3 kasım’da abd seçimleri yaklaştıkça gerilim ve huzursuzluk belirgindir. abd’de seçimlerde iki yan vardır: cumhuriyetçiler ve demokratlar.
hem yürütme başkanı ve yardımcısı seçilecektir; hem de yasamada temsilciler meclisi tümden yenilenirken; senato’nun da üçte birinin yenilenme seçimi yapılacaktır. eyalet valilerinin üçte biri ve meclisleriyle yerel yönetim seçimleri de yaşanacaktır.
seçim tartışmalarında ne yaşanıyor? demokratlar trump’ın kişiliğinde yoğunlaşmış durumdalar: trump’ın gerçek cumhuriyetçi olmadığı, her türlü yalanı durmaksızın ve dayanaksız yinelediği, toplumu ve demokrasi kurallarını yoksayarcasına davranışlardan uzak durmadığı, abd dostlarını ürkütüp, nerede baskıcı ve zoryönetim varsa onlarla ilişkilerde gevşek ve onları küreselde yalıtılmışlıktan kurtarıcı davrandığı kişisel zayıflıkları başı çekiyor. demokratlara göre trump: dört yıllık yönetiminde abd’yi içten bölücü olduğu, ayrılıkları ve ayrımları kışkırtıcılıkla çatışmacılığı yükselttiği, zengin fakir ayrımında gelir bölüşümündeki uçurumları yoksaydığından öteye arttırdığı konusunda eleştiriler eksiksiz. ayrıca, yeni göçmenleri aşağılayıcı davranışlarıyla dıştan göçü yavaşlatması bitmeyen tartışma olarak eksilmeden süregidiyor.
sonuçta, demokratlar için yeniden dört yıllık trump ve cumhuriyetçi çoğunluk günleri korkutmacası ile korona salgınındaki abd’nin durmak bilmeyen yitimleri ve çözümsüzlüğü, trump’ın yetersizliğinin en çarpıcı göstergesi olarak vurgulanıyor.
seçim yolunda cumhuriyetçiler de, durmaksızın, geleneksel olarak demokratların yetersizliklerini tartışmalardan eksik tutmuyor.
cumhuriyetçiler: demokratlar devlet ve kamu kaynaklarını sonsuz ve kısıtsız sayan giderleri vergilendirmelerle karşılarlar korkutmacasını sürekli yineleniyor. cumhuriyetçiler yanından demokratların yönetimde abd devletini dışarıda ve içeride zayıflatıyor vurgusu eksilmiyor. abd bütçesinde demokratların savunma giderlerini azaltıcı seçmeleri abd’yi dışta güçsüzleştiriyor eleştirisi dinmek bilmiyor. yasadışı göçlerle yeni göçmenlere kaynak ayırma konusunda abd’yi güçsüz kılıyorlar korkutmacası cumhuriyetçiler için çekici saldırı konusu olmakta gerilemiyor, azalmıyor.
bunlar, hep bilinen, karşılıklı yerini belirlemeler; yeni karşıtlıklar yok mu? var.
küresel salgında abd’nin beklenmedik insan yitimi ve iktisadi durgunluk da sıralanan geleneksel karşıtlıkların güncellenmesi olarak gündemi belirliyor. demokratlar, trump yönetiminin, küresel salgını, başlangıçta önemsemek istemediğinden, geç kalınmış, yetersiz önlemlerle yitimlerin, yıkımın olmasını durdurmaktan uzak kalındığından geriye adım atmıyorlar. cumhuriyetçiler ise: demokratların önlemleriyle abd toplumu bunalımda geriler ve iktisadi çöküntü kaçınılmaz olur korkutmacasını kullanıyorlar.
abd toplumunda anayasa, anayasal düzen ve seçimler kutsal görülür ve gösterilir. tarihte ilk kez seçimlere kuşkuyla gidiliyor. seçimin olabilirliği tartışması geride kaldı sayılır; seçimler, bir biçimde yapılacak. ya oyların sayımı?
oyların kullanılması konusunda cumhuriyetçiler oylama noktalarının kullanımını zorlarken; demokratlar katılımı arttırıcı ve küresel salgını yerelde azaltıcı uzaktan oy kullanımını zorluyorlar.
seçimlerin olması ve katılım tartışmasıyla birlikte oyların sayımında güvenirlilik yeterli midir ya da sayım sonuçlarını benimsemede sorunlar nasıl aşılır? seçim sonuçlarının sayımı, duyurulması ve onaylanması konusunda kurallar ve yasallıklar gelişmiştir. ola ki, seçim sonuçları kısa sürede belirmezse ve karşılıklı kuşkular, güvensizlikler nasıl giderilir? seçim sonuçlarını onaylama ve yargılamada da kurallar, yasallıklar yeterlidir ama, olmazlanmalar ve direnişler yaşanırsa ne olur?
seçimleri kazanan da, seçimlerden yenik çıkanın da sonuçları yargıya götürme olasılığı yüksektir. yargıda güçler değişik yerelliklerde değişkenlik göstermektedir. yargıya taşınmış seçimler abd’de demokrasinin gücü olduğunca, zayıflığı olarak da yaşanabilir.
abd’de demokrasinin gücü mü zayıflığı mı yaşanacak? bugünden öngörmek yanıltıcı ve önyargılı yaklaşımdır. abd’de demokrasi yaşanarak gelişmiştir. abd demokrasisi yeni bir sınavın eşiğindedir. bu yeni sınavın eşiği karmaşık ve kargaşalarla yaşanır olursa atlaması zaman alacaktır.
2 ekim 2020, meridian, mississippi.
