seçimi olmayan demokrasi olmaz. seçim oldu, oluyor diye de demokrasi olmaz. seçimlerin düzenli, yasal ve anayasal kurallara dayalı özgürce yapılması gereklidir ama, yeterliliği 21. yüzyıl'ın başlangıcında küresel bağlamda tartışılır olmuştur.
nasıl olur da boris johnson birleşik krallık'ta seçimden önde çıkar; trump'ın abd'de başkan olması demokraside gerileme midir: yakın zamanlarda macaristan'da, filipinler'de seçim sonuçları demokrasinin çürümesi mi sayılmalıdır?
türkiye için de soru geçerlidir: 1946'dan bu yana seçimlerini süreklileştirme uğraşındaki türkiye'de neden seçim sonuçlarına direniliyor?
küreselde siyasette yozlaşma ve çürüme gözleyen siyaset bilimciler, düşünürler, seçmenler çoğalarak artıyor. yeniden seçimlerin istenirden öteye güvenilir sonuçlarını görecek miyiz? türkiye'de yaklaşan 2023 seçimleri demokrasinin güçlenmesini mi sağlayacak; yoksa, siyasette çürümenin yükselmesini mi yaşayacağız?
seçimlerin sonuçlarına katlanılması demokrasilerde temeldir. seçim sonuçlarına direnme siyasette çürümenin ve demokraside duraklamanın ilk göstergelerindendir. bilinen demokrasi gerçekleri ve ölçütleri yaşanan olmadığında tepkiler ne olur; ne olmalıdır? demokrasilerde seçim sonuçlarının belirgin ve benimsenir değişimlere aracı olması ençok istenendir.
doğaldır ki: akp-mhp iktidarı seçimi yitirdiğinde büyük sarsıntı yaşayacaklardır. seçimi yitiren akp-mhp birlikteliği sonuçlara katlanır mı; katlanacak mı? bu konuda kuşkuların olması gelen seçimlerin ana gerilimlerinden biri olarak yaşanmaktadır. seçim sonuçlarına istenen değişim yaşanmadığında altılı birliktelik nasıl tepki gösterir bilinmez. bugünden bilinen açıktır: çalacaklar, sonuçları yönlendirecekler önyargısı altılı birliktelikte yeralan parti başkanlarda değilse de seçmenlerde yaygındır.
seçimler yaşanmadan bugünden söylenecekler siyasilerin ve seçmenlerin güçlü önyargılarıdır demeliyiz. akp-mhp karşıtlarının önyarılarını arındırmaktan çok pekiştirici söylemleriyle seçim gerilimini sürdürmekten yarar umar görünüyorlar. altılı birlikteliğin parti başkanları seçimlerde demokrasi dışılığı öngörmeden yerlerini koruyorlar. seçimler yaklaştıkça ve seçimlerle bugünkü yeralışlarda değişimler yaşanması doğal sayılacaktır.
iki aşamalı yaşanacak başkanlık seçimi yaşanan gerçeklik olmadı. 2023 seçimlerinde bu ilk yaşanır mı? akp-mhp birlikteliği de, akp-mhp karşıtları da iki aşamalı ya da doğrusu ikinci aşamayı yaşamadan ilk seçimde sonucu almayı temel siyaset yapmış görünüyorlar. seçmenler katında ya da altılı birliktelikteki parti başkanları iki aşamalı seçim düşüncesine ne zaman gelirler? seçimlerin sonuçlarını belirleyecek olan bu seçme olacaktır. bugün için akp-mhp karşıtları ikinci aşamayı az düşünüyorlar ya da öngörüyorlar diyebiliriz. bu öngörüsüzlük müdür; yoksa, seçimi birinci aşamada kazanmak düşü müdür?
bundan sonrasında, seçim yolunda ençok konuşulacak ve belirleyici olacak iki aşamalı seçime göre mi; birinci aşamada bitirme mi amaçlanıyor anlaşılacaktır?
15 temmuz 2022, izmir.
