"istiklâl savaşı"nın sonlandıran "büyük taarruz"la gelen "büyük zafer"in yüzüncü yılını geride bıraktık. türkiye'de o günler coşkuyla anılıyor mu? anmalar, törenler var; yok denemez. gelecek yıl 2023'te yüzyıl önce kazanılan savaşın getirdiği büyük değişim "cumhuriyet"in yüzüncü yılını nasıl kutlayacak türkiye? bu sorunun yanıtını 2023 seçimiyle yaşayacağız.
türkiye'de seçimler çok yaşanmıştır. tartışmalı seçimler de olmuştur. sonuçlarına katlanılmayan seçimler de. yine bir seçim sürecindeyiz. 2023'teki seçimin tek sonucu vardır: akp'nin siyasal iktidarı sonlanacak mı?
akp-mhp yanında gelen seçim için soru yoktur ya da yantı açıktır: akp iktidarı yeni coşkuyla yürüyecektir. bir yandan akp-mhp özgüveni, öte yanda akp-mhp karşıtlarının kuşkulu güveni. akp-mhp birlikteliği için seçim kazanılan, kazanılacak bir olağanlıktır. akp-mhp karşıtları içinse ne olursa olsun kazanılmalıdır.
her seçimle değişimler olur. 2023 seçimleriyle değişim isteyenler değiştiremezlerse değişecekler dönemecindedirler. 2023 seçimlerinin getireceği değişimle özgüveni sarsılan akp-mhp ne olurlar? onlar da değişecekler seçimle. akp'nin seçimden önde çıkması iç tartışma yaşamayan, yaşattırılmayan akp için katlanılır olmaz. akp'nin önden çıkmadığı seçim sonuçları akp'de nasıl karşılanır? bilinmez. iktidarı yitirerek dönüşen geçmişteki partiler benzeri sarmalın içinde önemsizleşen akp olur mu?
2023 seçimleri akp için de 2002 seçimleri düzeyinde önemlidir. doğal ki, 2002 seçimlerinin gücüyle ortaya çıkan akp'nin 2007'yle kazandığı seçim gücü akp'yi kalıcı kılmıştır; yıpranması da gecikmeli ve uzun sürmüştür. 2011 seçimleriyle gücü doruğuna çıkmış akp'nin 2013'te gezi'de tartışılan güç olacağını o gün de, bugün de akp'nin yetkinleri anlamamıştır. 2013'te akp'nin yaşadığı toplumsal tepkiyi "dışarı"yla açıklamaktan caymayan, gerilemeyen akp, 7 haziran 2015'te tek başına iktidarı yürütemeyeceği güçsüzlüğünü de yeterince değerlendirememiştir. yeniden seçim zorlaması, açıktan olmasa da, 2013'le başlayan akp'den kopmaları getirmiştir.
2015 seçimlerinin getirdikleri açıktır: 1. türkiye'de isyanı bitirmeye yönelik "açılım" diye anılan arayış sonlanmıştır; 2. kopmalar kitlesellik kazanmasa da, sonraları ayrı ayrı partilerin ortaya çıkışının kökenleri 2013 gezi ve 2015'te 7 haziran seçim sonuçlarıdır.
akp'nin seçim yolunda onca güveni nedendir sorgusu kendi partililerin sorunudur; sorgulanmasını gerektirir. sorgulamazlar ayrıdır. akp'nin seçim yolunda onca güveni yeterli midir sorgusu akp karşıtlarının da, akp yandaşlarının da sorusudur. yeterli midir sorgulamasına yanıtlarda akpliler seçim sürecinde yeterli sayabilirler ama, seçimle yetmezliğinde ortaya çıkacak sorgulama geç olacaktır. akp karşıtlarının yanıtı ise tartışmalıdır. akp karşıtları, akp-mhp birlikteliğinin güvenini, seçimi kazanmak için demokrasi dışına taşmada kararlılıkları olarak görmekteler, göstermekteler. bu durumun sonuçları akp karşıtlarının seçime ilgisizliğine ve seçim yolunda çalışmaktan kaçınmalarını getirir öngörüsüne önlem almaları gerekir.
akp'nin seçime hile katacağı varsayımı seçime katılımı sağlayıcı mı olur; seçimlerden uzak durmayı mı getirir? bu sorular akp karşıtlarının yanıtını geciktirmeden bulmalarını zorlamalıdır.
2 eylül 2022, izmir.
