3 kasım 2020'de abd'de genel seçimler yaşanacak. ilk soru: seçimler yaşanacak mı ya da nasıl yaşanacak?
korona salgınıyla duran ve yüzbinin üstünde insanını yitiren abd'de seçimlerin zamanında ve geleneksel düzende yapılmasındaki kuşku ya da belirsizlik aşılmış sayılmaz. uzaktan oylamanın katılımdaki etkisi ya da güvenirliği henüz sorun olarak görünmese de, olabilirliği akıldan ırak değildir.
abd'de başkanlık yenileme seçimleri dışında temsilciler meclisi'nin tamamı, senato'nun üçte biri ve eyalet valilerinin üçte birinde yenilenme seçimleri ile yerel yönetimlerin yenilenmesi seçimleri nasıl gelişir ya da sonuçlanır?
yerel düzeyden üst düzeyde başkanlık seçimine değin her seçim önemlidir ve gelen yıllarda abd'yi ve küreseli etkileyecektir.
genel seçimlerde her seçimin etkisi ve önemi vardır ama, başkanlık seçiminin önemi en üsttedir. abd'de ikinci ve son dönemi için aday olan başkanlardan, 1992'de, cumhuriyetçi george bush'un yitirmesi dışında tek dönemlik başkanlık yaşanmadı. 1992'den öncesinde de, 1976-1980 arası demokrat başkan jimmy carter bir dönemlik başkan olmuştu. kısacası, tek dönemlik başkanlık az yaşanandır ama, yaşanmamış değildir.
cumhuriyetçi başkan donald trump tarihte tek dönemlik başkan olarak mı geride kalacaktır? cumhuriyetçi başkan trump'ın yeniden seçilmesi olası mıdır? başkan trump yeniden başkan seçilmez demek günü geldiğinde yanıltıcı olabilir. bugünden bakıldığında başkan trump'tan yorgunluk ve uzaklaşma egemendir. günü geldiğinde seçmenlerde bugünkü durumu mu oylar ya da onaylar?
başkan trump seçimden yenik çıkarsa açıklaması da, anlamlandırması da kolay olacaktır. başkan trump'ın seçilmemesinin açıklanmasında ise, abd'nin cumhuriyetçi seçmenleri dışındakiler çok zorlanır.
bugünden başkan trump kazanamaz ya da kazanacaktır çekişmeleri anlamlı görünse de, yanıltıcı önyargılı siyasi duruşun dışavurumu olur. bugünden neyi değerlendirmek gerekir?
başkan trump'ın 2016'da kazanması, abd çoğunluğunun beklemediği sonuçtu. o gün bugündür de, abd içinde, abd dışında başkanlığı trump'ın kazanması anlaşılmıştır demek zordur. kendilerini siyasetbilimci, toplumbilimci uzman sayanların bulduğu en geçerli açıklama "popülizm" nitelemesinin belirsizliğinde odaklıdır.
abd'de tartışılması gereken "başkanlık" kurumudur. abd'de tartışılansa başkanlık kurumu değil, başkan trump ya da trump'ın başkanlığıdır. abd'de bu yüzyılda yeniden daha sorunlu başkanlar çıkacağını öngörmek geçerlidir demek için erkendir. abd'de 2020 seçimleri sonucunda bir biçimde başkan trump alaşağı edilebilir. sonrasında abd, yeniden obama günlerine dönecektir demek yanıltıcıdır.
abd'de değişen nüfus bileşimi de, yerellerin 1980'lerden bu yana yönetimlerde değişen abd'ye karşıt kazandığı güçlerini de yitireceğini beklemek yanlış olacaktır.
abd 2020 sonrası 2006'yla başlayan içe dönüş ve içteki sorunlarını çözümleme karşıtlıklarıyla yaşayacaktır. başkan trump'ın 2016'da seçilmesi ve cumhuriyetçi güçlerin dağılmaması abd için büyük sorunların başlangıcı sayılmalıdır. abd'nin federal yapısıyla yereller karşıtlığını çözmeden, güçlü görünen "başkanlık" gücünü kısıtlamadan ilerlemesi ilk ikiyüzyılından da kargaşalı yaşanacaktır. son kırk yılın abd göstergelerinde bunun için veriler çoğalmaktadır. 2020 seçimleri sonucunda başkan trump'lı ya da karşıtı başkanlıkla da çözümlerin sonlanmayıp çoğalacağını düşünmek en geçerlisidir.
19 haziran 2020, college station, texas.
