türkiye'de siyaset yapanların temel yanlışı şudur: akp, kendini cumhuriyet'ten ayrı tutuyor; chp de cumhuriyet, salt onunla özdeş varsayıyor.
cumhuriyet türkiye'nindir ne demektir? chp de, akp de cumhuriyet'in içindedir. akp de, chp de cumhuriyet'in eşdeğerde sahibidir ve cumhuriyet'ten sorumludur. chp cumhuriyet'in tek sahibiymiş davranışıyla, akp de cumhuriyet'in kazanımlarına karşıtlık sürdürdükçe türkiye gerilimden kurtulmuyor; kurtulmayacak.
chp, cumhuriyet'le kazanılanların chp için değil türkiye için kazanıldığını vurgulamakta eksikli kalıyor. chp, "kurucu parti" işlevinin bitmezliğinden kurtulamıyor. 1923'ün kuruculuğu çoktan gerilerde kalmıştır. türkiye cumhuriyeti kuruludur. nasıl ki, türkiye'nin kurtuluşu zaferle tamamlandıysa ve nasıl ki, cumhuriyet'in kuruluşu türkiye'nin değişmezliğiyse kazanımların türkiye'ye yayılmasının ve dönüşümlere uğraması olağanıdır.
türkiye cumhuriyeti, ikide bir, arada bir, yeniden kuruluş arayışından kurtulmalıdır. chp, türkiye cumhuriyeti'nin kurtuluşundan, kuruluşundan ve demokraside gelişiminden kıvanç duyduğunu baskı nedeni görmemesi ve göstermemesi gereğini yaşamalı ve yaşatmalıdır. 1950'den bu yana yaşanan demokrasiden türkiye'nin gerilediğini ve yokolacağını öngörmek, türkiye'yi 1950'ye eriştiren chp'nin geçmişine saygısızlıktır.
şurası açıktır ve anlaşılır: chp, kuruluş ilkelerinin değişmezliğinin güvencelerinin yeterince güçlü olduğunu düşünürken, chp'ye karşıtlığın kurtuluş ilkelerinin yokedilmesinin temeli olacağını varsaymak. bu doğru değildir ve olamaz da. 1950'lerdeki chp'nin "dp"ye karşıtlığında bu siyasi varsayımın yetmezliği ve zayıflığı 1960 sonrasında anlaşılmıştı. 1960'larda dp'nin yokluğunu ve cumhuriyet'in kazanımlarının tartışılmasının enaz inmesini, salt ap'yle değil, chp'nin demokraside, ap'nin de türkiye olduğunu benimsemesinde görmeliyiz.
1960'ların yanlışı, ap'yi yoksaymak değildi ama, bukez de 1961'le demokrasidekiş sıçramanın tek sahibi ve sorumlusu chp konumu, türkiye'de siyaseti hem bulandırmıştır; hem de bunalım getirmiştir.
1970'lerdeki yanlışın başlangıcı "kıbrıs barış harekâtı" olmuştur. o gün de, türkiye'nin uluslarası haklarının güvencesi ve sahiplenmesi chp'den sorulur davranışı 1960'ların bunalımının kanlanmasını yaşanan gerçekliğe dönüştürmüştür. 1970'ler, chp'nin türkiye'de demokrasinin tek güvencesi ve ap'nin siyasi yetmezliğini tamamlayan "milliyetçi cephe"nin demokrasinin sonlandırıcısı görülmesi ve gösterilmesi çok yıkıcı sonlanmıştır.
1980'lerle cumhuriyetin savunuculuğu chp'den, 1980'de içbarışı getirdiğini vurgulayan "tsk"ye dönüştürülmüştür. cumhuriyet tarihinde chp'nin evrimi sonlanmış ve chp yoksa tsk yerini alır algısıyla tsk karşıtlığı gelişmiştir. türkiye'nin tartışılmaması gereken kurumu siyasi karşıtlığın ve siyasi çatışmaların içine çekilmiştir. anap'ın varoluşu ve siyasi egemenliği, türkiye cumhuriyeti'nde asker etkinliğine direniş ve sivilliğin dayanağı görülmüştür. türkiye'de 1960'larla sonlanmış cumhuriyet direnişi ve cumhuriyet karşıtlığı ilk kez aydınlar çevresinden de "sivillik" kalkanıyla filiz vermiştir.
1990'lar dediğimiz sürede yaşananların vardığı nokta açıktır: cumhuriyet'in kuruluşunda elenen ve islâm'ın baskı altına alındığı temelinde cumhurşiyet karşıtlığında siyasi yaşamlarını kurgulaıp geliştirenler "ılımlı islâm"a evrilmiştir. sosyalizmin siyasette baskı altında yaşadığı 1925-1961'e değin varolan tekillikler partileşme, örgütlülük sıçramasından silahlı çatışma batağında yokolduktan sonra 1980'den zarar görmeyenleri "sivillik" bayrağıyla ortada ilgi odağı olmuşlardır.
1961 sonrası önceleri "doğu sorunu" diye ve giderek "kürt varlığı" gerekçeleriyle silâhlı eylemcilik devleti düşman görme ve gösterme siyasetinin aracı olmuştur. türkiye'de dinin siyasette yeralmasının güç bulmasının önlenmesinin ve durdurulmasının zorla başarılmasına tepki olarak "milli görüş" ve "adil düzen" söylemleriyle demokraside kitleleşen siyasilik 2002'de gevşek doku birliktelikle akp yönetiminin iktidarını getirmiştir.
2002'den 2007'ye cumhuriyet'in sahipliği ve sahipleri varlıklarıyla akp'yi durdurmak için 1960, 1970 ve 1980'de denenmiş ve seçmenlerin çoğunluğuyla onaylanmamış durdurma yöntemleri, 1997'den sonra 2007'de daha da yetersiz girişimlerle denenmesine katılım olmamıştır. 2007'de seçimi önceki seçimlerden de güçlü kazanan akp, seçmen çoğunluğunu cumhuriyet karşıtlığının zaferine dönüştürme aracı görmüştür.
akp 2007'den 2013'e, 2002'den 2007'ye değişik nedenlerden yanında gördüğü ve kendilerini "liberallikle" açıklamayı seçenleri 2010'dan başlayarak elemiştir. 2013'le birlikte de: doğu sorunu ve kürt varlığı diye başlayıp ayrılıkçı kürtçülük özlemleriyle açıktan siyaset yapanların, siyasette, akp yanında değil de chp'yle olmasına itilmesi siyaseti egemen kılınmıştır.
son geldiğimiz nokta ortadadır: adalet sarayları dönemi kalkınmanın göstergesi sayılmaktadır. eskiden adalet merdiven altında gerçeklenirdi saçmalığı varsayımıyla saraylardan adalete dönüşümü söylemi akp'nin son yanılsamasıdır. buradan nereye varılır türkiye'nin yaşayacağıdır.
24 temmuz 2020, college station, texas.
