türkiye'de abd etkisi akp'yle başlamış değildir. türkiye'de abd etkisi 1940'ların sonlarında başlamış, 1950'lerle yükselmiştir. türkiye ile abd ilişkilerinde 1960'ların yılları 1950'lerin bilinmezliğinden uyanış yılları ise, 1960'ların ikinci yarısı tekpi yılları olarak yaşanmıştır.
1970'ler abd'nin türkiye'nin etkin, yetkin kurumlarında varlığını güçlendirdiği dönemdir. türkiye'de abd etkisindeki yıpranmaların geriletildiği, catlakların kapatıldığı yıllardır 1980'ler. türkiye'de 1950'ler abd etkisinin türkiye'de bilinmezlikle geçiştirildiği yıllar olarak düşünmeliyiz. 1980'ler ise abd'nin etkisinin türkiye'de bilinmesine karşın önemsenmezliği yıllarıdır.
1990'larla yaşananları ise, özellikle, saddam'ın bağdat'ta kısıtlandığı ve özellikle kuzey'den kopmasının abd etkinliğinin türkiye'ye yansımaları güçlü olmuştur. bir yandan, türkiye'de abd etkisi açık abd baskısı olarak yaşanırken abd'ye karşı yeniden uyandırıcı ama, türkiye içinde bölünmeci yaşandığı açıktır. abd'nin türkiye'deki etkisinin aracısı olan kurumlarda da açıktan abd'nin sorgulandığı yıllardır 1990'lar.
1989'a değin abd'nin ırak ve suriye'deki varlığı yok düzeydedir. 1989'la abd yeniden 20. yüzyıl'da, özellikle iran'dan elenmesinden sonra en düşük düzeydeki varlığını, önceleriyle karşılaştırılmayacak düzeye yükseltmiştir. ırak'a dışından ve içinden saldırılardan sonra suriye'de de abd varlığı artmıştır. bağdat'ı bir süre yöneten ve ırak'ın egemenliğini yoksayan abd, şam'da benzerini başaramamıştır. abd, sonunda, ırak'taki yerli işbirlikçileriyle ırak'ın kuzey'inde konuşlanarak, varlığını süreklileştirici zorlamalardan uzak durmamıştır. ırak'ta abd'nin bulduğu ve yönettiği yerel nüfusa karşılık, suriye'nin kuzey'inde benzeri yoğunlukta ve nicelikte yerel nüfus bulamamıştır.
abd'nin ırak'taki uzun süreli varlığı ve suriye'de de benzeri varlığı yaratma gücünün getirisinden çok götürüleri olmuştur. abd, 1950'lerin başından 1979'a değin etkin olduğu iran'dan sonra, 1945'den sonra artan ve eksilmeden süregiden türkiye'deki etkisinin sonlanabilirliği günümüzün gerçekliğidir.
2002'ye gelindiğinde, 1990'larla yaygınlaşan türkiye'deki abd etkisine karşıtlık, akp'nin geliştirdiği üçlü bağlaşıklıkla geçici olarak geriletilmiş sayıldı. 2012 abd başkanlık seçimlerinden sonra ve özellikle 2013'le gelişen akp karşıtlığının dayanakları baskıcı akp yönetimiyle abdci akp olmuştur. 2013'le başlayan süreçte, akp'nin abd'ye yumuşak yaklaşan kürt ayrılıkçılarla, liberal sosyalistlerin akp'den kopması, akp'yi yeni bir seçime zorlamıştır. akp abd'ci olarak yaşayamayacağını yaşamıştır.
akp'nin 2013'le başlayan süreçte varlığını abd etkisinden kurtulma yönünde yaşadığı yanılsama mıdır; gerçeklik midir? akp, türkiye'de abd etkisini sonlandırmakta kararlı mıdır; yoksa, abd'yle uğraşta dağılıp gidecek midir? günümüzün büyük soruları bunlardır.
abd, 2013'ten bu yana akp içindeki karşıtlıkları da, akp'ye karşı gelişen gerilemeyen karşıtlığı da abd etkisi olarak varsaymaktadır; abd etkisi olarak görüp göstermektedir. abd etkisizliğini yaşayarak öğrenecektir. türkiye'de abd etkisinin altın günlerinin geride kaldığını yaşadıkça, nasıl bir türkiye'de olduğumuzu daha açık bileceğiz.
2 ağustos 2019, new york, new york.
