abd'de korona günlerinde olmaz düşünülen seçimler sorunsuz yaşandı. sayımlar kolay olmaz beklentisi de geride kaldı. tartışmasız ve kurallar, yasalar çerçevesinde sayım da yapıldı. sonuçta beklenenden çok katılım ve çoğu devlette oy ayrımının yakın olması kesin sonuçları yavaşlattı.
beklenen neydi? 3 kasım günü doğrudan ve yerinde oy kullanacakların sayısı az olacaktı. gününde oy kullananların sayımı kolay alındı ve cumhuriyetçiler önde göründü. oysa, demokratlar çok önde olacak beklentisiyle ilk sayımla seçim kazanılmış olacaktı; olmadı. sonrasında demokrat başkan adayı kazanacağız görüntüsü ve kararlılığıyla ortaya çıkıp baskıyı denedi. cumhuriyetçi başkan trump ve başkan yardımcısı gecikmeden seçimde çok ilerideyiz söylemiyle durun bakalım dedi. ayrıca, sayım neden yavaşladı diye sorgulamaktan öteye, seçimde geçersiz oylar ve sayımı kuşkusunu dayanaksız dışavurdu.
sayımla birlikte sokaklara taşılacak beklentisi abd içinde demokratların kuşkusuydu ve istenmeyendi. küreselde abd karşıtları da içten çöken abd yanılsamasıyla abd'de sokaklarda, neredeyse, içsavaş beklentilerini gizlemediler. daha da ötesi, her zamanki söylem olan abd'de demokrasi yalanı ve yanıltmacası önyargılarının pekiştiği varsayılarak dayanaksız değerlendirmeler gecikmedi.
uzaktan erişim oylarının çokluğu ve onların güvenli kaydı, sayımı korona koullarında ağırdan gerçeklendikçe oylar dengelendi ve sonunda demokrat başkan adayı biden'in kazanacak delege sayısına eriştiği düşüncesi açığa çıktı.
yenilme düşünmeyen ve yenilmesinin ancak ve ancak çalıntı oylarla olabileceğini seçim sürecinde eksik etmeyen başkan trump, yine dayanaksız, seçmensiz oylar savını gerçekmişçesine açıktan söyledi.
sayımın da, seçim sürecinde olduğu gibi sakince ilerlediği açıktır.
ilk izlenimler nedir? demokratlar beklenen çıkışı yapamadılar. senato'da çoğunluk beklentisi daha sonra georgia'da yapılacak ikinci aşama seçimlerine kaldı. demokratlar için hiç beklenmeyense temsilciler meclisi'ndeki çoğunluklarında gerileme yaşanmasıydı. seçimin ilk değerlendirmesi açıktır: cumhuriyetçiler seçimi yitirmedi. cumhuriyetçilerden açıkta trump'ın başkanlığına tepkisiz kalmışlar, tepkilerini sessizce ve utangaç biçimde trump'tan uzaklaşarak yaşattılar. oysa sayım ilerledikçe trump'ın 2016 seçimine göre oy sayısında artış olduğu ve yedi milyondan çok yeni oy kazandığı anlaşıldı. benzeri biçimde, neredeyse, demokratlar da yedi milyonun istünde yeni oy kazamış görünüyorlar.
abd'nin bölünmüş, karşıtlaşmış siyasi yapısıyla görünümü korundu ve değişmedi. başkan seçilmesi sonunda açıklanacak olan demokrat biden'in yetmiş milyonluk bir seçmen karşıtlığı var. sayının çokluğundan öteye öfkeli ve demokrat parti değerlerine önyargılı nefret duygusu yatışmadan duruyor olacak.
abd içeriye çekilişini sürdürecek dersek geçerlisidir diye alınmalıdır. abd içinde içsavaş ve sokaklarda kargaşa bir dahaki seçime ötelenmiştir diye düşünmek yerindedir.
şimdi başkan trump'ın seçim ve sayım sonuçlarını kabullenme noktasındayız. başkan trump'ın yenilgiyi kabullenmesi de, katlanması da zaman almadan yaşanırsa abd geçici huzurua ermiş görünebilir. sonrasında, cumhuriyetçi parti'de dört yıldır suskun trump karşıtlığının başını kaldırması beklenmelidir. demokratlar yanındaysa iktidar paylaşımı uyumlu ve tartışmasız yaşanacaktır beklenmemelidir.
demokrat başkan biden trump'tan arınacak cumhuriyetçi parti ile çalışmak yanlısı olacaktır. cumhuriyetçi parti'den demokrat parti ile uzlaşık çalışacaklar olacaktır. demokratlar içinde cumhuriyetçiler ile birlikteliğe direnecekler cumhuriyetçi uyumlulardan çok olur. biden bu ikili zorluğu aşabilecek uzlaşım ve uyum birlikteliğini sağlayabilir mi? sağlayamazsa 2022 seçimleri iki yıl sonra biden'i daha güçsüzleştirir. demokrat başkan cumhuriyetçilerle "uyumlu" çalışma içerisinde demokratları yanında tutabilir mi? bunu istediği ve deneyeceği açıktır.
abd'de değişim köklü ve kalıcı olmaktan uzaktır.
6 kasım 2020, e. hampton, ny.
