abd'nin yayılmacılığında yaşanan duraklamayı, abd'nin gerilemesi olarak görmek yanlış bakıştır. abd'nin, birinci dünya savaşı diye anılan ilk büyük savaşın sonrasında başlayarak, özellikle, ikincisinden bu yana, avrupa'dan da gerilememesinde sona geliniyor diyemeyiz. abd'nin, yüzyıldır, avrupa'nın korumasında üstlendiği özel yükümlülüklerin maliyetini sorgulama da trump yönetimiyle başlamadı. 1980'lerde, 1990'larda da avrupa'dan asker çekme konusunda sorgulama abd içinde vardı. kore'den, asya'dan geri çekilme de uzun süredir abd gündemidir.
abd içinde, afganistan'da, ırak'ta girişilen ve libya'da, suriye'de aracılarla savaşma konusunda karşıtlık ise eksiksiz sürmektedir. örneğin, afganistan ve ırak'a, 1990'lardan bu yana gitmeyen ve uzakta duran başkan da trump'tır. obama'nın direndiği suriye içine abd gücü olarak gitmeyi trump da sürdürdü.
ırak konusunda baba oğul bush yönetimleri de, demokrat başkanlar clinton ve obama yönetimleri de savaştan uzaklaşmayı yeğleyerek, ırak ve suriye'de devletçik hülyâlarının güç görünmesine neden oldu. sonunda başkan trump da, ırak ve suriye'de abd'nin savaşarak belirleyici olamayacağı varsayımına bağlandı. yeniden ırak'a ve suriye'ye savaş gücü götürme yerine, yerellerden abd adına savaşacak güçleri desteklemeyi birincil savaş hedefine dönüştürdüler.
avrupa açısından baktığımızda, abd'siz olma gereğini, ilk dillendiren de gaulle fransa'sı olmuştu. almanya'nınç abd'yle aykırılığı iseç trump yönetiminin başlattığıdır. öncesindeç almanya'yı, ab'yi dengelemek düşüncesi abd'de hep vardı ama, belirleyici ya da birincil değildi abd için. trump yönetiminin zorladığının düşüncesinin önceliği var amaç uygulamada gündem olması trump yönetiminin eylemciliğidir. trump yönetimiyle almanya'yı karşıda görmenin bir sonrası nasıl gelişir bilinmez. gelişim, biraz da, trump'ın geleceğiyle ilişkili olacaktır kısa dönemde. uzun dönem içinse, abd ile ab ilişkilerinde, çelişkili çatışma ya da ayrılığa yönelebilir.
görünürde, almanya, demokrasi işleyişinde ve küreselde yer almada, gücü azalan değildir. abd ise, yayılmacılıkta uçlarda duraklamıştır. henüz, abd için, geriye çekilme de bir sonrasıdır demek için erkendir. bugünç abd'nin geriye çekilmesi, yarın almanya'nın yayılması dünden daha kolay öngörülebilir durumdadır.
abd'de başkan trump'ın görevden alınmasının anayasallıkları açıktır. abd'de en uzak durulan ve durulmaya çalışılan başkanın görevden alınnmasıdır. abd'de başkanın, seçim dışı, istifa dışı ve sağlık dışı nedenlerle görevden alınabilmesi düşünülmemelidir. başkan trump'ın görevinden uzaklaştırılması için kuşku vardır, eylemlilik vardır, anayasallık vardır ama, bunların olmayacağını düşünmek gerekir. geriye iki durum kalıyor: sağlık nedeniyle ya da istifa. ikisi de olabilir ama, yine, olmayacağını düşünmek gerekir. abd'nin içinden de, abd dışından da başkan trump'ın görevden alınması beklentisi, siyasetin yapay gündemidir ve siyaset dışıların sıradanlığıdır.
almanya rusya'yla olabilir mi? bu soru, helmut kohl almanya'sı günlerinden bu yana abd'yi düşündürmektedir. abd, almanya ve rusya arasında polonya, çekya ve macaristan dayanıklı bir uydu uluslar topluluğunu zorlamaktadır. almanya ve rusya, çekya ve macaristan'ı önemsemezler ama, polonya'yı tümden avrupa'nın ortasında abd'in ucuz üslerine dönüşmesini de kolaylaştırmazlar. abd, akdeniz kıyısındaki ülkelerin katkısını yoksaymaz ama, enaz etkili görmektedir. abd, avrupa'nın ortasından almanya ve fransa'yı çevreleyici olurken, britanya krallığı'nın içine kapanmasını sorun etmemek siyasetini sürdürecektir.
türkiye abd'den kopmayı hem isteyerek, hem de oluruna bırakma siyasetinde rusya ve almanya'yla birlikteliktelik güçlendirme yolundadır. akp'nin başlangıç günlerinde düşünülmeyecek biçimde, rusya ve almanya'ya yakınlaşmayı isteyen türkiye'dir diyemeyiz. türkiye içinde daralan ve abd'yle ilişkilerinde zorlanan akp yönetimindeki türkiye'nin, denizde çırpınma konumunda, önce rusya ve şimdi de almanya'ya tutunma konumunu, seçmeden çok yalıtılmışlıktan kurtulma zayıflığı olarak da düşünebiliriz.
21 eylül 2018, college station, texas.
abd içinde, afganistan'da, ırak'ta girişilen ve libya'da, suriye'de aracılarla savaşma konusunda karşıtlık ise eksiksiz sürmektedir. örneğin, afganistan ve ırak'a, 1990'lardan bu yana gitmeyen ve uzakta duran başkan da trump'tır. obama'nın direndiği suriye içine abd gücü olarak gitmeyi trump da sürdürdü.
ırak konusunda baba oğul bush yönetimleri de, demokrat başkanlar clinton ve obama yönetimleri de savaştan uzaklaşmayı yeğleyerek, ırak ve suriye'de devletçik hülyâlarının güç görünmesine neden oldu. sonunda başkan trump da, ırak ve suriye'de abd'nin savaşarak belirleyici olamayacağı varsayımına bağlandı. yeniden ırak'a ve suriye'ye savaş gücü götürme yerine, yerellerden abd adına savaşacak güçleri desteklemeyi birincil savaş hedefine dönüştürdüler.
avrupa açısından baktığımızda, abd'siz olma gereğini, ilk dillendiren de gaulle fransa'sı olmuştu. almanya'nınç abd'yle aykırılığı iseç trump yönetiminin başlattığıdır. öncesindeç almanya'yı, ab'yi dengelemek düşüncesi abd'de hep vardı ama, belirleyici ya da birincil değildi abd için. trump yönetiminin zorladığının düşüncesinin önceliği var amaç uygulamada gündem olması trump yönetiminin eylemciliğidir. trump yönetimiyle almanya'yı karşıda görmenin bir sonrası nasıl gelişir bilinmez. gelişim, biraz da, trump'ın geleceğiyle ilişkili olacaktır kısa dönemde. uzun dönem içinse, abd ile ab ilişkilerinde, çelişkili çatışma ya da ayrılığa yönelebilir.
görünürde, almanya, demokrasi işleyişinde ve küreselde yer almada, gücü azalan değildir. abd ise, yayılmacılıkta uçlarda duraklamıştır. henüz, abd için, geriye çekilme de bir sonrasıdır demek için erkendir. bugünç abd'nin geriye çekilmesi, yarın almanya'nın yayılması dünden daha kolay öngörülebilir durumdadır.
abd'de başkan trump'ın görevden alınmasının anayasallıkları açıktır. abd'de en uzak durulan ve durulmaya çalışılan başkanın görevden alınnmasıdır. abd'de başkanın, seçim dışı, istifa dışı ve sağlık dışı nedenlerle görevden alınabilmesi düşünülmemelidir. başkan trump'ın görevinden uzaklaştırılması için kuşku vardır, eylemlilik vardır, anayasallık vardır ama, bunların olmayacağını düşünmek gerekir. geriye iki durum kalıyor: sağlık nedeniyle ya da istifa. ikisi de olabilir ama, yine, olmayacağını düşünmek gerekir. abd'nin içinden de, abd dışından da başkan trump'ın görevden alınması beklentisi, siyasetin yapay gündemidir ve siyaset dışıların sıradanlığıdır.
almanya rusya'yla olabilir mi? bu soru, helmut kohl almanya'sı günlerinden bu yana abd'yi düşündürmektedir. abd, almanya ve rusya arasında polonya, çekya ve macaristan dayanıklı bir uydu uluslar topluluğunu zorlamaktadır. almanya ve rusya, çekya ve macaristan'ı önemsemezler ama, polonya'yı tümden avrupa'nın ortasında abd'in ucuz üslerine dönüşmesini de kolaylaştırmazlar. abd, akdeniz kıyısındaki ülkelerin katkısını yoksaymaz ama, enaz etkili görmektedir. abd, avrupa'nın ortasından almanya ve fransa'yı çevreleyici olurken, britanya krallığı'nın içine kapanmasını sorun etmemek siyasetini sürdürecektir.
türkiye abd'den kopmayı hem isteyerek, hem de oluruna bırakma siyasetinde rusya ve almanya'yla birlikteliktelik güçlendirme yolundadır. akp'nin başlangıç günlerinde düşünülmeyecek biçimde, rusya ve almanya'ya yakınlaşmayı isteyen türkiye'dir diyemeyiz. türkiye içinde daralan ve abd'yle ilişkilerinde zorlanan akp yönetimindeki türkiye'nin, denizde çırpınma konumunda, önce rusya ve şimdi de almanya'ya tutunma konumunu, seçmeden çok yalıtılmışlıktan kurtulma zayıflığı olarak da düşünebiliriz.
