türkiye'de, rusya'da, macaristan'da, polonya'da, venezüela'da, nikaragua'da, brezilya'da, mısır'da, filipinler'de ve abd'de ortaya çıkan güçlü görünen siyasetçilerin ortak yanı "popülizm" varsayılıyor. siyaset bilimciler, her siyasi kabarışı geçmişin tanımlarıyla açıklama kolaycılığını 2000'li yılların yeni olgusunda da sürdürdüler. 2000'li yılların ikinci on yılı da tamamlandıktan sonra ortaya çıkacak değişimlere göre ilk on yıllarda değişik ya da özgüllük neydi konusu da, geriden gelerek yeni ve daha açıklayıcı değerlendirmelerin konusu olacaktır.
şunu bugünden söyleyebiliriz: küçüklü büyüklü toplumlarda, tarihselliği değişik gelişmiş toplumlarda ortaya çıkan siyasiliklerin ortak yanı "güçlü önderlik" yönetimlerinden öteye "güç budalası" siyasetçilerin kazandığı güçtür. toplumlarda siyasetler çözülürken güçlü önderlik tapınması yeni olgudur. toplumların ortak sorunlarını değil, her toplumun kendine özgü sorunlarını "ben çözerim" yanlısı siyasetçilerin ardına yığılmacılık nasıl ve ne zaman değişir? şimdilik, güç budalalarının bir sonrasının nasıl durdurulacağını kestirmek ve öngörmek zordur. güç budalalığını önlemek ve yerine yeni yönetim anlayışı getirmek kolayca ortaya çıkmayacaktır.
bir süre daha güç budalaları kolay kazandıkları güçlerini koruyacaktır. daha da kötüsü, bir çırpıda sıraladığımız güç budalalarının egemen görünümü olgusuna yeni yeni ülkeler de katılabilir. güç budalalığına "güçlü önderlerle"karşı çıkmaktan öteye yeni siyasetler bulunmalıdır. güçlü budalalığı geriletecek ve sonunda yokedecek siyasetler de birbirlerine benzer biçimde ortaya çıkacaktır öngörüsü yanlış olur. ayrıca, güç budalalılığını geriletmek için ülkelerin dışından ortaklıklardan çok ülkelerin içselindeki ortaklıklar da kolay gerçeklenmeyecektir.
türkiye'yi bu genellemelere göre nasıl düşünebiliriz? türkiye'de güç budalası tutkusunda önderler arayışı yoktur ama, ortaya çıkan ya da ortada olan siyasilerin güçlü önderler olması istemi egemendir. bu anlayışı değiştirmek zordur. ortadaki güç budalalığının kaynağı ve özü de o olmuştur. 2002'de güçlü önder bulundu varsayımıyla on yılını boşa geçirmiş türkiye'de, güçlü siyaset arayışı çok yıpranıktır.
türkiye'de güçlü önderle, güçlü karşı siyaset oluşturma beklentisi yüksektir. ortaya çıkan yeni siyaset güçlülerini güç budalası olmayacak diye anında yanına, ardına toplanmak yanılsaması son on yılın eksikliği ve yanılsamasıdır. bu yanıltıcı ve başından eksik beklenti aşılabilir mi? yeni siyasetçi diye ortaya çıkmış akşaner, ince, imamoğlu, soyer, mansur benzerlerine yeni siyasetçi diya babacan ve davutoğlu eklenecek varsayımı isteneni sağlar mı?
yeni siyasilerle yeni güç ya da güç budalalığına son verecek güç beklentisi, yaşanarak mı yıkılacaktır?
en zor soru da şudur: güçlü siyasi önderle olmayacaksa, güçlü siyaset nedir, nasıl oluşur?
kurulları işlemeyen siyasi partilerle, yeni oluşacak siyasi partilileşmelerin zayıf kadrolaşmalarının yeni ve değiştirici siyasetler oluşturması neden güçtür? olması gereken güçtür; özellikle de, olması gereken yeterince anlaşılmıyorsa ve yoğunlaşma karşıtlaşmaktan öncelikli güç budalalığını yoksayan siyaset arayışını bulmak hedefinde yoğunlaşmıyorsa, daha da zordur.
öteki güç budalaları ülkelerinde olduğu gibi bir güç budalasından güçsüz budalallık geçişi de yaşanmamalıdır. budalalığın güçlüsü, güçsüzü seçmesi yaşanmamalıdır.
açıkçası, siyasilerden çok siyasetlere öncelik temel olmalıdır. soru şudur: imamaoğlu, soyer, mansur nerede, nasıl siyaseti değiştirici olabilirler? babacan, davutoğlu siyasiliklerinin güç budalalığına karşıtlıklarını düşünsek de, siyasetleri nedir konusunda açıklığımız var mıdır; olacak mıdır?
29 kasım 2019, new orleans, louisiana.
