türkiye "soğuk savaş"ı abd ile birleşik yaşadı 1989'la da abd'den kopmayan türkiye, 2012 sonundan bu yana rusya'ya bağlanmasını artan yönde sürdürüyor. türkiye abd'den kopamıyor ve rusya'dan kopamayacak yönde yakınlıkta ilerliyor.
türkiye'nin büyük seçmesi abd'den kopması olur. türkiye abd'den kopmadan rusya ile birliktelik arayışında nereye değin gidebilir?
türkiye'nin abd'den kopması: abd'nin pkk'nin uzantısı ypg/pyd siyasiliğini destekleme odağında düğümlenmiştir. abd'nin ypg/pyd desteğinden cayması düşünülemez. türkiye'nin de abd'nin ypg/pyd desteğinden uzaklaşmamasını kabulleneceğini varsayamayız. türkiye için ypg/pyd uzlaşılır bir siyasi gerçeklik değildir. türkiye, abd bin dereden su getirse de abd desteğindeki ypg/pyd ile uzlaşmaz.
abd dış siyasetinin değişmezlerinden biri olmuştur ypg/pyd birlikteliği. abd'nin değişmezliği de, türkiye'nin değişmezliği de aşılabilir değildir. abd'de yönetimler değişiyor ama abd'nin suriye, ırak, suudi arabistan ve mısır dış siyasetleri değişmiyor. türkiye'de siyasi iktidar değişirse bu uzlaşmazlığın değişebilirliği abd'nin boşuna beklentisidir. türkiye'de akp-mhp birlikteliği iktidarı yitirebilir ama, türkiye'nin abd'nin ypg/pyd birlikteliğine tepkisinin azalacağını, gerileyeceğini düşünmek abd için boşinandır. türkiye gerilemez ama, abd geriler ypg/pyd birlikteliğinde. bugün o durumdan uzaktayız. boşuna umutların sonu boşunalık olur.
türkiye'nin rusya'ya yaklaşımı abd'den kopmasının getirdiği zorunluluktan varolmuş ve süregitmektedir. rusya ypg/pyd konusunda sessizdir. rusya'nın ypg/pyd ile olan yakınlığı, abd'nin ypg/pyd ile oluşmuş birliktelikteliğinden zayıftır. abd'nin olası ypg/pyd'den uzaklaşması durumunda, rusya ypg/pyd ile birlikteliğni geliştirir mi? geliştireceğini varsaymalıyız, düşünmeliyiz.
rusya, abd'nin aradan çekilmesi durumunda, ypg/pyd ile çelişirler mi; karşıtlaşırlar mı? rusya abd'nin desteğinden yoksun ypg/pyd'ye yakınlaşmak ister ama, suriye'yle arasını bozmaya varacak kararlılıkta olmaz.
türkiye'nin suriye ile arasının açıklığında ypg/pyd odağı belirleyici değildir bugün. yarın ne olur? suriye ypg/pyd varlığıyla mı, türkiye'yle mi birlikte olmayı yeğler? suriye ile yeniden ve güçlü birliktelik olacaksa türkiye'nin ypg/pyd varlığına karşıtlığında varılmış bir uzlaşım düşünülmelidir. kısacası, suriye türkiye'ye yaklaşmak istediğinde suriye'nin türkiye ile ypg/pyd konusunda uzlaşık olması ön koşul olur.
rusya türkiye'nin suriye'yle uzlaşımından ne bekler bilmiyoruz. ab'nin türkiye'yle yeniden gerilimsiz birliktelikte olmasının ön koşulu açıktır: abd ypg/pyd desteğinden cayacaktır. caymaz önyargısı geçerlidir ama, cayması da abd'nin seçmesi olabilir. rusya ypg/pyd konusunda esnektir. rusya şam ile birlikte olduğu sürece ypg/pyd birlikteliğine uzak durur.
suriye'de savaş durumu ypg/pyd odağında düğümlenmiş değildir. türkiye'nin abd ile ilişkilerinde geçerlidir ypg/pyd düğümlenmesi.
türkiye için sorun abd-rusya değildir. abd-rusya uzlaşımdan uzaktadır günümüzde. yarın abd ile rusya yakınlaşır mı? türkiye için ypg/pyd konusu abd-rusya uzlaşımında düğümden öteye çıban olur. suriye'de uzlaşımlar da çözüm getirmeyecektir. suriye'de, türkiye'de yönetimlerin değişmesi de düğümün çözümünü getirmez.
1 ekim 2021, college station, texas.
