2021'in ilk günü 2020'nin son gününden değişik değildir. küresel salgın yerkürenin her yöresinde yıkımını sürdürmektedir. kovid-19'a karşı aşı ve iyileştirme çalışmalarından hızla sonuçlar alınmış görünse de, aşılamada istenilen düzeyin uzağında seyir ediyor aşılama çabaları. 2021 de aşılama, korunma, önleme ve gerektiğinde iyileştirme çalışmalarıyla sürecektir.
salgının bunca etkili olacağı başlangıçta korkutsa da, yaşanmadan çoklarınca anlaşılmadı. salgının doğallığından çok insan yapımı olduğu yönündeki kuşkular, yönlendirmeler, yanıltmalar eksilmedi salgın süresince. salgın sürecinde, bir yandan, "salgının olmadığı" yönlendirmeleriyle akılları yanıltmalar yaşanırken; bir yandan da, önlem diye geliştirilen aşıların olmazlığı yanıltmacaları eksilmedi. aşının gelişebilirliği güveni ve bilgisi geliştikçe benzer yanıltıcı/yönlendirmeci odaklar, aşının olabilir yan etkilerinin, bilinçli olarak, toplumları küçültmek ve zayıflatmak aracı olarak geliştirildiği yanılsamalarını yaydı. bunlar geride kalmadı. kin ve nefret odakları toplumların içindeki çatışmaları kızıştırıcı kışkırtmalarını, aşı uygulamaları aşamasında da sürdürüyorlar.
öyle görünüyor ki: ağırdan da olsa, aşıların uygulanmasında istenmeyen eşitsizlikler de olsa, aşılama durmayacaktır. 2021'in aşılama çalışmalarında kazanılacak bir yıl olma umudunu koruyanlar çoğunluktur. kin ve nefret odaklarının aşılamayı durdurmada başarılı olacakları düşünülemez. aşılama çalışmalarındaki yetersizlikler aşılacaktır.
aşılama geliştikçe 2020'deki kovid-19 küresel salgınının yıkımları daha açık anlaşılacaktır. yikimlar anlaşılmadan çözümler üretmek de, çözümler öngörmek de yararlı görünse de boşlukta kalır.. önce aşılamayı güvenle ve etkili biçimde küresel düzeyde uygulama gerçeklenmelidir. gerçeklenmez demek yanlış önyargı olur; gerçeklenmeyecek demek de kötümserliktir. 2021'in başında umutvar ve iyimser olmak yararlısıdır.
2021'de üç önemli gelişim birbiri ardından yaşanacaktır. önce 6 ocak'ta abd'de demokrat başkan biden ile yardımcısı harris'in eyaletlerden delege oylarının sayımı ve onaylanması yaşanacaktır. 5 ocak'ta abd'nin georgia eyaleti yeniden iki senatörü için yenileme oylaması yapacaktır. 20 ocaak'ta da biden ve harris yemin töreniyle başkanlığa başlayacaktır. sonrasında 5 ocak'taki senato seçimlerinin ortaya çıkaracağı demokrat-cumhuriyetçi dengesine gçre biden yönetiminin atadıklarının sorgulamaları ve oylayarak onaylanmaları yaşanacaktır. kısacası, abd bir yandan aşılama ve küresel salgını yavaşlatma uğraşı verirken, bir yandan da abd'de yeni yönetim oluşacaktır. bu birinci önemdeki gelişimdir küresel bağlamda.
ikinci gelişim de iran'da yaşanacaktır. 18 haziran cuma günü iran'da seçimler ve yeni yönetmi belirleme ne getirir? abd/ab ile uyumlu bir yönetim iran'ın seçmesi olur mu? iran seçimleri ortadoğu dengelerinde değişimlere neden olacak sonuçlar getirir mi? ne olacağını 2021'in başında öngörmek kolay değildir; önyargılar yanıltıcı olur. seçimlerin değişimlere neden olacağını söylemek de sıradandır; açıklayıcı gücü çok değildir.
26 eylül 2021'de bugünden üçüncü büyük gelişim de almanya seçimleriyle yaşanacaktır. almanya'nın olduğunca, ab'nin geleceği için de, abd-ab yakınlaşmalarıyla karşıtlıklarını etkileyecek almanya seçimleri küreselde belirleyici etkinlikte yaşanacaktır. almanya'da merkel sonrasının da, merkel dönemi kararlılığında yaşanması değişmeyecektir ilk ve en geçerli beklentidir.
küreseldeki bu üç gelişim de türkiye için etkileyeci önemdedir. bu gelişimleri yakından ve önemseyerek izlemek türkiye için hem kaçınılmazdır; hem de olağandır.
2021'in başında türkiye'de değişim beklemek erken seçim kararıyla olabilir. zorlu 2021'in başında erken seçim için söz söylemek zordur.
1 ocak 2021, e. hampton, ny.
