abd'de yaşanan "siyah yaşamlar"ın değerini, önemini dayatan gösterilerden ne değişir?
abd'nin kuruluşundan bu yana değişmeyen temel sorunu "siyah yaşamların" insani değerleriyle eşit yurttaşlık hakları tartışmasında yeni bir tepki dönemi yaşanıyor. önce şunu bilmek gerekir: yaşanan gösterilerin 2020'yi belirleyen "korona günlerine" denk gelmesinin de etkisi vardır ama, belirleyici etmen değildir. şunu da akıldan ırak tutmamak gerekir: abd'de iktisadi çöküş ya da gelir bölüşümüneki değişmeyen eşitsizlik de değildir temel etmen.
gösterilerin kıvılcımı da, sürdürücüsü de: abd'nin afrika kökenli "siyah" nüfusuna gün geçmeden açığa çıkan ve yaşanan köklü "polis baskısı" ve haksızlıklardır.
abd'de "siyah yaşamların önemini" vurgulayan gösteriler neden bu denli yaygın ve duraksız süreklilikte? abd'de afrika kökenli insanlara yapılan küçültücü, aşağılayıcı zorbalıklar değişir mi? bir süredir yaşanan gösterilerden kazanım ne olur? yine değişmeyecektir açıklamalarının, değerlendirmelerinin gerçeklik payını kabul etsek de, değişimin gerekliliği ve "hemen" olması dünden daha çok istenendir ve güç kazanmaktadır. yaşanan gösterileri ve tepkileri anlamakta duyarlılıkların değişimi zorladığını görmezlikten gelemeyiz.
her zaman olduğu gibi gösteriler öncelikle ve ençok güncel bir olaydan patlamaya dönüşmüştür. ilk günlerde, geçmişte nice yaşandığı gibi "öfke" belirleyici olmuştur. gösterilerin toplumsaldan siyasi düzeye yükselmesi, her zamankinden hızlı olmuştur. abd'nin, neredeyse, tüm eyaletlerinde ve küçüklü büyüklü kentlerinde yaygın yaşanmıştır. toplumsal tepkileri siyah-beyaz karşıtlığı olarak almak da yanıltıcı olur.
abd'de afrika kökenli siyahların ayrımsız ve kitlesel olarak tepki gösterdiği tartışılmaz gerçekliktir. siyahlar birleşiktir ve karşılarında beyazlar bölünmüş görünümdedir. abd'nin beyaz nüfusundan da sokak gösterilerine destek vardır. abd'de siyahlara yapılan polis baskılarının adil, ölçülü ve yasalarla uyumlu olması yönündeki desteği sessizce karşılayanlar da çoktur. siyahların varlığına ve sokaklardaki tepkileriyle kazanılacak haklarına direniş gösterebilecek olan beyazlar da vardır.
bugün gelinen noktada sokakları yöneten ve sokaklardan yükselecek bir siyasilik yoktur. olayların başından günümüze abd'nin geleneksel demokratlar cumhuriyetçiler karşıtlığı bu olaylar özelinde ve odağında da karşıtlaşmıştır ve bölünmüşlük belirleyicidir. demokratlar eksiksiz göstericilerle dayanışmadadır. cumhuriyetçiler için durum bölünmüşlük demeyelim ama, destekleyici sorgulayıcılar azdır, yetersizdir.
3 kasım 2020'de yapılacak abd genel seçimlerinde cumhuriyetçi başkan donald trump ile karşıtı demokrat başkan adayı joe biden ilk günden "siyah yaşamların" önemi ve deri konusunda yerlerini açıkça belirlemişlerdir. demokratlar yaşanan gösterilerin haklı ve gerekli olduğu konusunda tartışmasızdır. cumhuriyetçiler ise polis davranışında iyileştirmeler olmalıdır yaklaşımında etkisizdirler.
insani konumda tartışmasız bir konuda da siyasette "yararcılık" etkin olmaktadır. özellikle cumhuriyetçi başkan donald trump gösterilerdeki öfkeleri yatıştırıcı ve yurttaşları birleştirici olmaktan çok 2020 seçimlerinde kullanacağı söyleme elverişli ayrımcı ve bölücü olmaktadır. korona salgınıyla duraklayan pazar ve iktisadın yanında siyah yaşamlara karşı önemsiz, değersiz cumhuriyetçi siyaset seçimlerden yenik çıkar mı?
abd'de siyah yaşamları daha önemseyici ve değerli kılacak düzenlemeler, değişimler 2020 seçimleri sonuçlarıyla yaşanacaktır.
12 haziran 2020, college station, texas.
