suriye'de sorun esad ve yönetimidir. 1971'den bu yana suriye halkının çoğunluğunun sözü ve katılımı yoktur suriye'de. suriye'de uzun yıllardır süregiden baskıyı, özgürlüksüzlüğü, adaletsizliği görmeyen, düşünmeyen sorunun özünü anlamamıştır. sorun anlaşılmadan çözüm önermek, çözümler öngörmekle yıllar geçti ve yüzbinler yaşamlarını yitirdi, milyonlar evinden yurdundan oldu. suriye'de sorunu abd'nin, rusya'nın içsavaşı körüklemesi olarak görmek de, göstermek de yanıltıcı olmuştur.
abd başkanı obama'nın suriye yanılgısı ve kötü yönlendirmesi de, rusya'nın fırsatçılığı da belirleyicidir demek, geçerli olsa da, suriye'de sorunun özünü eksik görmektir.
ya iran'ın, türkiye'nin, suudiler'in suriye'de olması nedir? iran'ın suriye'de varoluşu yeni değildir. ırak iran savaşı'ndan başlayarak iran suriye'dedir. ya israil? israil 1967'den başlayarak suriye'de olmaktan ve suriye'yi zorlamaktan uzak durmamıştır.
suriye'de sorun abd'nin suriye petrollerine el koyma uğraşı değildir. abd suriye'de orada tıkanmıştır; suriye halkının en küçük azınlığının petrol bölgesinde olmasıyla ilgilidir. abd'nin yirminci yüzyılda en uzak kaldığı yöre suriye'dir. 2011'den bu yana abd'nin suriye'de destekler bulamaması önemlidir. rusya'nın suriye'de olmasının açıklaması da açıktır: uzun süreli "soğuk savaş" döneminde değilse de, 1971'de başlayan hafız esad yönetimi boyunca, rusya suriye'dedir. ayrıca, abd'nin ve israil'in suriye'de yoğunlaşmasının açıklaması da: rusya'yı ve suriye'de iran'ı geriletmek değil yoketmektir.
türkiye suriye'de tarihsel olarak vardır, türkiye'nin cumhuriyet'e dönüşümünde suriye'de arta kalan türkmen azınlıklar ve türkiye'yle özdeşleşmeye yatkın suriye yurttaşları vardır.
suriye'de sorunu doğru gözlemlemeden, anlamlandırmadan, tanımlamadan bellenmiş doğrularla, önyargılarla çözümler öngörmek, çözümler kurgulamak yanıltıcıdırdan öteye geçerli değildir; olmaz da.
2011'de bu yana gelinen noktada beşar esad'la buluşalım, beşar esad'la görüşelim, beşar esad'la uzlaşalım gürültücülüğü yanıltıcıdır ve çözümü sağlayıcı olmayacaktır.
abd gitsin, rusya olmasın doğrusudur da abd'yi nasıl çıkaracaksın; rusya'nın suriye'de olmayacağını sağlayacak güç nedir? suriye yurttaşları yanında olmayanın, abd ve rusya olmasıncı beklentileri boşunadır. önce suriye yurttaşlarını kazanmayı, şimdilik, başarabilen suriye'nin baskıcı ve zalim beşar esad yönetimi olmuştur.
dışarıdan suriye'ye çözüm önerenlerin bilmediği, anlamadığı, başaramayacağı yanında suriye halkı olmayanın boşuna oyalandığıdır.
suriye'de beşar esad'ın çoğunluğu yanında tuttuğu gerçektir ama, suriye'de çoğunluğa yakın bir kitlesini düşman görmesi ve zalimcesine saldırganlığından suriye'de birleştirici olarak kalması olanaksızdır. suriye'de dışarıdan suriye'ye yığılanların beşar esad'la birlikte olanlarla uzlaşması da olanaksızdır. suriye'de beşar esad yönetimi ile uzlaşımı içsavaşın tek çözümü sanmanın da bir süre ortalıkta çekicileri olacaktır.
26 ağustos 2022, izmir.
