abd'nin küreselde yalıtılmışlığı ve yayılmada duraklaması geçici bir olgu değildir. abd, küreselde, bundan sonrasında, bundan öncesinde olduğundan daha çok zorluklarla karşılaşacaktır; hem ikili ilişkilerinde, hem de birleşmiş milletler, nato ve nice yükümlülüklerinde. abd'nin bugün gelinen noktadaki duraklaması trump'tan dolayı değildir; trump'tan sonra da değişmeyecektir.
abd'nin küreseldeki ayrıcaklı konumu ya da uluslar içindeki önder konumu birdenbire bir başka ulusla ya da ab gibi uluslarüstü toplulukla yer değiştirmeyecektir.
abd'nin küreselde özgün ve güçlü konumu, tek belirleyici ya da salt abd isteğine göre belirlenmeyecektir. abd'nin yeni konumu, abd'yle uzun süredir birliktelik yaşamış ve abd birlikteliği daha uzun süre sürecek görünen türkiye'de yeni durumun yansımaları olacaktır.
türkiye'de yaklaşan 24 haziran seçimlerinde ve sonrasında abd'nin etkileri öncekilere benzemese de yoksayılamaz.
önce şunu akıldan uzak tutacağız: 20. yüzyıl'ın belirleyici olguları emperyalizm, faşizm, komünizm ve demokrasi işlevlerini gündelikte yitirmiştir. türkiye'de siyasi tartışmalarda emperyalizme, faşizme karşıtlık ya da demokrasiden yanalık anlamsız değilse de, geçerliliğini yitirmiş kolaycı dayanaklardır. emperyalizme karşı olmak, faşizmle mücadele etmekten kıvanç duyma, demokrasi uğrunda bayrağı en yükseklerde dalgalandırmak gülünç değilse de, anlamsız sayılamazsa da işlevselliği azalmaktadır.
24 haziran seçimleri yolunda ya da 2002den bu yana, akp, abd'nin türkiye'ye dayattığı ileri siyasi güçtür anlayışı çoktan anlam değiştirmiştir. 24 haziran seçimlerinden akp önde çıksa da abd ile karşıtlaşma durmayacaktır. akp değişmemiş olsa da abd değişmektedir. kaldı ki, akp değişmiştir.
abd'nin, 2002 koşullarında ve ardından, akp'den beklentileri olması da, abd'nin beklentilerine akp'nin yandaş olması da, abd'nin 2012 sonundan bu yana, akp'den ayrı güçlerle de birliktelik aramasını engellememiştir. abd, yükselen güçlerle olmayı, gerilemekte olan güçlere yeğler. abd'nin küreseli belirlediğinde de durum buydu; abd'nin durakladığı günlerde de durum benzerdir.
akp'nin abd'yle çatışır görünmesi çokları için, belledikleri doğrulara aykırı geldiğinden, inandırıcı gelmiyor. abd'deki değişimleri de küçümser olduklarından, akp'ye karşıtlığı abd karşıtlığıyla özdeşlemek kolaycılığıyla 24 haziran'dan akp'yi yıkmış olmaktan öteye abd'yi "hizâya" getireceği varsayımında olanlar da eksik değil. oysa, durum bunca açık ve bunca ak pak değil.
abd'yle çatışmasında hergün yalnızlaşan akp de, 24 haziran seçimlerinde kazanabileceği küçük oy artısıyla abd'yi "hizâya" getireceğini umuyor. doğal ki, akp'nin seçimden önde çıkması da, akp'nin, sonunda, türkiye'de belirleyiciliğinde gerilemesi de abd'yi "hizâya" getirici olmayacaktır. tarihin evrimi abd'yi türkiye'den bağımsız "hizâya" getiriyor.
türkiye'de abd sorunu deyince: abd'ye bellenmiş doğrularla yaklaşma egemenliğini sürdürüyor. abd'nin akp'yle de, akp karşıtlarıyla da birlikte olabileceği, bugünden enaz düşünülen, enaz konu olan önemli bir siyasi zayıflık oluyor türkiye'de.
türkiye'de, her devirde, abd'den çok abd'yle olacak ve olan bulunmuştur. yarın, akp sonrasında da, değişiklik beklemek saflık olur. abd'nin küreselin belirleyiciliğinde abd'yle olanları biliyoruz. abd'nin küreselde zorlandığı günlerde abdci olanları bilmiyoruz ama, olabilirliklerini güvenle düşünebiliyoruz.
25 mayıs 2018, college station, texas.
