suriye'de bitmek bilmeyen kalkışmada yenisinin eşiğindeyiz. isyancılar ya da suriye dışından destekli karşıtlar, esat düzenine isyanlarında öfkeyle ayaklanıp zararla oturmak zorunda kaldılar. suriye'nin karşıtlarıç dıştan destekleriyle de esat düzenini sonlandıramadılar. suriye karşıtları hem kendilerini yaktılar; hem de ülkelerinin yıkımlarının aracı oldular.
suriye'de, ışid'in yeraltına inmesiyle yeniden güç bulan esat yönetimi, suriye içinde karşıtlarını sonlandırabilir mi? suriye'de esat yönetiminin tek başına istediğini gerçeklemesi zordur. esat yönetiminin rusya ve iran'la birlikteliği de esat yönetiminin sürekliliğini sağlamaz. esat yönetiminin abd ve türkiye'yle de bir biçimde uzlaşması gereklidir. bu noktada soru şudur: abd ve türkiye, esat'la uzlaşır mı? ikisi birlikte esat'a evet demek isterler. bilinmeyen şudur: abd ya da türkiye esat'a tek başına hayır demekte diretir mi?
abd'nin de evet diyeceği esat yönetimine, türkiye hayır direncini sürdüremez. önemli olan ya da en bilinmeyeni: türkiye'nin, abd'nin hayır demekte direteceği konumda, türkiye evet diyebilir mi ya da diyecek midir? günümüzün sorusu ve suriye'de yeni dönemecin belirleyici sorusu: türkiye'nin esat'a nasıl ve neden evet diyeceğidir. türkiye'nin esat'a hayır demesi ya da abd'nin hayır demesinin ne olduğunu biliyoruz: suriye'nin 2011'den bu yana bugüne gelinen nokta odur. bilmediğimiz, abd ya da türkiye'nin birbirlerinden bağımsız, esat'a, tek başlarına, evet deme olasılığıdır.
abd'nin evet demediği ve türkiye'nin evet diyeceği esat yönetimi, abd ile türkiye ilişkilerinde duraklamadır ve sonrası da bitişe yönelir. akp'nin içinde esat'la olunmalıdır diyenler de vardır; esat'la abd'den bağımsız evet demeyecekler de vardır.
görünen odur ki: esat yönetimi, rusya ve iran'ın yanına türkiye'yi katabilirse, suriye'de savaş durumu hızla söner. ondan sonrasında silâhların siyasetle yer değiştirmesi durumunda, esat, yönetimini sürdürebilir mi? bu günümüzün sorusu değildir. rusya ve iran, abd'ye karşı türkiye'yi yanında görmek için ve savaş durumunu sonlandırmakta, türkiye'ye sunabildiği şu görünüyor: esat'ın geleceğini silâhların kalktığı ortamda siyaset belirlemelidir.
türkiye'de, akp içinde, suriye odağında ikilik olmasının ötesinde, akp'nin suriye'de esat'la karşıtlaşmasına tümden karşı duranlar, rusya'nın üste çıkacağı ve abd'yle ilişkilerin köklü değişime uğraması sonucunu getirecek siyaset değişimine uyumlanırlar mı? akp ne yaparsa, türkiye yararına değildir öfkesiyle nefretinde birleşmiş akp karşıtları, esat'la olabilecek akp türkiye'sini sorun ederler mi? daha da önemlisi, akp'nin türkiye'yi abd'den koparmasını getirecek karşıtlaşmada, akp karşıtlığından abd'yle olmayı açıktan seçerler mi?
esat yönetimi ile rusya ve iran'ın türkiye'den beklediği açıktır: akp, türkiye'yi abd'den uzaklaştıracak kopuşu gerçeklerse kendi içinde yaşayacağı buhranla rusya ve iran zaman kazanacaktır. abd'nin türkiye'den beklediği de açıktır: türkiye esat'ı kabullensin ama, türkiye, rusya ve iran'la olmasın, abd'yle olsun, nato'da kalsın. abd/ab için istenen ve beklenen şudur: akp türkiye'sinin esat'la uzlaşımı ve ardından da abd'nin, ab'nin rusya'yla uzlaşımıdır.
rusya'nın bir beklentisi de bu sonuçtur. rusya için, iran için, suriye'nin ne olduğundan önce, rusya ve iran'ın abd iktisadi baskısından uzaklaşmaktır. akp'yi sarsacak olan da açıktır: abd'den kopmuş türkiye konumunda, rusya'nın, iran'ın abd'yle uzlaşır olması.
türkiye'de hiç akıl yürütülmeyen açıktır: rusya abd ile uzlaşırsa; abd iran'la uzlaşmaya yönelirse, abd'den kopmuş türkiye konumu. türkiye'de akp karşıtları için ençok beklenen ve tek istenen de açıktır: akp'nin iktidarı çatlasın. akp karşıtlarının, esat'la olunmalıdır istemlerinden tek beklentileri akp bitsindir. oysa, sorun, esat'ın gitmesinden, akp'nin bitmesinden karmaşıktır.
suriye'de, ırak'ta, iran'da ve türkiye'de zorlu günlerin eşiğinde, abd ile rusya'nın karşıtlaşmasında, abd'yle de, rusya'yla da birinden yana ötekine karşı olmanın sorunları çözümleyici değil karmaşıklaştırıcı olduğunu soğukkanlı düşünmeliyiz.
rusya, abd ile birlikte olurken, iran ve türkiye'yi karşısına almadan sorunu çözümleyici olursa, barış oluşur. yoksa, abd ile karşıtlaşan rusya, yanına türkiye ve iran'ı alabilir ama, iran'da ve türkiye'de bugünkü barışı da arar duruma düşebiliriz.
karanlık ve karmaşık günlerde seçmeler zorludur.
31 ağustos 2018, college station, texas.
suriye'de, ışid'in yeraltına inmesiyle yeniden güç bulan esat yönetimi, suriye içinde karşıtlarını sonlandırabilir mi? suriye'de esat yönetiminin tek başına istediğini gerçeklemesi zordur. esat yönetiminin rusya ve iran'la birlikteliği de esat yönetiminin sürekliliğini sağlamaz. esat yönetiminin abd ve türkiye'yle de bir biçimde uzlaşması gereklidir. bu noktada soru şudur: abd ve türkiye, esat'la uzlaşır mı? ikisi birlikte esat'a evet demek isterler. bilinmeyen şudur: abd ya da türkiye esat'a tek başına hayır demekte diretir mi?
abd'nin de evet diyeceği esat yönetimine, türkiye hayır direncini sürdüremez. önemli olan ya da en bilinmeyeni: türkiye'nin, abd'nin hayır demekte direteceği konumda, türkiye evet diyebilir mi ya da diyecek midir? günümüzün sorusu ve suriye'de yeni dönemecin belirleyici sorusu: türkiye'nin esat'a nasıl ve neden evet diyeceğidir. türkiye'nin esat'a hayır demesi ya da abd'nin hayır demesinin ne olduğunu biliyoruz: suriye'nin 2011'den bu yana bugüne gelinen nokta odur. bilmediğimiz, abd ya da türkiye'nin birbirlerinden bağımsız, esat'a, tek başlarına, evet deme olasılığıdır.
abd'nin evet demediği ve türkiye'nin evet diyeceği esat yönetimi, abd ile türkiye ilişkilerinde duraklamadır ve sonrası da bitişe yönelir. akp'nin içinde esat'la olunmalıdır diyenler de vardır; esat'la abd'den bağımsız evet demeyecekler de vardır.
görünen odur ki: esat yönetimi, rusya ve iran'ın yanına türkiye'yi katabilirse, suriye'de savaş durumu hızla söner. ondan sonrasında silâhların siyasetle yer değiştirmesi durumunda, esat, yönetimini sürdürebilir mi? bu günümüzün sorusu değildir. rusya ve iran, abd'ye karşı türkiye'yi yanında görmek için ve savaş durumunu sonlandırmakta, türkiye'ye sunabildiği şu görünüyor: esat'ın geleceğini silâhların kalktığı ortamda siyaset belirlemelidir.
türkiye'de, akp içinde, suriye odağında ikilik olmasının ötesinde, akp'nin suriye'de esat'la karşıtlaşmasına tümden karşı duranlar, rusya'nın üste çıkacağı ve abd'yle ilişkilerin köklü değişime uğraması sonucunu getirecek siyaset değişimine uyumlanırlar mı? akp ne yaparsa, türkiye yararına değildir öfkesiyle nefretinde birleşmiş akp karşıtları, esat'la olabilecek akp türkiye'sini sorun ederler mi? daha da önemlisi, akp'nin türkiye'yi abd'den koparmasını getirecek karşıtlaşmada, akp karşıtlığından abd'yle olmayı açıktan seçerler mi?
esat yönetimi ile rusya ve iran'ın türkiye'den beklediği açıktır: akp, türkiye'yi abd'den uzaklaştıracak kopuşu gerçeklerse kendi içinde yaşayacağı buhranla rusya ve iran zaman kazanacaktır. abd'nin türkiye'den beklediği de açıktır: türkiye esat'ı kabullensin ama, türkiye, rusya ve iran'la olmasın, abd'yle olsun, nato'da kalsın. abd/ab için istenen ve beklenen şudur: akp türkiye'sinin esat'la uzlaşımı ve ardından da abd'nin, ab'nin rusya'yla uzlaşımıdır.
rusya'nın bir beklentisi de bu sonuçtur. rusya için, iran için, suriye'nin ne olduğundan önce, rusya ve iran'ın abd iktisadi baskısından uzaklaşmaktır. akp'yi sarsacak olan da açıktır: abd'den kopmuş türkiye konumunda, rusya'nın, iran'ın abd'yle uzlaşır olması.
türkiye'de hiç akıl yürütülmeyen açıktır: rusya abd ile uzlaşırsa; abd iran'la uzlaşmaya yönelirse, abd'den kopmuş türkiye konumu. türkiye'de akp karşıtları için ençok beklenen ve tek istenen de açıktır: akp'nin iktidarı çatlasın. akp karşıtlarının, esat'la olunmalıdır istemlerinden tek beklentileri akp bitsindir. oysa, sorun, esat'ın gitmesinden, akp'nin bitmesinden karmaşıktır.
suriye'de, ırak'ta, iran'da ve türkiye'de zorlu günlerin eşiğinde, abd ile rusya'nın karşıtlaşmasında, abd'yle de, rusya'yla da birinden yana ötekine karşı olmanın sorunları çözümleyici değil karmaşıklaştırıcı olduğunu soğukkanlı düşünmeliyiz.
rusya, abd ile birlikte olurken, iran ve türkiye'yi karşısına almadan sorunu çözümleyici olursa, barış oluşur. yoksa, abd ile karşıtlaşan rusya, yanına türkiye ve iran'ı alabilir ama, iran'da ve türkiye'de bugünkü barışı da arar duruma düşebiliriz.
karanlık ve karmaşık günlerde seçmeler zorludur.
