genel ve bellenmiş doğrularla yaklaşınca ne diyebiliriz israil'in gazze'deki saldırılarına? abd israil'le birlikte filistin araplarını yoketmek için yeneiden savaşı başlattı. doğrusu bu mudur? doğrusunu bilenler vardır. bir de önyargılarını, olmasını istediklerini olsun sananların doğruları var.
abd'de kasım 2020 seçimlerinin sorunlu yaşanmasının ardından yönetim değişikliğinin de sıradışı yaşanması sonrası, abd içinde dışında sessizlik belirgindi. biden yönetimi gücünü kurdukça, geliştirdikçe abd iç ve dış siyasetinde biden öncesi trump yönetimine benzemezlikler olacağı apaçıktı. abd iç siyasete gömüldükçe dış siyasette yeni adımlar atmakta zorlanacağı da açıktı.
abd iç siyasette parçalanmış ve karşıtlaşmış bir görünümdedir. bu görünüm yeni değildir. abd'de siyasi parçalanma ve karşıtlaşma yeni değilse de yenilenmeler ve değişimler vardır. kabaca ve doğruymuşçasına: trump da birdir, biden de değişik değildir değerlendirmesi yanıltıcıdır. trump yönetimi de, biden yönetimi de abd'nin gücünü güçlendirme yanlısı olmakta benzerdir ve bu doğaldır. benzer olmayanı abd'nin gücünün kullanımı ve güçlendirilmesinde izlenen yollardır.
biden öncesi trump yönetimi, özellikle israil konusunda, abd siyasetini uçlarda gezindirmeyi abd için güçlendirici varsaymıştır ve uygulamıştır. doğal olarak, görünürde, abd'nin avrupa'lı dostları abd'nin trump'la yürüttüğü israil siyasetine gönül koymamışlardır ama, önleyecek ve değiştirecek güçleri de olmamıştır. o trump'tır ne yapsa yeridir yaklaşımıyla avrupa abd'den uzak durmuştur. trump yönetimi de, avrupa'nın sessiz ve etkisiz konumunu, abd'nin gücü ve trump'ın doğruluğu saymıştır. israil'in başkentinin kudüs olarak duyurulmasına abd'de sessiz kalanların çokluğu güçsüzlük olarak algılanmıştır.
biden yönetimi abd içinde olduğu gibi, abd dışında da trump adımlarınının izlerini yoketme siyasetinin başkanlığını yapıyor. öyle görünüyor ki, abd'nin geleneksel cumhuriyetçi yönetimleri ve demokrat yönetimleri siyasetlerini, neredeyse, tümüyle yanlış sayıp, tümden değiştirme görüntüsündeki trump yönetimi geride kalmıştır. abd, yeniden, abd'yi güçlü kılmak için her yerde abd güvenliği ve çıkarlarını olanı değiştirmekten çok korumak yanlısı bir demokrat yönetime dönmüştür.
abd'nin demokrat biden yönetimi, enaz sorunla, enaz tepkiyle güçlü kalma yönünde bir siyasilik yanlısıdır.
abd, dış siyaset diye, öncelikle küresel ısınma ve iklim değişikliğinden başlamayı abd'yi güçlü kılma ve gösterme siyasetine kendini kaptırmıştır. "iklimcilik/yeşilcilik" yanlısı siyasetle yayılmacılıktan beklentisi olmadığını, öteki ülkelerin de varolduğunu anlayan bir yönetimin çekici olacağı biden yönetiminin temel yanılgısıdır. nasıl ki trump, olur olmaz abd gücü gösterisiyle öteki ülkeleri dize getireceğini varsayıp yanılmışsa; biden yöentimi de, olur olmaz abd gücü göstermeden de öteki ülkelerin abd'yle uzlaşımda ve uyumlulukta olacağı yanılgısındadır.
demokrat biden yönetimi önce yemen'deki amansız ve kıyıcı içsavaşı durdurmak yanlısı adım atarak yeni abd görünümü yansıtmak istemiştir. nedeni de açıktır: yemen'de iran'la suudi arabistan yerel ayrımların ardında karşı karşıyadır. yemen'deki acımasız savaştan abd'nin iran yanlısı olması zordur değil olanaksızdır. abd'nin suudiler'i karşısına alması da zordur. abd iki yanı da durduracak güçte değildir. abd yemen'de uzlaşımdan barıştan yana görünümle kazanmayı göstermek yanlısıdır. sonuç: yemen'de içsavaş kıyıcı sürmektedir.
israil, birbiri ardından yaptığı seçimlerden hep benzeri sonuçla çıkmıştır: netanyahu "cephesi" yönetecek gücü bulamamaktadır. netanyahu karşıtlığı da çoğunluklarını birlikteliğe dönüştürememektedir. netanyahu yeniden yönetim gücüne erişmek için abd'den destek bulamamaktadır. abd'yi yanında bulamayan netanyahu abd'yi yanına almak için işgal altındaki filistin araplarına saldırıdan beklediğini bulamaz. abd filisitin yanında da durmaz. bu durumda yüzün üstünde ölü ve binin üstünde yaralı durumu değiştirmeyecektir.
abd istediğini yaptırmaktan uzaktır. israil abd'yi yanında görmek isteğinde yanılmaktadır. israil'in zülüm olarak yaşattığı işgal sürmektedir ve işgali yasallıştırması olanaksızdır.
14 mayıs 2021, college station, texas.
