karşıtlıklarda, saldırganlıklarda, çatışmalarda yan tutanlar olur; olağandır. benzeri biçimde uzakta kalanlar, uzak duranlar ve kıyıdan gelişmelere göre yer değiştirmeler de çokçadır. ayrıca, olanı, yaşananı istemeyerek izleyip uzlaştırıcı olmaya çalışanlar da çıkar. kısacası: rusya'nın ukrayna'daki saldırganlığı ukrayna'da, rusya'da etkisini yaşatırken pekçok ülkede de etkilenmeler, tepkimeler yaşanacaktır.
rusya'nın saldırganlığı öncesinde çok etkin görünen abd/ab yaşananları önlemede, durdurmada yetersiz kaldılar. burası açıktır. abd/ab'nin rusya'yla ukrayna'yı uzlaştırıcı olmaktan çok kışkırtıcı oldukları gerçeği tarihin sayfalarında yerini almıştır. çok açıktır ki: abd/ab rusya'nın ukrayna'ya saldırmasını istemediler, beklemediler ve önleyemediler; yaşananlara "hazırlıksızdılar" demek yanlış olur. şu da yanlış varsayımdır, öngürüdür: abd/ab, rusya zayıflasın, küreselde küçülsün diye rusya'nın ukrayna'ya saldırganlığını istediler. daha da ötesi, rusya'nın zayıflaması abd/ab'nin kazamı olacaktır beklentisi de yanlıştır.
ukrayna'nın bağımsız bir devlet ve ülke olarak yaşaması rusya'nın seçmesi değildir. ukrayna'nın küçülmesi yaşanan gerçeklik olacaktır. ayrıca, ukrayna ülke olarak tarihten tümden silinecek değildir. 1990'ların başında yugoslavya'nın yöneticileri büyük sırbistan" yolunda küçük bir sırbistan'la yetindiler. ukrayna'nın rusya yönünde büyümesi düşünde olanlar yoktu ama, varolan ukrayna sınırlarının değişmezliğinin güvenceleri ile rusya'ya direnişin olmazlığı yanıltıcı olmuştur. 1967'den bu yana israil'in saldırganlığının değiştirdiği genişleme yerindedir. rusya'nın da ukrayna'nın içinde ve içinden güvencelerini gerçekleyeceği sonucu ukrayna'nın küçülmesi olacaktır.
abd/ab nato gücünü ukrayna'nın sınırlarını korumada kullanmayacağını ilk günden gösterdi. bunun değişmeyeceğini görmeliyiz, düşünmeliyiz. rusya'nın da ukrayna'nn içinde güvencelerini sağlayıp, ukrayna ötesine saldırmayacağı açıktır. bu sonuç rusya'nın saldırması olmadan sağlanabilirdi diyebiliriz. saldırganlık yaşanmıştır ve artık geriye dönüşü yoktur. küreselin geleceğine ilişkin yeni düzenlemeler olursa, olacaksa bu çerçevede ve yaşananları değiştirmeden olacağı görülecektir.
rusya'da değişim yaşanır mı ya da rusya'da ukrayna içlerinden çekilmeyi getirecek bir siyasi güç oluşur mu? bu düşün olmazlığını yaşadıkça anlayanlar çoğalacaktır.
rusya ve ukrayna eşitsiz bir kaşşılaştırmadır. rusya abd/ab'den, tarihinde olmadığından uzak konumdadır bugün. rusya'nın abd/ab'ye uzunca süre uzak kalacağı da açıktır.
büyük değişim olacaksa almanya, türkiye, çin ve hindistan için düşünülmelidir. almanya rusya'nın sağladığı gaz ve petrole bağımlıdır. bu durumun çözümünde abd'nin yetersizliği yaşanacaktır. abd'nin yetmezliği yaşandıkça almanya'nın rusya ile ukrayna'dan, abd/ab'den bağımsız arayışlara yönelmesi yaşanabilir mi? bugünden söylemesi en zor olan budur. almanya fransa gibi davranmamaktadır. almanya'nın rusya'yla barış içinde olması fransa'nın rusya ile karşıtlaşmasından önemlidir. almanya abd/ab'yi ukrayna'ya karşın bir araya getirmeyi başarır mı? görünürde, bugün için, almanya'nın rusya ile karşıtlaşmayı durdurmalıyız eylemi de, söylemi de yoktur. almanya'nın 1945'ten bu yana bağımsız silâhlanması açıktan dillendirilmiştir. nasıl olur, ne yönde gelişir, bugün için öngörülmesi zordur. bu değişim 1945'le başlayan birleşmiş milletler için önemli bir değişimi getirir.
türkiye: anında ve kolayca rusya'ya karşı yakınlaşmasını esnetmiştir ama, koparacak bir eylemi/söylemi olmamıştır. ateşkes olsun, silâhlı çatışmalar dursun koşuşturması önemli değildir. önemli olan rusya'nın ukrayna'daki varlığını kabullenme noktasıdır. türkiye rusya'nın ukrayna'dan saldırganlık öncesi konumuna çekilmesini ister ama, bunu gerçekleştirecek yaptırım gücü olamaz. türkiye, gün doğdu deyip abd/ab'yi küçümseyici söylemlerini durdurur mu? durdurmadıkça abd/ab'ye yakınlaşması donar. türkiye'de 2023'te yönetim değişikliği, türkiye'nin bugünkü konumunu değiştirecektir beklentisi boşuna düş sayılmalıdır. türkiye'nin rusya'yla karşıtlaşması abd/ab'yle karşıtlaşmasına benzemez.
çin'in durumu en belirsizidir. çinin "tayvan"ı çin saymaktan geriye düşmesi beklenmemelidir. çin'in tayvan'ı çin'e bağlamada "oldubitti" yapması düşünülemez. çin'in tayvan'ı içine almakta "tayvan"ın içinden başarması açıktır. çin tayvan'ı içine almaktan caymayacağını ve değişmeyeceğini düşünmeliyiz. görünürde, tayvan'ın içinde çin'le olmak isteyenlerin varlığı yok düzeyindedir. çin'in rusya benzeri saldırgan olmadan tayvan'ı çin yapması zordur. saldırganlığın ise kazanımından çok yitirdikleri önemlidir.
hindistan çin'den, abd'den çok rusya'ya ve petrolüne bağımlıdır. hindistan'ın rusya'ya yakınlaşmasından çok uzaklaşmaması rusya'nın temel beklentisidir. abd'nin hindistan'ı rusya karşıtlığna çekebilecek gücü ve yaptırımı yoktur.
bugünden yarın için beklentilerde olması gerekenden çok olabileceklere hazırlıklı olma temel seçmedir. almanya, türkiye, çin ve hindistan ukrayna'da varolmadan yatışma ve yarına güven boşluktadır.
25 mart 2022, college station, texas.
