küresel salgının en çok ölüm getirdiği ülkenin abd olduğu açık gerçektir. salgının sonlanmadığı günümüzde abd'deki ölümlerin sayısına yakın iki ülke brezilya ve hindistan görünüyor. yeni dalgalanmalarla bu gerçeklikler nasıl değişir? salgının ilk yılı gerçekliğini değiştirmek geride kalmıştır. abd, brezilya ve hindistan düzeyinde yıkım yaşayan ülkeler avrupa'nın tarihsel büyükleridir.
abd'de salgının yaygınlığı, derinliği, yıkımı sürerken yaşanan 2020 seçimlerinden demokratlar'ın ve başkan biden'in kazananlar olmasının temel etmenlerinden birinin "salgın" olduğu genel kabul gören gerçekliktir.
biden yönetimi ilk hedef olarak salgını yavaşlatıcı olan aşılamada hızla ve etkili yol alındı. yaklaşık yüz milyon kişnin tam aşılanması beklenenden önce ve sorunsuz yaşandı. gündelik yaşamda "açılma" diye anılan salgın öncesi yaşama dönüşte belirsizlikler sürüyor. toplumu durduran ve toplumsallığı ençok sarsan iki konuda açıklık yok: birincisi üretimdeki durgunluklar ve ikincisi okulların yeniden geleneksel ortamlarda sürecek güvencelere ulaşılması.
biden yönetimi, bir yandan, salgını dindirmekle toplumu doğallığına dönüştürmek yolunda ilerliyor. dış ilişkilerde, biden yönetimi, daha çok, açılma değil de kapanma ve geriye çekilme yanlısı görünmektedir.
biden yönetimi içeride de, dışarıda da, görünürde büyük sözler, gerçekte küçük adımlarla ilk üç ayı geçirdi. ilk üç ay gelen ayların ve yılların da belirleyicisi mi olacaktır? biden yönetimi salgınla geldi; salgını dindirmedeki başarı nelere yolaçar?
çoğu zaman, siyasetçilerin seçim kazanma yolundaki görünümleriyle yönetim gücüne eriştiklerindeki gerçeklikleri uyumlu olmaz. ilk üç aya bakarak biden'deki uyumsuzluklar nelerdir? biden, abd toplumundaki ikiliği ve ikiliğin vardığı "zıtlaşmayı" azaltacağı ve ortadan kaldırmada etkin olacağı vurgularıyla öne çıktı. demokrat parti içinde belirleyici güç olmayan biden seçilirken uzlaşmakta zorluklar yaşanacağı varsayılan bernie sanders ve hedeflerini kolayca benimsedi. sanders hedeflerini benimsemekten öteye o hedeflerin önderi ve savunucusu konumuna yükseldi. biden'in bu seçimi demokrat parti'de yatışma ve uyumluluk görüntüsünü güçlendirdi. cumhuriyetçiler ise biden'e yanaşacak uzlaşım ilişkisi bulamadı. bu beklenmedik durum cumhuriyetçi parti'de dağınıklığı çoğaltan etkide yaşandı.
biden göreve başlamasıyla beklenmedik biçimde, demokrat parti'nin kısaca fdr (franklin delano roosevelt) ile benzetime başlandı. abd'de fdr'e son benzeyen lyndon b. johnson olmuştu. nedense, truman'la ilişkilendirme henüz gündeme gelmedi. kanımca, benzerlik aranacaksa, fdr ya da lbj değil de, truman daha uygun olur. abd'nin sessiz ve etkinliği olmayan kansas devletinin sıradan senatörü fdr'nin son kırk gününde başkan yardımcılığından başkanlığa geçmiş bir başkandır. truman'ın başkan olmadan ve başkan olarak "özgün" ve "kendi" olan bir siyaseti yoktur. biden'in seçilmesi ve ilk adımlarıyla fdr ya da lbj ile anılması biden'in kendine özgü bir siyaseti olmadığının ilk göstergeleridir.
başkanlar nasıl başlarsa öyle giderler. fdr dış siyasette başarılı olurken, daha çok, iç siyasette "büyük buhran"ın abd'de kapitalizmi sürdürmekteki zorluklarının aşılmasındaki başarılarıyla bilinir. lbj ise dış siyasetteki başarısızlıkları örtmek yolunda, abd'nin yüzyıllık aradan sonra, iç siyasetteki siyah-beyaz çatışmasını dindirme yönündeki çabalarıyla anılır.
biden'in fdr de, lbj de olmadığı anlaşıldığında, abd'nin içine kapanmış ve yayılmadan geriye dönüşün hızlandığı görülecektir.
7 mayıs 2021, college station, texas.
