türkiye abd'ye tarihsel olarak da, toplumsal olarak da, gelişmişlik olarak da, kurumsallıklarıyla da benzemez. daha da ötesi benzetme yarışı da özlemi de boşuna uğraştır (eskiler "abesle iştigal" diye nitelerdi). toplumlar birbirleriyle etkileşir ve birbirinden aldıkları verdikleri olur. günümüzde etkileşim ve alış-veriş tarihtekinden daha etkilidir. toplumların kendisi olması ve kendine özgülüğü hegel'in kavramsallaştırdığı büyük katkıdır.
bizdeki "o"nla abd'nin "o"su arasında da benzerlik yoktur. bizdekinin geçmişi ve yaygınlığı 2000'lerdeki türkiye'nin tek bildiğidir. türkiye'de "o" siyasetin en etkini olduğundan bu yana, onun yanına gelenler de, onun karşıtı konumuna düşenler de öncesinden az düşünülecek siyasal oluşumlardır. türkiye'de "o" değişmiyor ve onunla olanlar değişiyor. türkiye'de "o"na karşı olanlar çelikleşiyor ve ondan kopanlar da ona karşı oluşlarıyla birliktelikte görünüyorlar. özellikle 2007'den bu yana, değişmeyen o ve ona karşıtlıkta gelinen günümüzde, 2013'ten bu yana "o olmasın da" siyaseti belirleyici oldu.
türkiye'de yaşananın benzeri, 2016'dan bu yana, türkiye'ye benzemez abd'de de, bizdeki "o"na benzemeyen "o"nun için de eksilmeden yaşanıyor. öyle anlaşılıyor ki: abd'de 2020'de seçimlerin belirleyicisi "o olmasın da" olacaktır.
"o olmasın da" siyaseti anlaşılır bir durumdur ve "yapmayın" demek zordur. siyasette yenilginin kinlendirdiği öfke, nefret ve intikam silsilesi önlenemez gelişimini sürdürecektir. ona karşı olmakla "o olmasın da" siyasetini birbirinden ayırmak da zorlaşmıştır.
temel soruyu sormak geride kalmış görünüyorsa da, yanıtı açık olmadığından ya da yeterince açık sorulup düşünülmediğinden sormanın zamanı mıdır denebilir. temel soru nedir? temel soru değişmiyor: nasıl olur da "o" kazanmıştır ve değiştirilemeyen güce dönüşmüştür?
türkiye'de onun kazanımı ve değişmezliğini açıklamakta takılı durum da değişmiyor: seçimlere hile katılıyor ve seçimler geçerli gerçeklikle uyuşmuyor. o gitmediği sürece seçimler geçersizdir diyenlerin seçim kazanmaktan çok seçimsizliği yeğleyici açıklamalarla onun gücünü hafifsedikleri açıktır.
abd'de ise 2016 seçimlerini onun kazanmasıyla anında rusların etkisiyle ve rusların katkısıyla kazandı açıklaması bir türlü ortadan çekilmiyor. ikiyüzyılı aşkın abd demokrasisini rusların seçimi ve yönlendirmesi belirledi düşüncesi de, eylemciliği de abd'de ençok destek bulan açıklamadır.
türkiye'de o seçimleri çalıntıyla kazandı, abd'de ruslar onu seçtirdi varsayımını, yargısını sorgulamak kolay olmuyor. sonuçta, siyasette "o olmasın da" davranışları hangi bileşimlerin ve oluşumların gelişmesine yolaçacak? siyasette "onlar" nasıl seçimlerden yenik çıkacak? "onların" yerine gelenlerin getireceği ne olur? bu soruları sormak yanlış sorular sayılıyor. soru sormak yerine, siyasette, "o olmasın da" belirleyiciliğini değişmeden koruyor. "onlara" karşı "o olmasın da" diye bileşenlerin getireceğinin belirsizliğindeyiz bugün.
21 şubat 2020, college station, texas.
