türkiye seçim yolundadır. 2002'den sonra ya da 2007'den bu yana en uzun süreli seçimsizlik 2023'le değişecektir.
önce şunu kıyıya koymak gerekir: seçim olmaz, sayımda yanıltırlar, çalarlar öngörüsü gerçekçi midir? değildir. seçimler demokrasinin tek ölçütü değildir ama, en önemli göstergesidir. seçim yapamayan türkiye güçsüzdür ve güç yitirir. türkiye'de, demokrasi tarihinde seçimleri yoksayanlar, genellikle, seçimle iktidarı başaramayanlardır. seçimleri yoksayanların gündelikte kullandıkları dil, kabaca, "seçim olsa ne olur; ne değişir?" sorgulamasına indirgenebilir. bu tür düşünceleri ve düşünenleri atlamak gerekir. seçim yoksayılamaz, sayılmamalıdır.
seçimlere yol alan türkiye'de seçimlerle değişim yaşanacaktır. seçim sonuçlarına direnç gösterenlerin olabileceğini düşünsek de: seçimler türkiye'nin bir sonrasının belirleyicisi olacaktır.
seçim yolunda değişmeyen ikili karşıtlık ya da üçüncüler sorunu nasıl gelişir? bir yanda bugünkü iktidarın akp-mhp birlikteliği ile karşısında altılı biraradalık. bu değişir mi? bu ikili karşıtlığın değişebilirliği düşünülse de, değişmeyeceği seçim yolunun temel gerçekliğidir. ikili karşıtlığı beğenmeyenlerin oluşturmak isteyeceği, kısaca, "üçüncüler" diyeceğimiz "ne onlar, ne de bunlar" tepkiciliği de seçim yolunun öteki gerçekliği olacaktır.
akp-mhp birlikteliği seçim yolunda çözülür mü? seçim yolunda en olmayacak görünen akp-mhp birlikteliğinden kopmadır. akp mhp'siz olamaz ve mhp'yi dışlayamaz değil dışlamaz. benzeri biçimde, akp'yle varolan demeyelim yokolacak mhp de akp'den kopmaz. mhp'den kopanlar mhp'yi küçültücü yaşanmıştır. seçimlere değin mhp küçülme olgusuna direnecektir. seçimler yaşanmadan küçük ya da küçülmüş mhp gerçekliğine mhp yönetimi inanmayacaktır; seçimlerin sonucunda mhp'nin sonlanması yaşanan ilk gerçeklik olacaktır. akp-mhp birlikteliğinin seçim yolunda değiştiremeyeceği bu gerçeklik akp'nin seçimleri yitirmesinin bir açıklaması olacaktır. akp için seçimlerde mhp katkısı küçültücü işleyecektir. daha da ötesi, akp'den kopmaların dayanaklarından biri de mhp'yle birlikte görünmeleri olacaktır.
akp-mhp birlikteliği artan değil azalan yönde seçimlere varılacaktır.
akp-mhp birlikteliği altılı biraradakilerden yanına çekecekleri olabilir mi? akp-mhp önce meral akşener'i ve ardından iyi parti'yi içine alma çağrısını çoktan yaptı ama, etkisi ve çekimi olmadı. iyi parti'nin yıkımı değil bitişi olurdu akp-mhp birlikteliğine katılım. seçim yolunda akp-mhp için iyi parti gibi, deva ve gelecek partililer de geriye çağrılacaklardır. geriye dönüş olur mu? akp-mhp için seçimi kazanmanın tek yoludur o geriye dönüşler ama, akp'nin kazanmasıyla o geriye dönenler içeriden daha çok zarar verirler akp iktidarına.
kısacası, seçimler eski mhp ile küçülmüş mhp gerçekliğinde yaşanacaktır.
geriye ne kalıyor? akp'den kopanlarla iyi parti'nin biraraya gelişleri seçim yolunda mı olur; seçim sonuçlarıyla mı olur? ikisi de olabilir ama, chp'yi dışlayacak inandırıcı birlikteliğin seçim yolunda oluşması için zaman kalmamıştır.
8 temmuz 2022, izmir.
