2020'de küresel salgın yeryüzünün tümünü etkiledi. türkiye de küresel salgından büyük ölçekte etkilendi. "kovid-19" diye adlandırılan "korona" salgını küreselin 2020'den öteye gelen onlarca yılını belirledi.
2020 başlangıcında adı ve kuşkusu beliren korona salgını, 2020'nin sonunda aşıyla önlenebilir duruma geldi. iyileştirme yöntemleri de önlemeyle birlikte gelen yıllarıın önceliklerindendir. 2020'nin sonunda yaygın üretimle yaygın uygulaması gerçeklenen aşı konusunda üretim, dağıtım ve uygulama sorunları bir biçimde hızla geride kalacaktır gelen yılla.
başlangıçta salgına karşı küresel tepki değişmeden sürüp gitti: korku ve güvensizlik. bilinmezler bugün dünden azdır diyebilir miyiz? bugün "kovid-19" konusunda bilinenler artsa da "korku ve güvensizlik" değişmemiştir. aşı bir anlamda "korku ve güvensizlik" konusunda değiştirici olsa da, bu değişim, zaman alacaktır.
küresel salgına "korku ve güvensizlik" yaygın tepki olurken nice "paylaşımcı" ve "umutvar" beklentiler de anında ortaya çıktı. bugün gelinen noktada, küresel dayanışma ve paylaşım konusunda yeniden düşünmeler yapılıyor diyemeyiz. yaşanan salgın yeterince korkutucu ve yıkıcı olmadığından mıdır? bir etmen o olabilir. insanların küreselde ulusal ayrımları ve çıkar çelişkileri uzlaşım ve birliktelik istemleri düzeyinde güçlüdür.
2020 boyunca salgın günlerinde sürekli kazananlar ve yitirenler çizelgeleri yapıldı. o çizelgelerin yapılmış olması gerçel durumun yansıması olsa da geleceğe ilişkin insan ilişkilerinde düşündürücü karamsarlıkları içerdiğini de görebilmeliyiz.
2020'de korona günlerinde bireysel ve toplumsal düzeydeki tepkilerde insan davranışlarına uymayan ve beklenmeyen yoktu diyebiliriz güvenle. çıkarcılarlardan yardımseverlere nice örnekler içiçe ve yanyana yaşandı. yaşanan gerilemeler de, duraklamalar da, sıçrama diye öngörülenler de aşı ve iyileştirme belirleyici oldukça değişecektir. 2020 sonrasında yaşanacak güzellikler hep 2020 yaşandığından sayılacağı gibi, istenmeyenler de 2020'nin sonuçları olarak bilinecek ve gösterilecektir.
küreselde büyük sarsıntının olduğu ve tepkilerin küreselden çok yerellerde, ulusallık düzeylerinde gerçeklenmiş olması ne getirir? ilk kolaycı yaklaşımlar: ulusallık kabardı ya da ulusallık sorundur anlayışları olacaktır. ulusallığın yerinde diretmesi de küreselliğin durmayacağı da yaşanması 2020 sonrasında eksilmeden sürecektir.
küreselde kovid-19 salgını konusunda önemli başarılar sonrasında adı bilinmeyen salgınları karşılamada hazırlılık ve önlemler gelişecek midir? yeni salgınların önlenmesi düzeyinde önlenebilirlik bilinci kolay değişmeyecektir.
insanlık tarihinde 2020'yle kovid-19 salgını da yaşandı. 2020 sonlanırken, sonrası için: korku ve güvensizlik artmasın eksilsin, bir insan özlemi olarak ortadadır.
25 aralık 2020, e. hampton, ny.
