türkiye açmazda diye düşünenler çoktur türkiye'de. nedenleri konusunda anlaşmazlık da açıktır.
türkiye'nin, cumhuriyet tarihinde hiç yaşanmamış, bugünkü konuma nasıl geldiğini değişik algılayanların ve açıklayanların olması doğaldır. bu genel doğruların ötesinde anlamlandırma, zor olsa da, gereklidir.
türkiye, akp yönetimiyle, erdoğan ve davutoğlu "stratejik derinliğinde" suriye'nin içindedir. türkiye, abd yanında ve ab-nato birlikteliğinde, ortadoğu'nun güçlü bir despot düzenini sonlandırmaktan uzak durmamıştır. durabilirdi ama durmadı. gerçeklik budur ve idlib'te bugün de, idlib sonrasında da türkiye'nin 2011'deki seçmesi değişmeyecektir.
2011'den bu yana, türkiye'nin suriye'de yaşadıklarıyla öncesinde ırak'ta yaşadıklarını, doğal olarak, salt akp'yle açıklamak yeterli değildir. akp'nin sorumlu olduğu ve değişmeyen gerçeklik biliniyor. o da şudur: akp'den önceki türkiye gerçekliğinde, türkiye'nin ırak'ta ve suriye'de büyük güçlerin biriyle cephe kurup, karşı cepheye saldırıdan kaçılırdı. akp, türkiye'nin o konumunu "edilginlik" olarak gördü ve gösterdi. türkiye, ırak ve suriye'de edilgin değil ve etkin olmalıydı akp stratejik derinliğinde.
abd/ab'nin ve nato'nun, ırak ve suriye'deki varlıkları, türkiye cumhuriyeti'nin ulusal birliğini önemsemeyen, parçalanmasından eksiklik duyulmayan bir amacı hedefliyordu. akp yönetimi, abd/ab yanında olarak, abd/ab'nin aklının, türkiye'nin aklına göre değiştirilebileceğini düşündü. akp bu düşünüşle hem yanıldı, hem de yanılttı.
abd/ab, kendi siyasetlerinde akp'yi yanlarında düşündüler. akp ise, abd/ab'yi, türkiye'nin ulusal çıkarlarında uzlaştırabileceğini düşündü. bunlar yürümedi. akp yanıldı; abd/ab, yanılmadıkları varsayımıyla değişmediler. geldiğimiz noktada, abd/ab değişmedikçe, türkiye'nin de değişmezliği açıktadır.
2011'den bu yana iki kez cenevre'de ve bir kez de viyana'da abd/ab ile rusya, ırak ve suriye'de savaşı durdurmak istedi; başarılamadı.
cenevre ve viyana toplantılarının başarısızlık nedeni açıktır: türkiye ve iran, abd/ab ile rusya düzeyinde eşdeğer olarak yer almadı. türkiye, suriye'nin esad'la temsil edilmezliğinde diretirken, abd/ab'ye yakın göründü; iran da, varılacak uzlaşımda, ırak'taki, suriye'deki varlığıyla kazanımlarını korumak yanlısı olarak suriye'de esad'ın varlığından uzak durmadı.
rusya, iran'ın ve türkiye'nin esad odağındaki uzlaşmazlığını değil de, iran ve türkiye'nin abd/ab'yle karşıtlıklarını önemseyerek, suriye'de savaşı durdurmak yolunda, astana toplantısını gerçekledi. türkiye cenevre'de ikincil konumdaydı ya da eşdeğerde temsil edilmedi. astana'da da türkiye, esad ve kürtler ayrımında, astana'nın tümüyle içinde olmadı. türkiye, astana'da, cenevre'den daha çok içinde göründü.
türkiye, cenevre ve astana gelişimleri uzar giderken, kendince ırak'ta ve suriye'de son uzlaşımda yeralmak yönünde, 1945'ten bu yana gelişen türkiye konumuna aykırı olarak, abd/ab'den kopar ve rusya'yla olabilir görüntüsünü geliştirdi. bu uğurda ahmet davutoğlu gitti ve binali yıldırım yerini aldı.
türkiye için en büyük tehlike değişmedi: abd/ab'nin rusya'yla birleşik olması ya da uzlaşır olması. türkiye, abd/ab'nin rusya'yla çelişkilerinin uzlaşmazlığı temelinde yürüdü. 2011'den 2013'e abd/ab'den kopmadan ve 2013 sonrası ortada yalnız başına, 7 haziran 2015 sonrasında, rusya'ya daha yakın göründü. akp, abd/ab konusunda yanıldığı gibi rusya konusunda da yanılıyor. iki nedenden: birincisi rusya, abd/ab düzeyinde güçlü değildir; ikincisi de, türkiye'nin abd/ab'ye direttiği kürtler ve esad konusunda rusya'nın gerilemesi düşünülemez.
bugün gelinen noktada, rusya, iran'la birlikte, idlib'de suriye'nin yitirdiklerini yeniden suriye'ye kazandırmada kararlı görünüyor. türkiye de, astana'dan bu yana, tahran'da doruğunu yaşadığı rusya'yla birlikte olmakta yerini koruyabilecek midir?
idlib'te yaşanacak askeri yıkım, musul'da abd'nin yaşattığından, halep'te rusya'nın yaşattığından kanlı ve zorlu olacaktır. türkiye, abd/ab'yle birlikte, rusya ve iran'ı durdurabilir mi? türkiye, bugün, tahran sonrası da, abd/ab'yle yakınlaşabilir mi? bu soruların yanıtı, akp yönetiminin geleceğini, türkiye'nin suriye ve ırak'taki varlığını belirleyici olacaktır.
7 eylül 2018, college station, texas.
türkiye'nin, cumhuriyet tarihinde hiç yaşanmamış, bugünkü konuma nasıl geldiğini değişik algılayanların ve açıklayanların olması doğaldır. bu genel doğruların ötesinde anlamlandırma, zor olsa da, gereklidir.
türkiye, akp yönetimiyle, erdoğan ve davutoğlu "stratejik derinliğinde" suriye'nin içindedir. türkiye, abd yanında ve ab-nato birlikteliğinde, ortadoğu'nun güçlü bir despot düzenini sonlandırmaktan uzak durmamıştır. durabilirdi ama durmadı. gerçeklik budur ve idlib'te bugün de, idlib sonrasında da türkiye'nin 2011'deki seçmesi değişmeyecektir.
2011'den bu yana, türkiye'nin suriye'de yaşadıklarıyla öncesinde ırak'ta yaşadıklarını, doğal olarak, salt akp'yle açıklamak yeterli değildir. akp'nin sorumlu olduğu ve değişmeyen gerçeklik biliniyor. o da şudur: akp'den önceki türkiye gerçekliğinde, türkiye'nin ırak'ta ve suriye'de büyük güçlerin biriyle cephe kurup, karşı cepheye saldırıdan kaçılırdı. akp, türkiye'nin o konumunu "edilginlik" olarak gördü ve gösterdi. türkiye, ırak ve suriye'de edilgin değil ve etkin olmalıydı akp stratejik derinliğinde.
abd/ab'nin ve nato'nun, ırak ve suriye'deki varlıkları, türkiye cumhuriyeti'nin ulusal birliğini önemsemeyen, parçalanmasından eksiklik duyulmayan bir amacı hedefliyordu. akp yönetimi, abd/ab yanında olarak, abd/ab'nin aklının, türkiye'nin aklına göre değiştirilebileceğini düşündü. akp bu düşünüşle hem yanıldı, hem de yanılttı.
abd/ab, kendi siyasetlerinde akp'yi yanlarında düşündüler. akp ise, abd/ab'yi, türkiye'nin ulusal çıkarlarında uzlaştırabileceğini düşündü. bunlar yürümedi. akp yanıldı; abd/ab, yanılmadıkları varsayımıyla değişmediler. geldiğimiz noktada, abd/ab değişmedikçe, türkiye'nin de değişmezliği açıktadır.
2011'den bu yana iki kez cenevre'de ve bir kez de viyana'da abd/ab ile rusya, ırak ve suriye'de savaşı durdurmak istedi; başarılamadı.
cenevre ve viyana toplantılarının başarısızlık nedeni açıktır: türkiye ve iran, abd/ab ile rusya düzeyinde eşdeğer olarak yer almadı. türkiye, suriye'nin esad'la temsil edilmezliğinde diretirken, abd/ab'ye yakın göründü; iran da, varılacak uzlaşımda, ırak'taki, suriye'deki varlığıyla kazanımlarını korumak yanlısı olarak suriye'de esad'ın varlığından uzak durmadı.
rusya, iran'ın ve türkiye'nin esad odağındaki uzlaşmazlığını değil de, iran ve türkiye'nin abd/ab'yle karşıtlıklarını önemseyerek, suriye'de savaşı durdurmak yolunda, astana toplantısını gerçekledi. türkiye cenevre'de ikincil konumdaydı ya da eşdeğerde temsil edilmedi. astana'da da türkiye, esad ve kürtler ayrımında, astana'nın tümüyle içinde olmadı. türkiye, astana'da, cenevre'den daha çok içinde göründü.
türkiye, cenevre ve astana gelişimleri uzar giderken, kendince ırak'ta ve suriye'de son uzlaşımda yeralmak yönünde, 1945'ten bu yana gelişen türkiye konumuna aykırı olarak, abd/ab'den kopar ve rusya'yla olabilir görüntüsünü geliştirdi. bu uğurda ahmet davutoğlu gitti ve binali yıldırım yerini aldı.
türkiye için en büyük tehlike değişmedi: abd/ab'nin rusya'yla birleşik olması ya da uzlaşır olması. türkiye, abd/ab'nin rusya'yla çelişkilerinin uzlaşmazlığı temelinde yürüdü. 2011'den 2013'e abd/ab'den kopmadan ve 2013 sonrası ortada yalnız başına, 7 haziran 2015 sonrasında, rusya'ya daha yakın göründü. akp, abd/ab konusunda yanıldığı gibi rusya konusunda da yanılıyor. iki nedenden: birincisi rusya, abd/ab düzeyinde güçlü değildir; ikincisi de, türkiye'nin abd/ab'ye direttiği kürtler ve esad konusunda rusya'nın gerilemesi düşünülemez.
bugün gelinen noktada, rusya, iran'la birlikte, idlib'de suriye'nin yitirdiklerini yeniden suriye'ye kazandırmada kararlı görünüyor. türkiye de, astana'dan bu yana, tahran'da doruğunu yaşadığı rusya'yla birlikte olmakta yerini koruyabilecek midir?
idlib'te yaşanacak askeri yıkım, musul'da abd'nin yaşattığından, halep'te rusya'nın yaşattığından kanlı ve zorlu olacaktır. türkiye, abd/ab'yle birlikte, rusya ve iran'ı durdurabilir mi? türkiye, bugün, tahran sonrası da, abd/ab'yle yakınlaşabilir mi? bu soruların yanıtı, akp yönetiminin geleceğini, türkiye'nin suriye ve ırak'taki varlığını belirleyici olacaktır.
