abd'yi belirleyen iki önemli kurum vardır: anayasa ve seçim. abd'de anayasa ve seçimi koruyan da iktisadi işleyiştir.
abd anayasası değişkendir. abd anayasası hem sözüyle, hem de tarihiyle süreklilik gösterir ve değişime uğramanın gücünü içinde taşır. abd'de anayasa hergün, her durumda eleştirilir ve zorlanır. abd'de sonunda bağlayıcı olan yasalardır ve yasaların anayasayla uyumluluğunun tartışılmasının bağlayıcısı anayasa mahkemesi'dir.
trump'ın seçilmesi abd çoğunluğunca istenmeyendi; nasıl oldu da gerçekleşti? soruyu böyle soranla, seçimi yoksayan anlayış ilk gününden çatışmadadır. demokratlar trump'ın seçimini geçersiz kılacak veri bulmaktan öteye anayasaya uygun işleyiş gerçeklemekle yükümlülüklerini ilk günden birincil siyasi dayanak yaptılar.
sıradan ve düşünmeden tepkiciler: trump "görevden alınır" ile "görevden alınmalıdır" dirençlerinden geri durmadılar. anayasal işleyişe göre bu istemi karşılamak 2016 sonrasında kolay ve olabilir değildi. seçim kazanmış başkanın görevden alınması meclislerin yetkisindeydi. meclislerde ("temsilciler" ve "senato") cumhuriyetçiler'in çoğunluğu denetimindeydi. cumhuriyetçiler cumhuriyetçi başkanı sorgulamadan ve onunla karşıtlaşmadan anayasal olarak trump'ın görevden alınması olanaksızdı. 2018 ara seçimlerine değin trump'ın görevden alınması istemi ve öngörüsünün anayasal desteği ve toplumsal dayanağı yoktu.
2018 ara seçimleri siyasal olarak cumhuriyetçiler için başarısızlıkla sonuçlandı. demokratlar temsilciler meclisi'nde çoğunluğu kazandılar. 2018 ara seçimleri sonrasında, günümüze değin abd anayasası'nın bilinen özelliklerinden olan sonuç yaşandı: yasamanın bir meclisinde öteki parti çoğunluk gücüne erişti.
demokratlar'ın temsilciler meclisi'nde çoğunluk olmasıyla demokratlar da cumhuriyetçiler de siyasi davranışlarını açıkça belirlediler: demokratlar, trump'ı görevden almak için "temsilciler meclisi"nde kazandıkları çoğunluk gücünü kullanmayı "uzlaşıma" yeğlediler. benzeri biçimde cumhuriyetçiler de "senato"daki çoğunluk güçlerini başkan trump'ı demokratlar'a karşı korumayı "uzlaşım"a yeğlediler.
abd anayasası ve seçimler abd'nin süreklilik gücüdür. demokratlar'ın 2018'le başkan trump'a saldırılarını anayasa'ya dayandırmaları seçimlerden kazandıkları güçle oluştu. cumhuriyetçiler'in 2018 seçimleri sonuçlarına direnmeleri de anayasal güçtür.
öyle görünüyor ki: 21 ocak'ta senato'da anayasa'ya uygun olarak başlayacak trump'ın görevden alınmasını isteyen yargılama cumhuriyetçi çoğunlukla trump'ın görevden alınmasını önleyecektir. cumhuriyetçiler senato'daki çoğunluk gücüyle trump'ın görevden alınmasını önlerlerse trump'ın aklandığını söylemek yanlış olur. demokratlar'ın siyasi güçleri yetmedi diye değerlendirmek gerekir.
demokratlar gücümüz yetmedi diye, 2020 seçimlerinde, seçmenlerden daha çok güç isteyeceklerdir. cumhuriyetçiler de, gücümüzü arttırın ki, meclislerde anayasal tartışmalarla zaman ve güç yitirmeyelim "halkın" ve "ülkenin" işini gücünü yerine getirmeyi sürdürelim.
abd'de cumhuriyetçi başkan trump'ın cumhuriyetçi çoğunluk gücüyle senato'daki yargılamadan görevini koruyarak çıkması abd'de 2020 seçimlerinin temel tartışması olacaktır.
2020 seçimlerinden cumhuriyetçiler yasama ve yürütmede kazanmış olarak çıkarlarsa abd düzeni sürecektir. 2020 seçimlerinden demokratlar yasama ve yürütmede kazanmış olarak çıkarlarsa abd'de düzen anayasal ve yasal değişimlerin tartışma odağı olacaktır
abd senato'sunda trump'ın yargılanması trump'ın görevden alınmasını getirmeyebilir, anayasal olarak yasal değişimleri zorlayacak bir değişime gerekçe olacak mıdır? şu olmayacaktır: abd'nin iktisadi işleyişi değişim yaşamayacaktır.
17 ocak 2020, college station, texas.
