abd'de cumhuriyetçi başkan trump'ın görevini tamamlaması önlenebilir mi? demokratlar, trump'ın başkan seçildiği ilk günden, dört yıllık süresi dolmadan görevden alınmasını, siyasetlerinin temeli ve amacı yaptılar.
abd'de siyaset: cumhuriyetçiler ve demokratlar olarak yapılır ve yürür.
genelde cumhuriyetçiler demokratları "liberal" olmakla suçlar. demokratlar güç kazanma yönününde geliştiklerinde eleştiri "sosyalist-komünist" aşırılığına varır. daha doğrusu, kamuya açık ortamlarda ve kamusal alanda demokratlar'a "liberal" denir; kapalı ve izlemeyen ortamlarda "komünistlik" yakıştırması geçerlidir. 20. yüzyıl boyunca öyleydi, 21. yüzyıl'da da süregitmektedir.
demokratlar kendilerini çoğulcu, kimliklere saygılı, düşkünlerin/yoksulların haklarının savunucusu sayarlar. demokratlar için kamu gelirlerini, özellikle, vergilendirme yoluyla artırma ve devlet olanaklarını genişleterek yaygın paylaşım ve kullanım önceliklidir.
cumhuriyetçiler kişilerin girişimciliğinin öncülüğünde pazarın denetimsiz gelişme gücüne dayanırlar. cumhuriyetçiler pazarın gelişmesi ve iktisatın canlılığı için kamusal kısıtlamaları azaltıcı önlemlere öncelik verirler. cumhuriyetçiler için, kamu giderlerinin paylaşımında, eğitim-sağlık kaynaklarının kullanımını azaltıcı olmak uğraşı birincildir.
demokratlar ile cumhuriyetçiler anayasa konusunda uzlaşımdadırlar. her iki yan da: "anayasa"nın kendi çıkarları ve anlayışları doğrultusunda değişiminden uzaktırlar; anlaşamadıkları "anayasa" ve "anayasallık" değildir. demokratlar'ın anayasa yorumları ile cumhuriyetçiler'in anayasa yorumları çokluk çelişiktir. abd'nin, 17 eylül 1787'de, kurucu kongre üyelerince imzalanmış anayasası, zaman içinde yenilenmelerden geçmiştir. anayasa'nın değişimi de zorlu kurallara bağlıdır.
abd'de anayasa ortak uzlaşım belgesidir. demokratlar da, cumhuriyetçiler de, siyasetlerini anayasa'ya uyumlu yapmaya özenlidirler ve karşıtlarını anayasa dışı olmakla suçlamak sıradandır. anayasa dışı savlarına karşı savunma da anayasa'ya uygunlukla yürütülür.
cumhuriyetçi trump'ın seçildiği ilk günden, demokratlar, trump'ın seçimini ve yürütme gücünü dirençle karşıladılar. cumhuriyetçi trump da seçildiği ilk günden demokratlar'ı yoksayıcı ve kendi başına buyrukluğu siyasi güç olarak yürüttü.
abd'de güçlerin ayrımı ve güçlerin eşdeğerde gücü varsayılır, uygulanır. güçler ayrımının uyumlu yaşandığı durumlar belirgin yaşanır ama, güçler sürekli öteki gücü ve güçleri kendi yanına katmayla üç gücün de bir siyasetin egemenliğini sağlamaktan uzak kalmazlar. güçler ayrımı, toplumu ayrıştırıcı konularda ve durumlarda güçlerin karşıtlaşması olarak yaşanır. bu durum, ençok, güçlerin ayrımında değişik partilerin birinde güç olması ve karşıt partinin de öteki güç(/lerde) güç olması durumunda güçlerin ayrımının değil de güçlerin karşıtlaşmasına dönüşür.
yasama iki meclisli yürür. temsilciler meclisi yasa koyucu ve senato ise onaylayıcı, değiştirici ve uzlaştırıcı güçtedir. ilk söz temsilciler meclisi'ndedir ve sonsözü senato belirler.
yasaların onaylanması yürütme gücünün başı olan başkanın yetkisindedir. başkan yasa önerebilir ama, yasa yapamaz. baaşkan yasaların değiştirilmesini isteyebilir, yeni yasalara "veto" yetkisiyle direnebilir ama, yasama anayasa'da belirli çoğunlukla başkanın üstesinden gelebilir. bunlar bilinendir ve hep uygulanagelmiştir. yargının gücü de yasaların anayasa'ya aykırılığı sözkonusu olduğunda yargıya bağlamaktır. yargının kararı bağlayıcıdır. yargının kararlarını aşmak için yeniden yasa gücü hep vardır.
günümüzde abd'de durum nedir?
temsilciler meclisi'nde 2018 ara seçimleriyle güç demokrat çoğunluğa geçmiştir. senato'da cumhuriyetçiler çoğunluktur. başkan trump da cumhuriyetçi başkandır.
demokratlar, temsilciler meclisi'ndeki çoğunluklarıyla cumhuriyetçi başkanı görevden almak için soruşturmalarının sonuna gelmiştir. demokrat çoğunluktan başkan trump'ı görevden almasını önleyecek ve çoğunluğu azaltacak eğilim görünmüyor. cumhuriyetçiler ise, eksiksiz, başkan trump'ı görevden almak yönünde yasaya oy vermeyeceklerini gösterdiler. yasanın oylaması gecikmeden yıl sonuna varmadan gerçekleşek görünüyor. bu yeterli değil.
temsilciler meclisi görevden alma yönünde çoğunluk sağladığında senato'da yargılama gerçekleşecek. senato'daki yargılamayı yönetecek ve yürütecek olan da üçüncü güç olan "anayasa mahkemesi başkanı" olacak. yargılama sonunda senatörler oylayacak. bugünkü güç dağılımına göre cumhuriyetçiler eksiksiz başkanın görevden alınmaması için yasayı oylamayacaklar. sonuçta, cumhuriyetçi başkan trump'ın görevden alınması "yargı" konusu değil siyasi oylama konusudur. bugünkü güçler dengesinde başkan trump'ın görevden alınması senato'da cumhuriyetçi çoğunluk gücüyle önlenecektir.
temsilciler meclisi oylaması sonrasında senato'da yargılanma sonucu oylamadan beklenmeyen sonuç çıkar mı? beklenen sonuç: trump'ın görevden alınması alt mecliste oylanacak ve üst mecliste durdurulacaktır. bu sonucun oluşmaması beklenmeyendir.
6 aralık 2019, college station, texas.
