20 Temmuz 2018 Cuma

chp'de değişim zorunludur ve zordur / cumaları -- 693.

chp, değişmekte, geriden gelen partidir uzun süredir. 1950 sonrasında değişemeyen chp, 1960'larda 1965 seçimlerinden de yenik çıktıktan sonra değişim yaşamıştır.

bugün dayatan değişim: 1960'larda yanlış yöndeki değişimin yeniden değişmesi zorunluluğudur.

1965 sonrasında chp'de yaşanan değişim o gün de az anlaşıldı; sonrasında da. ecevit önderliğinde yaşanmış değişimin, 1980'le sonlandığını, ecevit de anlamamakta sonuna değin direndi.

ecevit değişimi neydi chp'de? öncelikle, 1961'le özgürleşen düşüncenin, neredeyse, yüzyıl gecikmeyle türkiye'ye gelen sosyalist düşünceyle, chp'nin kuruculuğunda gerçeklenmiş bağımsızlıkçılık, yeniden siyasi olarak çekim odağındaydı. chp'de, bu iki akımdan esinlenmiş kamu yararcı siyasiliği, ecevit'i öne çıkarırken, chp'yi saptırdı. chp sosyalist bir parti olamazdı; olmadı. chp sosyal demokrat parti değildi ve türkiye'nin sosyal demokrasi partisi oldu.

sosyal demokrasi, taihsel olarak, başlangıçta, işçi sınıfının kendini açığa vurduğu partilerin kimliğiydi. sonraları ise, bolşevik devrimi'ni avrupa'da yineleyemeyen ve sonunda da sscb'deki baskıcı yönetimle kendini karşıtlayan siyasiliklerin odağı oldu. sonunda da, kapitalizmin değiştiricisi değil de, kapitalizmin iyileştiricisi konumunda yaşadı sosyal demokrasi siyasilikler.

türkiye'de ne devrim yapacak nicelikte/nitelikte iş.i sınıfı vardı ve ne de yıkılası kapitalizm. chp'nin sosyalist olmasının ve kapitalizmle uğraşmasının, işçi sınıfını iktidara taşımasının tarihsel temelleri ve siyasiliği türkiye'de yoktu. başlangıçtaki sosyal demokrasi olamazdı; sonundaki ya da 1960'lardaki kapitalizmi yumuşatıcı ve kitlelerle uzlaştırıcı siyasilik de olamazdı. kapitalizm yeterince gelişmiş değildi. türkiye, 1945'den sonraki seçimleriyle ve 1950'lerle kuruluşundaki bağımsızlıkçılıktan da uzaklaşmıştı.

ecevit'in siyasiliğinin sosyal demokrasi anlamında, tarihsel temelleri yoktu. ecevit'in yükselişinin tek dayanağı demokrasi ve özgürlükçülüktü. ecevit'in kitlelerle ilişkide kararlı ve yılmayan uğraşı geçerli siyasilikleri demokrasi dışı ve ecevit'i özgürleştirici demokrat olarak umut odağına dönüştürdü.

ecevit, atatürk dışında, iktidar getirecek, siyaset üretememiş chp'de, atatürk'ü, atatürk'ten sonra yalnızca karşıtlarının tartışmalarına hoşgörülü davrandı. atatürk'ünde eleştirilmesinde korkusuzluğa önderlik etti ve atatürk'ü güncellemek istedi.

türkiye'de tarihsel olarak, sınıflaşmaların, 1950'de dp siyasiliğinden önce cılız ve kendi başına siyasilik olmadığından yeri olmadı. 1910'ların, 1920'lerin komünist kabarışlarından esinlenmiş hiç düzeyindeki siyasi varlıkların, 1940'ların çoğulculuklarında kendine toplumda yer edinememesi hep baskıcılıkla özdeşleştirildi ve anılageldi.

1950'lerde kapitalizmin vahşiliği ve serpilmesi, 1961'le, siyasette, kapitalizmin eleştirel olarak yeralmasını kolaylaştırdı. türkiye işçi partisi'nin varlığını ve beklenen gelişmeyi yaşatamamasını, salt baskıcılıkla açıklamaktan ötesini öngören azdı. ecevit, bir yandan, işçi sınıfı siyasiliğinin, ençok da, kapitalizmi işçi sınıfıyla uzlaştırmacı, uyumlulaştırıcı sosyal demokrat değişime uyarlanmış "ortanın solu" önderi oldu.

türkiye'de, kapitalizmi yeterince gelişmemiş, işçi sınıfı siyasilikleri niceliksel/niteliksel olarak yetersiz kalmış arayışlara, 1970'ler boyunca bir umut oldu ecevit. 1973'te ve özellikle 1977'yle ecevit siyasiliğinin türkiye'de kapitalizmi iyileştirici olması bir yana, kapitalizmin, ayakbağı olması kaçınılmazdı ve yaşanan deneyim de öyle sonuçlandı.

1980 sonrası ecevit ve chp arayışlarının hep yenik ve hep dağınık olmasını, chp'de yönetim ve ençok da önder sorununa indirgeme tartışmalarından, ortaya çıkabilecek sonuç, yeni ve yetersiz yönetim olabilir. chp'den istenen bu olmamalıdır.

20 temmuz 2018, college station, texas.