küresel salgında yeniden kapanmada türkiye. bu gerekli miydi? evet. soruyu değişik sorarsak bu kapanma önlenebilir miydi? evet.
bu aşamada geriye dönüp de, şundan şunlardan tartışmasının getirisi yoktur. bir ikş ay öncesinde 1 nisan'da futbol sahalarına seyirci alınacağı öngörüsünden kapanmaya gelindi. 2020 mart, nisan aylarında kapanmaya uyumla 2021 nisan, mayıs aylarında kapanmaya uyum benzemez. 2020'ye göre geçerli ve izlenecek bilgi birikimi daha yüksektir. daha da önemlisi "aşı" olanağı 2021'n ilk aylarıyla vardır. yeterince aşı var mıdır; yeterince aşılı oldu mu? bu sorulara yanıtlar ne güvenilir ne de istenilir değildir. yeterince aşı da, yeterince aşılı da vardır konusunda olumlu yaklaşmak kolay değil.
küreseldeki duruma bakarsak ne görüyoruz? salgının yeni yükselişler gösterdiği ülkeler hindistan ve brezilya olurken, türkiye de 2020'ye göre en tepelerdedir. bunların nedenleri ya da nasıl oldu da tartışmaları yıllarca sürecektir.
2020'ye göre bilinenler açıktır: aşılar geliştirilmiştir. aşıların güvenirliliği konusunda veriler çoğalmıştır. aşılananların sayısı küreselin her köşesinde artarak ilerlemektedir. kapanmalar sınırlı ve kısa süreli yaşanırken, güvenle açılımlar artmıştır. şurası da açıktır ki: düze çıkmada, tümden 2020 öncesi yaşama doğallığına erişimde alınacak yol çoktur. salgın sürmektedir; önlemler sürmektedir.
bugünden görünen odur ki: 2021 de zorlu ve 2020 öncesi yaşamına benzemeden yaşanacaktır.
salgının başlangıcındaki bilinmezlikler ve belirsizlikler ortadan kalkmasa da, salgın gerçeği yadsınamaz gerçekliğini pekiştirmiştir. özellikle başlangıçta salgın yoktur diyecek düzeyde olmazlananlar çoktu. geliştirilen aşılama ve iyileştirmelere kuşku geliştirmek isteyen yanıltıcı odaklar bilgisizce öne sürdükleri kurgulardan, kuşkulardan gerilememişlerdir.
geriye baktığımızda başlangıca göre istenmeyen temel gerçeklik ne olmuştur? dayanışma ve düşkünlere yakınlaşma ve yardımlaşma gerçekleşmemiştir. gelir dağılımındaki eşitsizlikler ve bölüşüm sorunları yumuşamamıştır. yarınlarda salgınla neler değişecek öngörülerinde tutarsızlıklar salgın günleri geride kaldığında daha anlaşılır olacaktır. kısacası, önyargılı umutvar iyimserlikler de, yine kötümser yıkıcı beklentiler de boştadır.
türkiye açısından baktığımızda söylenecekler de, küresel için söylenenlerden ayrı ve değişik değildir. salgını fırsata değiştirme açgözlülüğü akp iktidarının belirleyici yaklaşımı olmuştur. akp iktidarı, her konuda olduğu gibi, temelsiz dayanaksız gördükleri, gösterdikleri türkiye'de salgının etkileri yaygındır ve derinlere inmektedir. yaşanan kapanma gelinen noktada kaçınılmazdır da; neden ve nasıl buraya gelindiği tartışmasında akp'nin karşıtlarını suçlayıcı, aşağılayıcı söylemi akp'ye karşı ters tepecektir.
kapanmadan beklenen salgının yavaşlaması hedefine varılacak mı? evet. kapanmayı önleyememek ya da önlenemez miydi sorusuna yanıtta akp'nin sözü, sözleri inandırıcı ve güven verici olmayacaktır gerçeği ise akp'nin önünde sıradağlar gibi duracaktır.
türkiye'nin bugün kapanması gereklidir. türkiye'nin kapanmasıyla salgının yayılmasındaki yükseliş düşüşle yer değiştirecektir. kapanma sonunda gelinen noktada olumlulukları akp adına olumluluk olarak bileceğiz diyemeyiz.
30 nisan 2021, college station, texas.
