6 kasım salı günü abd'de geleneksel ara seçimler yaşanacak. abd'de en büyük güç seçmen oylarıdır. abd'de seçimler belirleyicidir. abd seçimlerle ve seçilenlerle yön değiştirir.
abd, 2016 kasım'ından bu yana cumhuriyetçilerin belirleyici olduğu bir siyasilikle yürüyor, yönetiliyor. abd'de başkan trump cumhuriyetçi parti'den. temsilciler meclisi'nde çoğunluk cumhuriyetçi parti üyelerinden oluşuyor. senato'da da çoğunluk cumhuriyetçi parti'de. son iki atamayla, yüce diye anılan/sayılan anayasa mahkemesi'nde de cumhuriyetçi parti başkanlarının atadığı ve onayladığı yargıçlar çoğunlukta.
bu durum genellikle tarihte böyle oluşmadı ve gelişmedi. yasama ya da yürütmede karşılıklı değişimlerle dengeli bir işleyiş daha yaygındır. 20. yüzyıl'ın uzunca süresince yürütme gücü başkanlık cumhuriyetçi ve demokrat başkanlar arasında değişirken, meclislerde demokratların çoğunluğu sürdü. 1980'den bu yana abd'de büyük değişim şudur: cumhuriyetçiler, özellikle 1994 ara seçimlerinden bu yana yasamada çoğunluklarını sürdürdüler.
abd'de seçim deyince: dört yılda bir yenilenen başkanlık seçimi olsun, her iki yılda bir yenilenen temsilciler meclisi seçimleri olsun ya da her iki yılda bir altı yıl için seçilen ve üçte biri yenilenen senato seçimleri olsun, hangi partinin gücünü koruduğu ve hangi partinin gerilediği/ilerlediği anlaşılır. enaz bu seçimlerin öneminde yerel yönetim seçimleri de yaşanacaktır.
6 kasım 2018 seçimleri için de ilk ve ve en önemli sonuç şudur: cumhuriyetçiler çoğunluk güçlerini korur mu; yoksa, demokratlar, temsilciler meclisi ya da senato'da çoğunluk olur mu?
seçimlere on gün kala, cumhuriyetçilerin ençok senato'da 52-48 dengesinde bir iki gerileyebileceği ve temsilciler meclisi'nde yeniden çoğunluk olabileceği umudu vardır. bu umut bir iyimserliğin beklentisi midir; yoksa, gerçekleşmesi olacak mıdır?
abd'de ara seçimler geleneğinin son kırk yılını yeniden gözden geçirdiğimizde ne görürüz? cumhuriyetçi başkan reagan ve bush ile oğul bush başkan seçildikten sonra ilk ara seçimlerinde büyük yenilgiler yaşadılar. benzeri biçimde demokrat başkanlar clinton ve obama da ilk ara seçimlerinden büyük yenilgiyle çıktılar. cumhuriyetçi trump için de, ilk ara seçimi olan 6 kasım 2018'den cumhuriyetçi parti'nin yenik ve gerilemiş olması olağandır. özellikle cumhuriyetçi reagan ve demokrat clinton ile obama'nın yenilgilerinden de yüksek oranda gerileme gerçekleşmediği sürece, trump'ı seçmenlerin benimsemediğini söylemek yanlış olacaktır.
trump için ara seçimlerde cumhuriyetçi parti'nin meclislerde gücünü koruması olağanüstü sayılacaktır. böyle bir olasılığın olmayacağını söylemek için veriler yeterlidir denemez. bu durumda soru şudur: trump'ın partisinin gerilemesi değil de çoğunluğunu koruması ne getirir? ara seçimlerin en bilinmezi budur. olursa, 6 kasım sonrası yeniden değerlendireceğiz.
abd dışı için iki soru önemlidir: trump'ın başkanı olduğu cumhuriyetçi parti büyük yenilgi alır mı birincisiyse, ikincisi de, cumhuriyetçi parti çoğunluğunu sürdürürse ne olur?
cumhuriyetçi parti büyük yenilgi alırsa, 2016 kasım'ından bu yana trump görevden alınır diyenler daha ne duruyoruz konumunda odaklaşırlar. cumhuriyetçi parti büyük yenilgi almadığı durumda 2020 seçimlerinin belirleyiciliğini aşmak kolay olmaz.
bugünden görünen odur ki: trump karşıtlığında nefrette ortaklıktan öteye demokratlar dağınıktırlar; cumhuriyetçiler de, trump'a 2016'ya ve sonrasına göre daha yakın ve uzlaşık görünmektedirler.
26 ekim 2018, college station, texas.
abd, 2016 kasım'ından bu yana cumhuriyetçilerin belirleyici olduğu bir siyasilikle yürüyor, yönetiliyor. abd'de başkan trump cumhuriyetçi parti'den. temsilciler meclisi'nde çoğunluk cumhuriyetçi parti üyelerinden oluşuyor. senato'da da çoğunluk cumhuriyetçi parti'de. son iki atamayla, yüce diye anılan/sayılan anayasa mahkemesi'nde de cumhuriyetçi parti başkanlarının atadığı ve onayladığı yargıçlar çoğunlukta.
bu durum genellikle tarihte böyle oluşmadı ve gelişmedi. yasama ya da yürütmede karşılıklı değişimlerle dengeli bir işleyiş daha yaygındır. 20. yüzyıl'ın uzunca süresince yürütme gücü başkanlık cumhuriyetçi ve demokrat başkanlar arasında değişirken, meclislerde demokratların çoğunluğu sürdü. 1980'den bu yana abd'de büyük değişim şudur: cumhuriyetçiler, özellikle 1994 ara seçimlerinden bu yana yasamada çoğunluklarını sürdürdüler.
abd'de seçim deyince: dört yılda bir yenilenen başkanlık seçimi olsun, her iki yılda bir yenilenen temsilciler meclisi seçimleri olsun ya da her iki yılda bir altı yıl için seçilen ve üçte biri yenilenen senato seçimleri olsun, hangi partinin gücünü koruduğu ve hangi partinin gerilediği/ilerlediği anlaşılır. enaz bu seçimlerin öneminde yerel yönetim seçimleri de yaşanacaktır.
6 kasım 2018 seçimleri için de ilk ve ve en önemli sonuç şudur: cumhuriyetçiler çoğunluk güçlerini korur mu; yoksa, demokratlar, temsilciler meclisi ya da senato'da çoğunluk olur mu?
seçimlere on gün kala, cumhuriyetçilerin ençok senato'da 52-48 dengesinde bir iki gerileyebileceği ve temsilciler meclisi'nde yeniden çoğunluk olabileceği umudu vardır. bu umut bir iyimserliğin beklentisi midir; yoksa, gerçekleşmesi olacak mıdır?
abd'de ara seçimler geleneğinin son kırk yılını yeniden gözden geçirdiğimizde ne görürüz? cumhuriyetçi başkan reagan ve bush ile oğul bush başkan seçildikten sonra ilk ara seçimlerinde büyük yenilgiler yaşadılar. benzeri biçimde demokrat başkanlar clinton ve obama da ilk ara seçimlerinden büyük yenilgiyle çıktılar. cumhuriyetçi trump için de, ilk ara seçimi olan 6 kasım 2018'den cumhuriyetçi parti'nin yenik ve gerilemiş olması olağandır. özellikle cumhuriyetçi reagan ve demokrat clinton ile obama'nın yenilgilerinden de yüksek oranda gerileme gerçekleşmediği sürece, trump'ı seçmenlerin benimsemediğini söylemek yanlış olacaktır.
trump için ara seçimlerde cumhuriyetçi parti'nin meclislerde gücünü koruması olağanüstü sayılacaktır. böyle bir olasılığın olmayacağını söylemek için veriler yeterlidir denemez. bu durumda soru şudur: trump'ın partisinin gerilemesi değil de çoğunluğunu koruması ne getirir? ara seçimlerin en bilinmezi budur. olursa, 6 kasım sonrası yeniden değerlendireceğiz.
abd dışı için iki soru önemlidir: trump'ın başkanı olduğu cumhuriyetçi parti büyük yenilgi alır mı birincisiyse, ikincisi de, cumhuriyetçi parti çoğunluğunu sürdürürse ne olur?
cumhuriyetçi parti büyük yenilgi alırsa, 2016 kasım'ından bu yana trump görevden alınır diyenler daha ne duruyoruz konumunda odaklaşırlar. cumhuriyetçi parti büyük yenilgi almadığı durumda 2020 seçimlerinin belirleyiciliğini aşmak kolay olmaz.
bugünden görünen odur ki: trump karşıtlığında nefrette ortaklıktan öteye demokratlar dağınıktırlar; cumhuriyetçiler de, trump'a 2016'ya ve sonrasına göre daha yakın ve uzlaşık görünmektedirler.
