2016'da abd'de trump'ın cumhuriyetçi parti'den aday olması, cumhuriyetçi parti başkan adayı olması ve sonunda abd başkanlığına seçilmesi demokrasinin gücüdür, göstergesidir.
demokrasilerde seçim yasaları ve işleyişine uygun yapılan seçimlerde çoğunluk yönetimi belirler. bu ne abd tanımıdır; ne de abd'ye özgüdür. abd demokrasidir. abd kuruluşundan bugüne demokrasi olarak yaşamış az sayıdaki ülkelerdendir, toplumsallıktır.
özgür seçim ve sayım çoğunluğun belirlenmesinde temeldir.
seçim yitirenlerin seçim sonuçlarına kuşkuları ve tepkileri olağandır. çok açıktır ki, seçimlerde yolsuzluklar hep olagelmiştir ve seçimlerin belirlenmesinde yolsuzlukların önlenmesi için de yol ve yöntemler geliştirilmiştir. yolsuzlukların belirleyiciliği genelde az olmuştur. yolsuzlukların belirleyici olduğu seçimler de değişik yörelerde, değişik zamanlarda nicedir.
bunlar genel geçer doğrulardır ve abd tarihi boyunca abd demokrasisi için de geçerlidir. yeni olan nedir?
2016 seçimlerinin sonuçlarının sonuçlarının başkan trump'ın seçilmesini getirmesine abd'de demokrasi içinde tepkiler ilk günden yaşandı ve durmak bilmedi. demokratlar cumhuriyetçi başkan trump'ı küçümseyerek seçimden yenik çıkmanın tepkisiyle trump'ın kazanımını seçim yolsuzlukları ve seçim dışı etkenlerin varlığıyla açıklamaktan uzak durmadılar. cumhuriyetçi başkan da ilk günden seçimi kazandığını ve abd başkanı olduğunu yineledi. 2018 ara seçimleriyle temsilciler meclisi'nde çoğunluk gücüyle başkanı görevden almak çabası abd senato'sunda gerekli çoğunluk onayına erişmedi.
2020 seçimlerine özgür seçim değildi ya da sayımlar kurallara ve yasalara uygun olmadı demek yasal hakkını kullanan trump yargı önünde beklediği sonucu alamadı.
başkan trump'ı demokrasi dışı saymaktan bir gün geri kalmayan trump karşıtlığı trump'ın demokrasi içinde yenilmesini seçimle başardı. abd'de kurallar ve yasalar ağırdan ve gerilimli de yaşansa işledi ve 6 ocak günü başkanlık seçimi sonuçlarının meclislerin ortak birleşiminde onaylanması gerçeklendi.
2016'dan bu yana kuralları ve yasaları tanımayacağı sözleriyle abd demokratlarını çileden çıkaran trump, başından sonuna cumhuriyetçileri suskunlaştırdı. cumhuriyetçi seçmenler suskun kaldıkça: başkan trump seçmen kitlelerde varolan geleneksel nefret ve öfkeleri yükseltici ve arttırıcı yöndeki söylemlerini sürdürdü.
abd'de toplumsal düzeyde varolan kırılganlıklar abd'ye özgüdür. abd toplumsallığı da, abd siyasiliği de kendine özgülüklerle yaşayan bir ülkedir. abd'de öfkeli ve nefret topluluğu yeni söylemlerle varlığını dışa vurdu. bu durum abd'ye özgü ya da trump'ın ortaya çıkışıyla açıklanamaz. başkan trump o kitlelerin duygu ve düşüncelerine uyumlu, o kitlelerin korku ve güvensizliklerini yanlış yönlendirici güç gösterileriyle kışkırtarak sürdürdü siyasi varoluşunu.
6 ocak'ta abd'de yaşananların benzerleri nice toplumlarda yakın ve uzak geçmişlerde de yaşanmıştı. abd demokrasisinde yakın dönemlerde "seçim" tartışmasından sokak gösterileri sıradan değildir. abd demokrasisinde seçim sonuçlarını kabullenme ve uyumluluk tartışmalı olsa da sokak gösterilerinin nedeni yok düzeyindedir denebilir. 6 ocak'ta abd demokrasisi olmayacak ve öncesinden az düşünülmüş bir sokak gösterisi yaşadı. abd anayasallığının temel ve değişmez odağı meclisler sokaklardan gücünü alanların taşkınlıklarının ortamına dönüştü.
bu gün soru açıktır: abd demokrasisi yaşanan sokak taşkınlığının üstesinden demokrasi içinde mi gelecektir? abd demokrasisi yaşanan tepkileri aşmada demokrasisini koruyacak mıdır? bu soruların yanıtı evettir.
8 ocak 2021, e. hampton, ny.
