türkiye'de tbmm olmadan olacakları öngörünlerin bunca kısa zamanda doğrulanmaları beklenmezdi. abd ile gizli anlaşma yapılıyor ve sonuçlarını biliriz öngörüsündeyiz. bilmiyoruz. bilinmeyenlere göre karanlıkta değerlendirmeler ve beklentiler var.
türkiye'nin birincil sorunu "17 nisan düzeni" diyeceğimiz ve yapımcıları akp-mhp'nin "cumhurbaşkanlığı hükümet düzeni" diye adlandırdığı bilinmezliğin yapılandırılmamasıdır; kurumlaşmaması sağlanmalıdır. "17 nisan düzeni"nin kurucuları her tıkanıklıkta, yeri gelir düzelir oyalamacasından öteye sözverememektedirler. ortada "büyük tartışma" ya da açıklayıcı terimiyle "tbmm" yokolmaktadır. bu durumda, tbmm üyeliğine seçilmenin anlamı da yitmiştir.
tbmm, geleneksel işleyişinin dönüm noktalarında buluşma ve tören ortamına dönüşmüştür. oylama ve güçler dengesi kalmamıştır. "uzlaşma" ya da birleşik davranma geleneği kalkmıştır. "yasama" denilen belirleyicilik "onaylama"madan ötesi değildir.
tbmm'nin kaldırılması türkiye'de ceza yasalarıyla açıkça suç sayılıdır. anayasa'nın zorla ortadan kaldırılmasının ceza yükümlülükleri, enson 1961'de ve 1972'de acılı siyasi anılardır.
yaşanan gerçekliğin demeyelim de "zorunlu gerçel"in ne olduğu/olacağı yaşanmadan da öngörülmüştü. yaşanarak öngörüler yanlışlanmıyor; tam karşıtı doğrulanıyor.
bu durumda soru şudur: anayasal yoldan bu "zorunlu gerçel"in durdurulması nasıl olacaktır? olmalıdır siyasi hedeftir. oysa, anayasal değişimle "zorunlu gerçel"in durdurulması üzerine düşünmek ve öngörülerde bulunmak kaçınılmazdır.
"zorunlu gerçel"i anayasa temelinde durdurabilmek olası mıdır? evet. tbmm içinde, güncelin ve gündemin dışında oluşturulacak güçlü birliktelikle "durdurulmalıdır" sesini yükseltmek gerekir. bu konuda, en büyük dayanak da akp'den yeter ve artık daha sonrasına katılmıyorum diyeceklerin olması gerekir. öyle bir ses, öyle bir etkinlik olmadığı sürece "zorunlu gerçel" üsküdar'da at koşturmasını sürdürecektir.
tbmm, kendi gücünü duyurmadığı sürece türkiye'de anayasal iyileşme beklenmemelidir.
abd ile "ortak eylemlilik" kararı nasıl oluşmuştur? oluşanın işleyişini anlamadan uzlaşılan nedir; türkiye'yi bağlayıcılığı nediri bilmeden yapılan tartışmalar yersiz değil ama, boşuna kürek çekme, sesini göğe boşuna yükseltmedir. hem anlaştık; hem de, anlaştığımız çıkarımıza uygun işlemezse kendi başımıza davranırız nasıl olur? kendi başına davranacak güçteydik de, anlaşma ne oluyor?
suriye sınırlarında abd ile ortaklık denilen işleyişin türkiye'den götürdüğü düşünülemez. anlaşmanın ne getirdiği yaşandıkça artıları sahiplenme eksilerde ise abd'yi suçlama dinmeyecektir.
bugün de, yarın da istenen açıktır: önce ve mutlaka tbmm yeniden çalışır ve egemenliğin temsil alanı olma gücünü bulmalıdır.
16 ağustos 2019, college station, texas.
