türkiye suriye'de yine acı durumla karşılaştı. açıklanan ve bilinen otuzüç canımız canlarını yitirdi. savaş durumunda yitirdiklerimize artarak yeni canların eklenmesine tepkiler çok. canların korunmasız olduğu düşüncesi ve güvencelerinin yeterince sağlanmadığı yargısı vardır.
türkiye'nin suriye'deki askeri varlığına türkiye'nin içerisinden de, dışarıdan da tepkiler var.
buraya neden geldik sorusuyla buradan sonrasının daha da kötüleşeceği öngörüsünde tutunanlar yerlerini değiştirmiyor.
önce içerideki tepkileri düşünelim: türkiye'nin suriye'de olmaması gerektiğinden öteye düşüncesi olmayanlar, neredeyse, "işte söylediğimiz oldu!" tepkisiyle anında yerlerinden ortaya çıktılar. bu tepkiyi yoketmek zordur. yarın yine çıkacaklardır.
bir de öteki uçta tepkiler var içeriden: olanı küçültmekten öteye saptırmaya değin yanıltıcılar. bunların varlığı ve görünümleri de suriye'deki acılar düzeyinde acıtıcıdır.
kısacası, demiştim ya da dediğimiz olducular da, bişey olmadı olmazcılar da önlenemez ve yokedilemez tepkilerdir.
türkiye'nin içerisindeki tepkiler deyince: sessizce ve lanetlemeden, belanızı versin demeden tepkisini yaşayanlar vardır. bunların çoğunluk olduğu açıktır. bu sessiz tepkiye de tepki gösterenler vardır: nasıl olur da bunca acıya, yitirdiklerimiz yitireceklerimize karşın sessiz kalınır mı tepkicileri.
suriye'de türkiye'nin askeri varlığının otuzüç canını yitirmesi acısına sorumluların, yetkililerin tepkileri de acıdır: biz onlardan daha çoğunu yokettik ve ölenler boşuna ölmediler, kanları yerde kalmayacak tepkileri anlamsızdır. nedeni de açıktır: bu tür tepkiler çok yıpranmıştır ve yıpratıcı olmaktadır. türkiye'nin yatışmaya, uzlaşmaya gereksinimi olduğu bugünkü konumda içteki gerilimi sürdürmekten öteye yükseltici olmaktadır. çok açıktır karşılık verilmesi ve verileceği gerçeği; söylemenin acıları dindirmeye yararı yoktur.
tbmm'nin tepkisi gecikmeksizin yeterli olmuştur ve yerindedir; anlayanı, anlamlandırıcıları olacak mıdır?
türkiye'nin suriye'deki askeri varlığının tartışması süreç barışa vardığında yapılacaktır. o konuda kimsenin kuşkusu yoktur. bu acılı günlerde ve savaşın sürdüğü anlarda tartışmada yarın için önde olacağını varsaymak adına siyaset yapmak yanlıştır.
bu acılı günde halkın çoğunluğunun sessizce acıyı benimsemeleri ne iktidarı, ne de karşıtlarını yanıltmamalıdır. halkın sessizliğinin gücünü duymayanlar yarın utanç duyarlar.
suriye'de türkiye'nin otuzüç canının alınmasının dışarıdaki tepkilerini unutmamalıyız. üyesi olduğumuz birleşmiş milletler, nato ve uzun süredir birleşik olduğumuz abd/ab uzun süreden sonra yeniden türkiye'nin acısına, açıktan, ortak görünmeye özen göstermişlerdir. gerisi nasıl gelişir yarınlarda yaşanacaktır.
dış tepki deyince rusya'nın ve abd'nin yaklaşımlarını doğru görmekte yarar vardır. abd, uzun süredir karşıtlaştığı türkiye'nin güvenlik sorunlarına saygılı ve eşdeğerde yaklaşır mı bundan sonrasında? abd, rusya'yla çatışmada türkiye'yi yanında görmekten ötesine güvence vermez. rusya, abd'yle sorun yaşamış ve yaşayan, türkiye'yi, karşısına alan acılı saldırıyı neden önleyemedi? rusya'nın güçsüzlüğü yarınlar için düşündürücüdür.
türkiye'nin hem abd'yle, hem rusya'yla birlikte yürüme siyasetinde her ikisiyle de sorunları olduğu ve olacağı açıktır. rusya'nın hem türkiye'yle, hem suriye'yle birlikte yürüme siyasetinde türkiye'yi karşısına alacak gücü yoktur.
türkiye hem abd, hem de rusya ile kendi güvenliği adına bağımsız davranma eylemliliğindeki tehlike suriye'den ötesinde, birgün, abd ile rusya'nın birlikte davranmayı seçmesi olur. abd ile rusya'nın suriye ve ırak'ta birlikte olmamasından yararlanıcı siyasetin sürdürülebilirliği zordur.
abd'nin suriye'de rusya'yla savaşması düşünülmemelidir. abd rusya'yla suriye odağında savaşmaz. türkiye abd adına rusya'ya karşı ya da rusya'yla abd'ye karşı savaşamaz. abd ve rusya'nın türkiye'nin suriye'yle savaşmasını önleme gücü yoktur; ayrıca, türkiye-suriye savaşını kışkırtıcı olacakları düşüncesi de yanıltıcıdır.
suriye'nin rusya'yı yanında sayıp türkiye'ye saldırması türkiye'de acılara neden olmuştur ve bu durum süregiderse daha acılı olur ama, suriye'nin kazanması düşünülemez. gelinen acılı noktada, suriye'nin yeniden türkiye ile dostluk ilişkisini araması, kurması ve geliştirmesi istenen olmalıdır.
28 şubat 2020, college station, texas.
