türkiye'de akp, görünürde, kendini ve türkiye'yi yeniden kuruyor. abd'de yeniden kuruluş zordur. abd'de, abd'yi yeniden soğuk savaş günlerinin ilk ve son gün günlerinden büyük yapma sevdası iktıdardadır.
abd, ikinci dünya savaşı'ndan, enaz yıpranmış olmaktan öteye kazanmışların önderi olarak çıkmıştı; avrupa, sscb, çin, japonya yıkıntılar içinde paramparçaydı. ortadoğu, o günlerde, bir daha olmayacak düzeyde sakindi. türkiye ve iran savaştan uzak kalmış olsalar da, tarihsel güçlerinden çok uzaktaydılar. hindistan, yeniden ve bağımsız olmanın ilk adımlarındaydı. göreceli olarak da, gerçek anlamda da, küreselin üretim, dağıtım gücü ve belirleyicisi abd idi.
soğuk savaş döneminde, abdç gücünü, bolluk ülkesi ve belirleyici olarak korumakta geriledi. avrupa'nın askeri yatırımlara ayırdığı kaynakları yok düzeyde sürerken, abd güvencesiyle iktisaden kendine yeter düzeyini yakaladı. sscb, abd'yle karşıtlaşarak, nükleer silahlanma yarışında, sonunda dağıldı.
japonya da askeri harcamalarını, neredeyse, yok düzeyde sürdürerek, iktisadi güç olarak yükseldi. çin ise, uzun süre, sanayileşmemiş kır toplumu üretimiyle aşırı nüfusu zorla yaşattı. üçüncü dünyacılık ise, görünürde, birlikte davranma gücünde, sscb yanında olmadan, abd'yle de olmamak yanlısı devletler için seçmeydi.
1989'la, sscb, tarihte biten oldu. üçüncü dünyacılık kendiliğinden dağıldı. varşova paktı kendini bitirdi. abd ise nato'yla olmakla olmamak tartışmasında, olanı olabildiğince sürdürerek, neredeyse, otuz yılı sürüp gitti.
1989 sonrası devletlerarası ilişkilerde yeni bir evredeyiz. abd, hem güç olarak yerini koruyor; hem de, karşısında güç oluşmamasında kararlı. abd için, abd'yle birliktelikte ortaklık ve eşitlik değil de, abd'yi güçlü kılmak ve abd güvenliği öncelikli, abd'yle yardımlaşmada, abd'ye katkı dayatılıyor. gelinen bu noktada, oluşacak değişimler, 1989'la ortaya çıkan değişimlerden köklü olacaktır.
akp'nin ya da türkiye'nin abd'yle karşıtlaşmasını, akp ve erdoğan özelinden öteye düşünmek siyasiliği gelişecektir. abd'yi, salt trump ya da türkiye'yi erdoğan ve akp saymak algısından uzaklaşmak zaman alacak görünüyor. akp'yle karşıtlaşmada, abd yanlısı ve daha da kötüsü, abd'yle birlikte görünmek yanlışını önemsemeyen akp karşıtları, nasıl ve ne zaman ayılırlar? daha da önemlisi, ayılırlar mı?
akp, bir yandan türkiye'nin çıkarlarını abd'ye karşı korurken; bir yandan da, akp karşıtlığını, akp karşıtlarını, türkiye karşıtı, abd uzantıları olarak görüp gösterme siyasiliğinden uzak durmuyor.
türkiye'de siyasette, akp karşıtlığı öneminde, abd'ye karşı nerede olduğunu doğru belirlemeyen siyasetlerin etkin olabilecekleri düşünülmemelidir. bu konu, yeterince anlaşılmıştır demek kolay değildir. ayrıca, abd'nin akp'yle karşıtlaşmadığı yanılsamasını yineleyerek, abd karşıtlığından da varılacak bir siyasi yarar düşünülemez. abd'nin akp'yle karşıtlaşması ya da akp'nin abd'yle karşıtlaşmasından, akp karşıtlarının kendiliğinden kazanacakları beklentisi yanılgıdır. akp karşıtlığı ve abd karşıtlığı, 2013'ten bu yana değişik bir konumdadır.
kolayca ve kolaylıkla akp'yi abd adına ve onun komutalarıyla türkiye'de akp karşıtlarına baskı uyguladığı varsayımı, tümüyle, yeniden ve yeniden düşünülmelidir. akp'nin abd karşıtlığının önemli bir oluşum ve olgu olduğunu varsayarak da, akp karşıtlığı siyaseti uygulanabilir. akp eşittir abd ya da abd eşittir akp kolaycılığı siyaseti, günümüzde, yanıltıcıdır ve türkiye seçmeninden getirisi olmayan siyasiliktir.
abd'nin türkiye'de oluşu değişimdedir. abd'deki türkiye'nin değiştiği ise, özellikle, 2013'ten bu yana yürürlüktedir. türkiye'de abd gücünü korumaktadır ama, abd'deki türkiye çoktan gerilemiş durumdadır. bu yeni durumun, türkiye'nin içndeki siyasi yansımalarını anlamak zaman alacaktır.
27 temmuz 2018, college station, texas.
abd, ikinci dünya savaşı'ndan, enaz yıpranmış olmaktan öteye kazanmışların önderi olarak çıkmıştı; avrupa, sscb, çin, japonya yıkıntılar içinde paramparçaydı. ortadoğu, o günlerde, bir daha olmayacak düzeyde sakindi. türkiye ve iran savaştan uzak kalmış olsalar da, tarihsel güçlerinden çok uzaktaydılar. hindistan, yeniden ve bağımsız olmanın ilk adımlarındaydı. göreceli olarak da, gerçek anlamda da, küreselin üretim, dağıtım gücü ve belirleyicisi abd idi.
soğuk savaş döneminde, abdç gücünü, bolluk ülkesi ve belirleyici olarak korumakta geriledi. avrupa'nın askeri yatırımlara ayırdığı kaynakları yok düzeyde sürerken, abd güvencesiyle iktisaden kendine yeter düzeyini yakaladı. sscb, abd'yle karşıtlaşarak, nükleer silahlanma yarışında, sonunda dağıldı.
japonya da askeri harcamalarını, neredeyse, yok düzeyde sürdürerek, iktisadi güç olarak yükseldi. çin ise, uzun süre, sanayileşmemiş kır toplumu üretimiyle aşırı nüfusu zorla yaşattı. üçüncü dünyacılık ise, görünürde, birlikte davranma gücünde, sscb yanında olmadan, abd'yle de olmamak yanlısı devletler için seçmeydi.
1989'la, sscb, tarihte biten oldu. üçüncü dünyacılık kendiliğinden dağıldı. varşova paktı kendini bitirdi. abd ise nato'yla olmakla olmamak tartışmasında, olanı olabildiğince sürdürerek, neredeyse, otuz yılı sürüp gitti.
1989 sonrası devletlerarası ilişkilerde yeni bir evredeyiz. abd, hem güç olarak yerini koruyor; hem de, karşısında güç oluşmamasında kararlı. abd için, abd'yle birliktelikte ortaklık ve eşitlik değil de, abd'yi güçlü kılmak ve abd güvenliği öncelikli, abd'yle yardımlaşmada, abd'ye katkı dayatılıyor. gelinen bu noktada, oluşacak değişimler, 1989'la ortaya çıkan değişimlerden köklü olacaktır.
akp'nin ya da türkiye'nin abd'yle karşıtlaşmasını, akp ve erdoğan özelinden öteye düşünmek siyasiliği gelişecektir. abd'yi, salt trump ya da türkiye'yi erdoğan ve akp saymak algısından uzaklaşmak zaman alacak görünüyor. akp'yle karşıtlaşmada, abd yanlısı ve daha da kötüsü, abd'yle birlikte görünmek yanlışını önemsemeyen akp karşıtları, nasıl ve ne zaman ayılırlar? daha da önemlisi, ayılırlar mı?
akp, bir yandan türkiye'nin çıkarlarını abd'ye karşı korurken; bir yandan da, akp karşıtlığını, akp karşıtlarını, türkiye karşıtı, abd uzantıları olarak görüp gösterme siyasiliğinden uzak durmuyor.
türkiye'de siyasette, akp karşıtlığı öneminde, abd'ye karşı nerede olduğunu doğru belirlemeyen siyasetlerin etkin olabilecekleri düşünülmemelidir. bu konu, yeterince anlaşılmıştır demek kolay değildir. ayrıca, abd'nin akp'yle karşıtlaşmadığı yanılsamasını yineleyerek, abd karşıtlığından da varılacak bir siyasi yarar düşünülemez. abd'nin akp'yle karşıtlaşması ya da akp'nin abd'yle karşıtlaşmasından, akp karşıtlarının kendiliğinden kazanacakları beklentisi yanılgıdır. akp karşıtlığı ve abd karşıtlığı, 2013'ten bu yana değişik bir konumdadır.
kolayca ve kolaylıkla akp'yi abd adına ve onun komutalarıyla türkiye'de akp karşıtlarına baskı uyguladığı varsayımı, tümüyle, yeniden ve yeniden düşünülmelidir. akp'nin abd karşıtlığının önemli bir oluşum ve olgu olduğunu varsayarak da, akp karşıtlığı siyaseti uygulanabilir. akp eşittir abd ya da abd eşittir akp kolaycılığı siyaseti, günümüzde, yanıltıcıdır ve türkiye seçmeninden getirisi olmayan siyasiliktir.
abd'nin türkiye'de oluşu değişimdedir. abd'deki türkiye'nin değiştiği ise, özellikle, 2013'ten bu yana yürürlüktedir. türkiye'de abd gücünü korumaktadır ama, abd'deki türkiye çoktan gerilemiş durumdadır. bu yeni durumun, türkiye'nin içndeki siyasi yansımalarını anlamak zaman alacaktır.
