gazi mustafa kemal "istiklâl savaşı"nı 19 mayıs'ta samsun'a varışıyla başlatır "büyük söylev"inde. osmanlı devleti'nin ve toplumun o günkü görünümüyle geldiği acı durumun özlü anlatımından sonra hedefi açıklar: "ya istiklâl, ya ölüm!"
osmanlı devleti görevlisi olarak atandığı görevini erzurum kongresi öncesi bırakır. sonrası sivas kongresi, ankara'da tbmm'nin kuruluşudur. öncelikle siyaset, diplomasi ve sonunda askeri örgütlenmeyle "büyük taarruz" komutu verilir. 26 ağustos'ta saldırıya geçen türk birlikleri 30 ağustos'ta "büyük zaferi" kazanır. 9 eylül'de izmir'e varılır ve işgal güçleri kısa sürede destek buldukları yerli halkla türkiye'den ayrılırlar.
birinci dünya savaşı sonrası mondros'taki ağır koşullarda dayatılan ateşkes ile silâh bırakışmasına uyan osmanlı hanedanı kurtuluş savaşı süresinde istanbul'da tutsak yaşamıştır. 9 eylül izmir sonrası 11 eylül'de bursa'dan da işgal güçlerinin arındırılmasıyla mudanya'da ankara hükümeti'nin hedefleri büyük güç kazanmıştır.
30 ekim 1918'te mondros sonrası sevr antlaşması ile osmanlı devleti'nin sonlanması hız kazanmıştır. 11 ekim 1922'de gerçeklenen mudanya ateşkesi sonrası lozan antlaşmasıyla türkiye cumhuriyeti'nin kuruluşu hız kazanmıştır.
kurtuluş savaşı ya da günündeki söylenişiyle istiklâl savaşı yüzyıl önce bugünlerde sonlandı. kurtuluş sonrası bir yıl içinde lozan ve cumhuriyet'le biten devletten yenilenen devlete varılmıştır. 2023'te 1923'le başlayanın yüzüncü yılında büyük seçimler yaşanacaktır.
bugünden baktığımızda, türkiye toplumu ve türkiye cumhuriyeti birinci yüzyıl içinde önemli gelişimlerle değişimler yaşadı. nice önemli kuruluş değişimleri sonunda 1945'le çok partili yaşama geçildi. kurucu parti chp'nin yenilgisiyle sonuçlanan 1950 seçimleriyle başlayan dönemin başat siyasiliği demokrat parti oldu. 14 mayıs 1950 seçimleri ve sonrasında nice seçimler ve nice siyasi partilerle 2023'e gidiyoruz.
2023 seçimlerine iki büyük birliktelikle gidiliyor: akp-mhp ve altılı masa. ikili kutuplaşmalarda olağan sayılacak tepkiciler oluşur. 2023 seçimleri yolunda "üçüncüler" ya da "o da değil, o da değil!" yanlıları vardır. üçüncüler de tekil değildir. bugünden iki ayrı "üçüncüler" vardır ve üçüncüsü yoldadır! bunlar siyasetin doğasında vardır. sonunda soru şurada düğümlenir: akp-mhp ya da parça parça akrşıtları kendi "seçmenlerini" kendi birlikteliklerinde koruyabilirler mi?
birliktelikler kopmalar, kaçanlar olmadan seçmenlerini koruyabildikleri durumda seçim sonuçları tartışmalı olacaktır. seçmenler birlikteliklerden koparak ayrı yerde seçmelerini ve tepkilerini yoğunlaştırması durumunda siyasi partilerin, siyasete önderlik edenlerin çoklarının yokolmasını getirecektir. türkiye 2023 seçimleriyle yön değişimi ya da yerinde sayma noktasındadır.
9 eylül 2022, izmir.
